Nα διευκρινιστούν οι εθνικοί στόχοι, για μια νέα προσπάθεια

Το πρώτο ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι αν το ηχηρό «όχι» αφορά το συγκεκριμένο σχέδιο Ανάν ή αντανακλά μια βαθύτερη άρνηση συναίνεσης και συμβίωσης με τους Τουρκοκυπρίους στο πλαίσιο της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας, για την οποία ο Ελληνισμός αγωνίζεται τα τελευταία τριάντα χρόνια

Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος στην Κυπριακή Δημοκρατία σχετικά με το σχέδιο
Ανάν δεν αφήνει περιθώριο αμφισβήτησης. Είναι ένα σαφέστατο «όχι».

Είναι πρόωρο να αναλύσουμε τους λόγους, τις πράξεις και τις παραλείψεις που
οδήγησαν σε αυτό το αποτέλεσμα. Σε μεταγενέστερο στάδιο, και με μια αίσθηση
ευθύνης απέναντι στην ιστορία του πολύπαθου κυπριακού λαού, θα αναληφθεί,
αναμφίβολα, από πολιτικούς, δημοσιογράφους και ιστορικούς αυτό το εγχείρημα.

Σήμερα, έχει σημασία η αποδοχή και κατανόηση του αποτελέσματος, ώστε να
εξαχθούν τα κατάλληλα πολιτικά συμπεράσματα για τη χάραξη εθνικής στρατηγικής.
H Ελλάδα και τα ελληνικά πολιτικά κόμματα είχαν δηλώσει ότι, ανεξάρτητα από τη
δική τους αξιολόγηση του σχεδίου, θα στηρίξουν την απόφαση που κυρίαρχα θα
ελάμβανε ο ελληνοκυπριακός λαός. Το πρώτο ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί
είναι αν το ηχηρό «όχι» αφορά το συγκεκριμένο σχέδιο Ανάν ή αντανακλά μια
βαθύτερη άρνηση συναίνεσης και συμβίωσης με τους Τουρκοκυπρίους στο πλαίσιο
της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας, για την οποία ο Ελληνισμός αγωνίζεται
τα τελευταία τριάντα χρόνια. H κατηγορηματικότητα τού «όχι», σε συνδυασμό με
ενδείξεις από παράλληλες έρευνες της κοινής γνώμης, δικαιολογεί μια εύλογη
δυσπιστία της διεθνούς κοινότητας σχετικά με τις πραγματικές επιθυμίες του
ελληνοκυπριακού λαού. H δυσπιστία αυτή, όσο διαρκεί, αποθαρρύνει την ανάληψη
νέων πρωτοβουλιών επίλυσης του ζητήματος στη βάση της ομοσπονδίας.

Κατά συνέπεια, επείγει η διευκρίνιση των εθνικών στόχων για τη νέα προσπάθεια
που πρέπει να αναληφθεί. Είναι θετικό και ενθαρρυντικό ότι ο Πρόεδρος της
Κυπριακής Δημοκρατίας Τάσσος Παπαδόπουλος επιβεβαίωσε, στο μήνυμά του για το
αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, τον στόχο της διζωνικής δικοινοτικής
ομοσπονδίας, τείνοντας παράλληλα χείρα φιλίας και συνεργασίας προς την
τουρκοκυπριακή κοινότητα στο πλαίσιο της συμμετοχής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. H
επιβεβαίωση αυτή πρέπει να προσλάβει πανηγυρικότερο χαρακτήρα με την καταγραφή
της σύμφωνης γνώμης των ελληνοκυπριακών πολιτικών κομμάτων, σε συνεννόηση με
την κυβέρνηση και τα πολιτικά κόμματα της Ελλάδας.

Εφόσον διευκρινιστεί και επιβεβαιωθεί η εθνική στρατηγική, θα πρέπει, το
συντομότερο δυνατόν, να αποφασιστούν οι κοινές πρωτοβουλίες της Κύπρου και της
Ελλάδας για την ανάληψη νέας προσπάθειας επίλυσης του πολιτικού προβλήματος. H
επόμενη μέρα θα είναι δύσκολη. Όπως προκύπτει από δηλώσεις των διεθνών
παραγόντων που είχαν εμπλακεί στην προώθηση του σχεδίου Ανάν – Ηνωμένα Έθνη,
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαίοι εταίροι στην Ένωση, Ηνωμένες Πολιτείες – καθώς
και από την αρθρογραφία του διεθνούς Τύπου, έχει διαμορφωθεί κλίμα έντονης
δυσπιστίας και απογοήτευσης για τη στάση της ελληνοκυπριακής πολιτικής
ηγεσίας.

Για τον λόγο αυτό, οι πρωτοβουλίες της Λευκωσίας και της Αθήνας θα πρέπει να
σχεδιαστούν προσεκτικά και να στηρίζονται σε ρεαλιστικές βάσεις. Πρέπει να
προηγηθεί εκτεταμένη διεθνής εκστρατεία και από τις δύο κυβερνήσεις για την
εξήγηση των συγκεκριμένων αδυναμιών που οδήγησαν στην απόρριψη του σχεδίου
Ανάν, καθώς και των μελλοντικών προθέσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Παράλληλα, το οικονομικό άνοιγμα προς την τουρκοκυπριακή πλευρά, ώστε να
αρχίσει να επωφελείται από την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι σκόπιμο να
πραγματοποιηθεί με πρωτοβουλία της Κυπριακής Δημοκρατίας και να μη φανεί ότι
επιβάλλεται από την Ένωση μέσω της Επιτροπής. Τέτοιες κινήσεις θα συμβάλουν
στη βελτίωση του κλίματος των σχέσεων ανάμεσα στις δύο πλευρές, μετά τα
αντιφατικά αποτελέσματα του δημοψηφίσματος.

Τέλος, πρέπει να χαραχθεί η νέα στρατηγική. Το κρίσιμο ερώτημα είναι ο βαθμός
στον οποίο θα επιδιωχθεί αναθεώρηση ορισμένων πτυχών του σχεδίου Ανάν,
ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις εγγυήσεις εφαρμογής του, τη λειτουργικότητα, τους
εποίκους, την επιστροφή των προσφύγων και τα δικαιώματα επέμβασης των
εγγυητριών δυνάμεων. Ουσιαστική αναθεώρηση θα οδηγούσε στην ανάγκη νέου
δημοψηφίσματος και στην τουρκοκυπριακή πλευρά. Κρίσιμη σημασία έχει η
ενσωμάτωση ισχυρών και αξιόπιστων διεθνών εγγυήσεων για την εφαρμογή των
ρυθμίσεων του αναθεωρημένου σχεδίου που θα υποβληθεί στην κρίση του
ελληνοκυπριακού λαού.

H προσπάθεια αναβίωσης της διαδικασίας επίλυσης του κυπριακού ζητήματος
εξυπηρετεί το συμφέρον της διεθνούς κοινότητας, καθώς και των ίδιων των
Κυπρίων. H ειρηνική επανένωση του νησιού στη βάση της διζωνικής δικοινοτικής
ομοσπονδίας θα αποτελέσει μια νίκη των δυνάμεων του δικαίου και της ειρήνης σε
παγκόσμια κλίμακα, καθώς και υπόδειγμα που θα μπορούσαν να ακολουθήσουν χώρες
ή περιοχές με ανάλογα προβλήματα. H επανένωση του νησιού θα απαλλάξει την
Ευρωπαϊκή Ένωση από μια δυσλειτουργική κατάσταση που διαταράσσει την
οικονομική και πολιτική συνοχή της, ενώ θα αρθεί ένα σημαντικό εμπόδιο στην
εξομάλυνση και βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων καθώς και την ίδια την
ενταξιακή πορεία της Τουρκίας.

Τέλος, η Κύπρος θα εισέλθει σε μια περίοδο ταχύτερης ανάπτυξης, ευημερίας και
ασφάλειας. Ο δρόμος προς τη λύση θα είναι δύσβατος και γεμάτος κακοτοπιές. H
τελική έκβαση της προσπάθειας είναι, με τις σημερινές συνθήκες, αβέβαιη και απρόβλεπτη.

Όμως, πρέπει να προχωρήσουμε, αποφεύγοντας τα λάθη που σημάδεψαν την τελική
φάση της προσπάθειας που απέτυχε. Κυρίως, διασφαλίζοντας την ενότητα και τη
συνοχή του ελλαδικού και κυπριακού Ελληνισμού στη βάση μιας ειλικρινούς
αποτύπωσης και αντίληψης των κοινών συμφερόντων που μας συνδέουν. Πρέπει να
συζητήσουμε, και να συμφωνήσουμε, με ανοικτά χαρτιά. Να διαμορφώσουμε τις
θέσεις μας με ρεαλισμό και να τις προβάλουμε με συνέπεια και αποφασιστικότητα.
Με αυτές τις προϋποθέσεις υπάρχει ελπίδα να πετύχουμε. H Ελλάδα πρέπει να
σταθεί στο πλευρό της Κύπρου σε αυτόν τον αγώνα. Τα τελευταία χρόνια
αναβαθμίστηκε η διεθνής θέση της χώρας με την ένταξη στην ΟΝΕ και την άσκηση
μιας πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής. Οι τάσεις απομονωτισμού και τα φοβικά
σύνδρομα που μας ακολουθούσαν στο παρελθόν υποχώρησαν. Δεν πρέπει, με την
ευκαιρία της κρίσης που προκαλεί η πρόσφατη αποτυχία, να επανακάμψουν. H
μεγάλη πρόκληση της εξωτερικής μας πολιτικής είναι να συνεχίσει να αξιοποιεί,
και να επαυξάνει, τα πλεονεκτήματα που δημιουργήσαμε μέχρι σήμερα.

Ο Γιάννος Παπαντωνίου είναι βουλευτής A’ Αθηνών του ΠΑΣΟΚ