Ο φόβος τούς κλείνει τα στόματα…

Ο 36χρονος οικοδόμος, πατέρας τεσσάρων παιδιών, συνελήφθη πριν από έναν
μήνα στην Αθήνα κατηγορούμενος για βιασμούς αγοριών. Κατά την ανάκριση ο
κατηγορούμενος ομολόγησε έντεκα βιασμούς παιδιών ηλικίας από έντεκα έως
δεκατεσσάρων ετών. Κι όμως, μόνο πέντε από τα θύματά του είχαν καταγγείλει τον
βιασμό τους στις αρχές.

H σιωπή των θυμάτων εγκλημάτων σεξουαλικής βίας εξακολουθεί να είναι ο κανόνας
και η καταγγελία τους η εξαίρεση. Μάλιστα, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του
δικηγόρου-διδάκτορα εγκληματολογίας κ. Άγγελου Τσιγκρή, μόλις το 6% αυτών των
εγκλημάτων καταγγέλλεται στις αρχές. Στους βιασμούς με θύματα ανηλίκους – όπως
προκύπτει από τις περιπτώσεις που εξιχνιάσθηκαν – το 80% των δραστών ανήκει
στο οικογενειακό ή το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον των θυμάτων.

«Ο βιασμός είναι το μοναδικό έγκλημα που το “στίγμα” πέφτει στο θύμα», εξηγεί
ο κ. Τσιγκρής. «Τα θύματά του βιώνουν την ενοχοποίηση από το κοινωνικό τους
περιβάλλον και αυτή είναι η βασική αιτία του γενικευμένου κλίματος σιωπής που
περιβάλλει τα εγκλήματα σεξουαλικής βίας».

«H γυναίκα που μου τηλεφώνησε ήταν 30 χρόνων και είχε γνωριμία με έναν
20χρονο», λέει ο δικηγόρος κ. Ηλίας Αναγνωστόπουλος. «Σε ένα ραντεβού τους
αυτός κάλεσε έξι φίλους του και τη βίασαν ομαδικά. Δεν κατήγγειλε το
περιστατικό στην Αστυνομία, αλλά απευθύνθηκε πρώτα σε μένα. Ήταν σαφές ότι η
γυναίκα έλεγε την αλήθεια. Τελικά όμως δεν προχώρησε σε καταγγελία. Δεν
επικοινώνησε ξανά μαζί μου. Ίσως φοβήθηκε ότι η δημοσιοποίηση της εμπειρίας
της θα την εξέθετε. Και δεν είναι η μοναδική περίπτωση. Τα θύματα του βιασμού
φοβούνται τη διαπόμπευση μετά την καταγγελία». Σύμφωνα με τους
εγκληματολόγους, όμως, ακόμη μεγαλύτερη σιωπή περιβάλλει τα εγκλήματα
σεξουαλικής βίας με θύματα ανηλίκους. Το 30% των καταγγελιών που γίνονται κάθε
χρόνο αφορούν τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών, αλλά σύμφωνα με τις εκτιμήσεις
των εγκληματολόγων ο πραγματικός αριθμός αυτών των εγκλημάτων είναι
πολλαπλάσιος εκείνου που παίρνει τη δικαστική οδό.

Στην οικογένεια ο δράστης. «Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι στις
περισσότερες περιπτώσεις ο δράστης βρίσκεται κοντά στην οικογένεια του θύματος
και το περιβάλλον της», διαπιστώνει αξιωματικός της Ασφάλειας και προσθέτει:
«Στο 80% των υποθέσεων που έχουμε χειρισθεί ο δράστης ήταν πρόσωπο του
περιβάλλοντος του ανηλίκου και μόνο στο 20% των περιπτώσεων ήταν ξένος». Στις
περισσότερες περιπτώσεις οι ίδιες οι οικογένειες φοβούνται τον «ισόβιο
στιγματισμό» του παιδιού τους. Ο δικηγόρος κ. Βασίλης Αλεξανδρής αναφέρει μια
χαρακτηριστική περίπτωση αγοριού που έκανε μεν καταγγελία στην Αστυνομία, αλλά
μόλις η υπόθεση έφθασε στο δικαστήριο δεν μπόρεσε να συνεχίσει και ζήτησε να
παύσει η ποινική δίωξη. «Το αγοράκι ήταν εννέα χρόνων, όταν κακοποιήθηκε
σεξουαλικά από τον σύζυγο της γιαγιάς του. Δεν ήταν ο φυσικός παππούς του. Το
περιστατικό το κατήγγειλε η γιαγιά του θύματος, έγινε ιατροδικαστική εξέταση
και ο δράστης παραπέμφθηκε. Πέρασαν τρία χρόνια μέχρι να γίνει η δίκη. Το
παιδί είχε μεγαλώσει και είδε τα πράγματα από διαφορετική οπτική γωνία. Δεν
άντεξε και όταν έφθασε η ώρα της δίκης δεν θέλησε να συνεχίσει».

Κάνουν πίσω, όταν η υπόθεση φτάνει στο δικαστήριο

Ο «επικείμενος ψυχολογικός τραυματισμός τους» από τη δημοσιότητα της δίκης,
που επικαλούνται με αιτήσεις τους προς τις δικαστικές αρχές θύματα βιασμών,
γίνεται πολύ συχνά αιτία για να παύσει οριστικά η ποινική δίωξη εις βάρος
δραστών. Σύμφωνα με την έρευνα του κ. Τσιγκρή, αυτό συνέβη στο 30% των
υποθέσεων που εκδικάσθηκαν στο διάστημα από το 1980 έως το 1993.

Έτρεμε. Στην υπόθεση του φοιτητή M. Αλιφραγκή, που καταδικάστηκε σε
πολυετή κάθειρξη για τρεις βιασμούς και μία απόπειρα, μία γυναίκα-θύμα του
κατηγορουμένου έφτασε στο δικαστήριο έπειτα από απόφαση των δικαστών που
διέταξαν τη βιαία προσαγωγή της. H 27χρονη κοπέλα διέσχισε με βήμα αργό τον
διάδρομο του δικαστηρίου, για να φτάσει μέχρι το βήμα του μάρτυρα. Ο φόβος
ήταν – όπως είπε – η αιτία που την έκανε να παραμείνει στη σκιά της δίκης,
έστω και αν η εξέλιξή της άμεσα την αφορούσε. Όταν ο πρόεδρος του δικαστηρίου
τής ζήτησε να αναγνωρίσει τον δράστη, εκείνη τρέμοντας αναγκάστηκε να γυρίσει
να τον κοιτάξει. «Δεν μπορώ να είμαι σίγουρη», απάντησε. «Είχε πολλές
ομοιότητες. H σωματική διάπλαση, τα μάτια, τα μαλλιά… Από την πρώτη στιγμή,
κάθε φορά που τον βλέπω με πιάνει φόβος. Το ένστικτό μου λέει ότι είναι
αυτός…». Μία άλλη γυναίκα, στην ίδια υπόθεση πάλι, επικαλούμενη λόγους
ασθενείας, δεν εμφανίστηκε ούτε με το μέτρο της βιαίας προσαγωγής.

Τον… υπερασπίστηκε! Στην υπόθεση του 54χρονου Γεράσιμου Μπίλη-Σαμαρά,
ο οποίος επίσης εκτίει ποινή κάθειρξης για βιασμό εις βάρος κοριτσιών, ένα από
τα θύματά του εμφανίστηκε μεν οικειοθελώς στο δικαστήριο, όχι όμως για να
υποστηρίξει τη μήνυση που είχε υποβάλει και να ζητήσει την τιμωρία του, αλλά
για να τον… υπερασπιστεί!