Eλληνική Πρωτομαγιά: Πώς έγινε και… εργατική

Οι συνδικαλιστές του 19ου αιώνα καθόρισαν να γιορτάζεται η Εργατική
Πρωτομαγιά ακριβώς τη μέρα της αρχέγονης γιορτής των λουλουδιών, του έρωτα και
της φύσης. Οι Έλληνες συνδικαλιστές ακολούθησαν πολύ γρήγορα το παράδειγμά
τους μόλις τρία χρόνια μετά την παγκόσμια καθιέρωσή της. Συνδεδεμένη εξαρχής
με την Αριστερά, την εργατική τάξη και τις οργανώσεις της, πέρασε από σαράντα
κύματα, παρακολουθώντας και απηχώντας τις πολιτικές διακυμάνσεις του τόπου
μας: παρανομίες, πολέμους, κινήματα, συγκλίσεις ή αποκλίσεις των κομμάτων,
ανατάσεις ή υφέσεις του δημοκρατικού κινήματος.

Πλάτων Δρακούλης

1893. Στις όχθες του Ιλισού, στον τόπο όπου σήμερα βρίσκεται το
Παναθηναϊκό Στάδιο. Σε μια ειδυλλιακή εξοχή συνδυάζεται η νέου τύπου κοινωνική
εκδήλωση με την οικεία σε όλους γιορτή της φύσης. Διοργανωτής ο πρωτοπόρος
σοσιαλιστής Σταύρος Καλλέργης (πρόγονος του ηθοποιού), παρόντες 2.000
άνθρωποι. Το ψήφισμα ζητάει από την κυβέρνηση:

* «τας Κυριακάς όλα τα καταστήματα γενικώς να είναι κλειστά προς
ανάπαυσιν των πολιτών

* τον περιορισμόν των εργασίμων ωρών εις 8 κατ’ ανώτατον όριον

* ολιγώτερον διά τας κοπιώδεις και ανθυγιεινάς εργασίας και διά παίδας
και γυναίκας

* απονομήν συντάξεως εις τους εκ της εργασίας παθόντας και καταστάντας
ανικάνους προς διατήρησιν εαυτών και της οικογενείας των και εις τας
οικογενείας τών εν εργασία φονευθέντων».

1894. Στον ίδιο χώρο. Διοργανωτές ο Καλλέργης και ο πρωτοπόρος
σοσιαλιστής Πλάτων Δρακούλης. 6.000 άνθρωποι, μεγάλη επιτυχία και οι
εφημερίδες της εποχής γράφουν: «Πάντες οι παρευρεθέντες σοσιαλισταί έφερον
ερυθρόν σήμα επί της κομβιοδόχης ως σύμβολον ανταρσίας κατά της καθεστηκυίας
κοινωνίας»!

1909. Στην πολυεθνική Θεσσαλονίκη γιορτάζεται η πρώτη Εργατική
Πρωτομαγιά, με πρωτοβουλία της σοσιαλιστικής Εργατικής Λέσχης και πρωτεργάτη
τον Αβραάμ Μπεναρόγια, θρυλική μορφή του εργατικού και κομμουνιστικού
κινήματος της Ελλάδας.

1912. Στην για τελευταία χρονιά οθωμανική Θεσσαλονίκη, ο Μπεναρόγια
περιγράφει: «Τέσσαρες μουσικαί ετοποθετήθησαν μεταξύ των χιλιάδων διαδηλωτών,
κατατεταγμένων κατ’ επάγγελμα. H Διεθνής, ο σοσιαλιστικός ύμνος, ήρχισε εις
διαφόρους γλώσσας ταυτοχρόνως. 12.000 εργάται απήργησαν, 7.000 παρήλασαν». Την
ίδια χρονιά, στην Αθήνα 25 άτομα συγκεντρώνονται στο εξοχικό καφενείο «Μετς»,
δίπλα στο Παναθηναϊκό Στάδιο, με πρωτοβουλία του πρωτοπόρου σοσιαλιστή Νίκου
Γιαννιού. Συλλαμβάνονται όλοι και αφήνονται ελεύθεροι υπό κωμικοτραγικές
συνθήκες στην Πλατεία Κλαυθμώνος όπου συνεχίζουν τη διαδήλωσή τους!

1919. Άγ. Ιωάννης Ρέντης, με πρωτοβουλία της νεοϊδρυθείσας ΓΣΕΕ, αλλά
έπειτα από σχετικές διαφωνίες, με βάση το Παλαιό Ημερολόγιο!

1920. Στον ίδιο χώρο, αλλά τώρα έχει υιοθετηθεί το Νέο Ημερολόγιο!

1923. Πάλι στου Ρέντη, όμως έχουν ενδιαφέρον τα αιτήματα:

* οκτάωρο

* δημιουργία Γραφείων Ευρέσεως Εργασίας (λόγω της Μικρασιατικής
Καταστροφής, απειράριθμοι πρόσφυγες ψάχνουν δουλειά)

* μη επέμβαση στη Σοβιετική Ένωση

* Δημιουργία της Βαλκανικής Εργατικής Ομοσπονδίας.

1924. Πλατεία Δημαρχείου (σημερινή Κοτζιά). Προηγήθηκε απαγόρευση από
την κυβέρνηση Παπαναστασίου και συγκρούσεις με έναν νεκρό εργάτη και δώδεκα
τραυματίες.

1926. Άγ. Ιωάννης Ρέντης. 10.000 διαδηλωτές, συγκρούσεις με την
αστυνομία, συλλήψεις και τραυματισμοί. Αιτήματα:

* Αποκατάσταση των προσφύγων

* Εναντίωση σε κάθε νέο πόλεμο που προετοιμάζει ο διεθνής ιμπεριαλισμός

* Εναντίωση σε κάθε στρατοκρατικό κίνημα «στρεφόμενον κατά των
συμφερόντων της εργατικής τάξεως».

1936. Διασπασμένοι οι συνδικαλιστές, τρεις συγκεντρώσεις. Στου Ρέντη,
στον Πειραιά και στην Καλλιθέα. Στη Θεσσαλονίκη, η Πρωτομαγιά συμπίπτει με
μεγάλη απεργία καπνεργατών που βρίσκεται σε εξέλιξη. Τρεις μέρες μετά,
ακολουθούν πολύνεκρες συγκρούσεις των απεργών με τη Χωροφυλακή. H εικόνα της
μάνας που θρηνεί τον πρώτο νεκρό, τον Τάσο Τούση, εμπνέει στον Γιάννη Ρίτσο
τον «Επιτάφιο».

Το τελευταίο σημείωμα του Ηπειρώτη αγωνιστή Κώστα Τσίρκα, που εκτελέστηκε στην Καισαριανή με τους διακόσιους. Μαζί με το σημείωμα άφησε μια κουβέρτα, ένα σακάκι, ένα μολύβι και το ρολόι του που σταμάτησε στις 5.30

1944. H χειρότερη Πρωτομαγιά που θυμούνται οι Έλληνες, μόλις ένα
εξάμηνο πριν από το τέλος της ναζιστικής κατοχής. Οι Γερμανοί εκτελούν στο
Σκοπευτήριο της Καισαριανής 200 κρατουμένους, κυρίως παλιούς αριστερούς από
την εποχή του Μεταξά.

1945. Παναθηναϊκό Στάδιο. Σε κλίμα ήττας της Αριστεράς, λίγο μετά τη
Συμφωνία της Βάρκιζας, αλλά με μαζική συμμετοχή. Συνθήματα με ελπίδες για
δημοκρατική ομαλότητα.

Εορτασμός της Πρωτομαγιάς στο γήπεδο του Παναθηναϊκού

1946. Γήπεδο Παναθηναϊκού. Ανοιχτή συγκέντρωση – η τελευταία πριν
ξεσπάσει ο Εμφύλιος – με βροχή, ομπρέλες και πάρα πολύ κόσμο.

1963. Στον ίδιο χώρο. Ανοιχτή συγκέντρωση ξανά ύστερα από 17 χρόνια!
Εποχή του Ανένδοτου Αγώνα και τα αιτήματα ανάλογα: δημοκρατία, ελευθερίες, όχι
αστυνομοκρατία, ειρήνη κ.ά. Μεγάλη λαϊκή συμμετοχή, λάβαρα, αλλά και πολλές
ελληνικές σημαίες αντίβαρο στο κόκκινο χρώμα. Ελάχιστες μέρες μετά,
δολοφονείται ο Γρηγόρης Λαμπράκης.

1975. Η πρώτη συγκέντρωση μετά τη δικτατορία, στην Πλατεία Κοτζιά.
Ακολουθεί πορεία στο Πολυτεχνείο. Συνθήματα εποχής:

* Κόκκινη Πρωτομαγιά – πρωτοπόρα εργατιά

* N’ ακουστεί στη Βουλή του εργάτη η φωνή

* Έξω η χούντα από τα συνδικάτα

* Έξω το ΝΑΤΟ και οι Αμερικάνοι

* Λε-λε-λευτεριά, λευτεριά – ψωμί – δουλειά

* Οι εργάτες δεν ξεχνούν – οργανώνονται νικούν.

1976. Τριπλή γιορτή. Τα επίσημα συντηρητικά σωματεία γιορτάζουν σε
κλειστό χώρο, η κοινοβουλευτική αντιπολίτευση στο Πεδίον του Άρεως και οι
εξωκοινοβουλευτικές οργανώσεις στην Πλατεία Κοτζιά.

Κατά την αφισοκόλληση το βράδυ της 30ής Απριλίου, αστυνομικοί στην οδό
Πειραιώς, κυνηγούν τον 17χρονο μαθητή Σιδέρη Ισιδωρόπουλο, μέλος της παράταξης
Μαθητική Πρωτοπορία (της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς). Ο μαθητής
τραυματίζεται θανάσιμα από διερχόμενα αυτοκίνητα και πεθαίνει ανήμερα
Πρωτομαγιά.

Την ίδια μέρα σκοτώνεται ο Αλέκος Παναγούλης, βουλευτής της αντιπολίτευσης και
ήρωας του αντιχουντικού αγώνα. H επίσημη εκδοχή είναι «τροχαίο δυστύχημα»,
αλλά οι θεωρίες συνωμοσίας καλά κρατούν ακόμα.

Αλέκος Παναγούλης

1977. Διπλή γιορτή: η επίσημη στο Πεδίον του Άρεως, η ανεπίσημη (της
εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς) στην πλατεία Κοτζιά. Εκτεταμένα επεισόδια,
δικαίως δυσνόητα για τον σημερινό αναγνώστη, στα οποία μετέχουν αναρχικοί –
μέλη του EKKE (της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς) – της K.Ο. Μαχητής (άλλη
οργάνωση της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς), του KKE και η Αστυνομία, με
ποικίλους συνδυασμούς τών κατά περίπτωση συμπλεκομένων. Δεκάδες τραυματίες,
δεκάδες συλληφθέντες, πολλές υλικές ζημιές.

Τα MAT συλλαμβάνουν διαδηλωτή τραβώντας τον από τα μαλλιά, έξω από τα δικαστήρια

1979. Πεδίον του Άρεως και τα… συνήθη επεισόδια.

1986. Ακόμη ένας διπλός γιορτασμός: η φιλοκυβερνητική (με την κυβέρνηση του
ΠΑΣΟΚ πλέον) ΓΣΕΕ στο Πεδίον του Άρεως, ενώ το EKA και οι αριστερές
συνδικαλιστικές οργανώσεις θυμούνται τις ρίζες και διαδηλώνουν δίπλα στον
πάλαι ποτέ Ιλισό, στους Στύλους του Ολυμπίου Διός. H δεύτερη συγκέντρωση είναι
σαφώς μεγαλύτερη, ωστόσο ήδη πολύς κόσμος μιλάει για «πρωτομαγιάτικη σούπα».

ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑ – ΠΛΑΤΕΙΑ KOTZIA

Δύο συγκεντρώσεις αύριο στην Αθήνα

Με δύο συγκεντρώσεις θα γιορταστεί αύριο στην Αθήνα η εργατική Πρωτομαγιά. Τα
προεδρεία της ΓΣΕΕ, της ΑΔΕΔΥ και του Εργατικού Κέντρου Αθήνας (EKA) θα
οργανώσουν απεργιακή συγκέντρωση στην Αθήνα (11 το πρωί στο Σύνταγμα).
Παράλληλα, με ευθύνη των τοπικών Εργατικών Κέντρων και των δημοσιοϋπαλληλικών
οργανώσεων, θα γίνουν αντίστοιχες συγκεντρώσεις σε όλες τις μεγάλες πόλεις της
χώρας. Από την πλευρά του το ΠΑΜΕ (KKE) θα οργανώσει αύριο στις 10.30 π.μ.
ξεχωριστή συγκέντρωση στην Πλατεία Κοτζιά.