[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Τα δημοψηφίσματα δεν θεωρούνται πάντοτε ο καλύτερος τρόπος για τη λήψη
πολιτικών αποφάσεων, αν και έχουν καταστεί βασικό στοιχείο της πολιτικής
διαδικασίας στην Ευρώπη (βλέπε, Μ. Gallagher και Ρ.V. Uleri, «The Referendum
Experience in Europe», Λονδίνο, Macmillan, 1996). Στο παρελθόν έχει γίνει
δεινή χρήση και κατάχρηση των δημοψηφισμάτων από αυταρχικούς ηγέτες και
καθεστώτα. Ωστόσο, εάν η απάντηση σε ένα ερώτημα μπορεί να συνοψισθεί σε ένα
«ναι» ή «όχι», τότε το δημοψήφισμα μπορεί να είναι μια χρήσιμη μέθοδος λήψης
αποφάσεων. Βεβαίως πάντοτε ελλοχεύει ο κίνδυνος να θέσετε ένα ερώτημα και να
πάρετε απάντηση σε ένα εντελώς διαφορετικό. Υποστηρίζεται ότι εάν είχε
διεξαχθεί δημοψήφισμα για την έγκριση της Συνθήκης της Ρώμης (ΕΟΚ), οι
Γερμανοί θα την είχαν καταψηφίσει γιατί νόμιζαν ότι με τη Συνθήκη αυτή θα
αυξανόταν η τιμή της… μπανάνας. Έτσι, λόγω της μπανάνας, ίσως να μην υπήρχε
η Ευρωπαϊκή Ένωση…

Ωστόσο, νομίζω ότι ήλθε η στιγμή να διεξαχθεί και στην Ελλάδα ένα δημοψήφισμα
για την Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλαδή για το ευρωπαϊκό Σύνταγμα. Το Σύνταγμα (που θα
υιοθετηθεί τον Ιούνιο) επιτρέπει μια σαφή απάντηση, «ναι» ή «όχι». Ήδη περίπου
οκτώ χώρες – μέλη της Ένωσης (ανάμεσά τους και η Βρετανία) έχουν αναγγείλει
ότι θα διεξαγάγουν δημοψηφίσματα για την επικύρωση του Συντάγματος. Φαίνεται
ότι θα ακολουθήσουν και ορισμένες άλλες. H οργάνωση ενός δημοψηφίσματος στην
Ελλάδα για το ευρωπαϊκό Σύνταγμα προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία να διεξαχθεί
ευρεία συζήτηση για την Ευρωπαϊκή Ένωση και το μέλλον της, τη συμμετοχή και
τον ρόλο της Ελλάδας σε αυτή, το περιεχόμενο της ευρωπαϊκής ενοποίησης, κ.λπ.
Είναι μια συζήτηση που χρειάζεται και που μπορεί να συμβάλει στην αποσαφήνιση
καταστάσεων και τη διάλυση μύθων ή και φαντασιώσεων ακόμη γύρω από την
Ευρωπαϊκή Ένωση.

Υπάρχει ωστόσο ένας πρόσθετος, ισχυρός, λόγος για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος
στην Ελλάδα. Μέχρι σήμερα κυρίως ευρω-σκεπτικιστικές χώρες – μέλη έχουν
προγραμματίσει δημοψηφίσματα. Σκόπιμο είναι να υπάρξουν δημοψηφίσματα και σε
κάποιες ευρω-ενθουσιώδεις χώρες – μέλη.

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και
Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών