H κρυφή γοητεία της μειοψηφίας

Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Παπανδρέου εξελέγη πριν από τρεις μήνες αρχηγός του ΠΑΣΟΚ με
περισσότερο από ένα εκατομμύριο ψήφους. Είναι δηλαδή κάτι παραπάνω από
πλειοψηφικός αρχηγός. Προσήλθε μάλιστα στην ηγεσία με εσωκομματική αποδοχή και
νομιμοποίηση που μπορεί να συγκριθεί μόνο με την απήχηση που είχε ο ιδρυτής
του ΠΑΣΟΚ Ανδρέας Παπανδρέου στη χρυσή εποχή του.

Ο Γιώργος μπορεί να είναι πλειοψηφικός αρχηγός – ωστόσο επιμένει σε
μειοψηφικές πολιτικές επιλογές. Διάλεξε για το ψηφοδέλτιο Επικρατείας Μάνο,
Ανδριανόπουλο εκ Δεξιών και Ανδρουλάκη, Δαμανάκη εξ Αριστερών. Πήγε για
ποδήλατο την Καθαρή Δευτέρα αντί να πετάξει χαρταετό. Είναι σαφές ότι δεν
εκκλησιάζεται με πάθος. Μιλάει επίμονα για τα δικαιώματα των μεταναστών, το
εμπόριο λευκής σαρκός και την οικονομία της γνώσης. Είπε πρώτος καθαρό «ναι»
στο Σχέδιο Ανάν – κάτι που αντιβαίνει στην άποψη της πλειονότητας σε Ελλάδα
και Κύπρο. H ατζέντα αυτή έκανε κάποιους στο ΠΑΣΟΚ να αναρωτηθούν «αν είμαστε
κόμμα ή μη κυβερνητική οργάνωση».

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ περίπτωση μειοψηφικής πολιτικής είναι η επιλογή του
Διαδικτύου ως χώρου όπου να διεξαχθεί ο πολιτικός διάλογος του ΠΑΣΟΚ εν όψει
ευρωεκλογών. Στον κόμβο «democracy.gr» συζητούνται τα κριτήρια επιλογής
προσώπων για την ευρωλίστα, αλλά «πέφτουν» και ονόματα.

Φυσικά, οι οργανωσιακές καινοτομίες είναι ίδιον των Παπανδρέου. Στη δεκαετία
του ’70, οι τοπικές οργανώσεις του Κινήματος δημιούργησαν ένα δίκτυο παράλληλο
με αυτό του κράτους της Δεξιάς και βοήθησαν στην εξάπλωση του ΠΑΣΟΚ σε όλη την
Ελλάδα. Επρόκειτο όμως για μια μορφή οργάνωσης συγχρονισμένη με την εποχή – εξ
ου και το 48% του 1981. Ωστόσο, στην Ελλάδα του 2004, το Διαδίκτυο δεν έχει
ανάλογη εξάπλωση. Ακόμη περισσότερο: η χώρα μας υστερεί στην Ευρώπη στη χρήση
του Ίντερνετ.

Με άλλα λόγια, για τα δεδομένα της χώρας μας, το democracy. gr είναι λίγο
μπροστά από την κοινωνία. Το χρησιμοποιεί μια προχωρημένη μειοψηφία, που
συγκροτείται από νεώτερους, περισσότερο μορφωμένους και «χάι-τεκ» Έλληνες. Δεν
το χρησιμοποιεί η πλειοψηφία του ΠΑΣΟΚ, ένα κόμμα που έμεινε σε ποσοστό της
τάξεως του 40%, ακόμη και στις εκλογές του 2004. Εξ ου και κάποιοι επιμένουν
να στέλνουν στη Χαριλάου Τρικούπη τις απαντήσεις με φαξ.

ΘΑ ΑΠΟΔΕΙΧΘΟΥΝ οι Πασόκοι χρήστες του Διαδικτύου πολιτικός καταλύτης
για το Κίνημα; Χθες, στα ερωτήματα του democracy. gr για κριτήρια και πρόσωπα
είχαν απαντήσει περισσότεροι από εννέα χιλιάδες άνθρωποι. Από τη Δευτέρα
είχαμε δύο χιλιάδες χρήστες καθημερινά. Ωστόσο, ακόμη και σε προχωρημένες
τεχνολογικά κοινωνίες, όπως οι ΗΠΑ, η πολιτική δυναμική του Διαδικτύου είναι
συζητήσιμη.

Οι υποψηφιότητες του κυβερνήτη του Βερμόντ Χάουαρντ Ντιν, αλλά και του
στρατηγού Γουέσλι Κλαρκ για το προεδρικό χρίσμα των Δημοκρατικών ξεκίνησαν στο
Διαδίκτυο, από τους βολονταριστές της ηλεκτρονικής δημοκρατίας. Αμφότεροι
απέκτησαν αρχικά δυναμική. Όταν όμως έφθασε η ώρα της επιλογής, αυτή έγινε
μεταξύ υποψηφίων, των οποίων η ισχύς εκφραζόταν με παραδοσιακούς πολιτικούς
όρους, δηλαδή μεταξύ του Τζον Έντουαρντς και του Τζον Κέρι. Το χρίσμα για να
αντιμετωπίσει τον Μπους τον Νοέμβριο, πήρε τελικώς ο Κέρι. Συμπτωματικά, είναι
και ο πολιτικά παραδοσιακότερος, αφού είναι γερουσιαστής, παντρεμένος με
σύζυγο του μεγάλου κεφαλαίου, προερχόμενος από την προοδευτική Μασαχουσέτη. Οι
υποψηφιότητες του Διαδικτύου ήταν μάλλον εναλλακτικές. Δεν υπάρχει όμως
αμφιβολία ότι υπήρξαν πολιτικά ωφέλιμες, διότι αναζωογόνησαν το ευρισκόμενο σε
λήθαργο Δημοκρατικό Κόμμα, με τρόπο που ο Κέρι δεν μπορούσε να το κάνει.

ΚΑΠΟΥ ΕΔΩ έγκειται και η προβληματική σχετικά με την πραγματική σημασία
των μειοψηφικών επιλογών του Γιώργου Παπανδρέου. Στενεύουν το ΠΑΣΟΚ, δίνοντάς
του οιονεί μειοψηφικό χαρακτήρα; Ή στρατεύουν μαχητικές μειοψηφίες με στόχο να
αφυπνίσουν και να εμπλουτίσουν την πλειοψηφία εντός του Κινήματος;

Πάντως, η δημοσκοπική ανάλυση του αποτελέσματος της 7ης Μαρτίου είναι υπέρ του
Παπανδρέου. Στις εκλογές αυτές, το ΠΑΣΟΚ εγκατέλειψαν τα πλέον μορφωμένα και
δυναμικά στοιχεία της κοινωνίας. Οι μειοψηφικές επιλογές είναι ίσως
απαραίτητες, ώστε να μη γίνει το ΠΑΣΟΚ ένα «σιτεμένο» μαζικό κόμμα, που θα
διατηρήσει υπολογίσιμο όγκο, αλλά δεν θα εγκλωβιστεί στην αντιπολίτευση.