Φέρνουν ευρω-λιτότητα

Στη λήψη μέτρων λιτότητας με κοινοτική βούλα οδηγείται πλέον η κυβέρνηση
μετά τη χθεσινή διαπίστωση της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας ότι το
δημοσιονομικό έλλειμμα του 2003 ξεπέρασε το όριο του 3% του ΑΕΠ, που θέτει το
Σύμφωνο Σταθερότητας.

Το προσεχές διάστημα η κυβέρνηση αναμένεται να δεχθεί συστάσεις από την
Ευρωπαϊκή Ένωση για τον περιορισμό του ελλείμματος, με τη λήψη μέτρων για τη
μείωση των δαπανών και την αύξηση των εσόδων. Έτσι, θα υποχρεωθεί να
ακολουθήσει περιοριστική εισοδηματική πολιτική το 2005, να ψαλιδίσει ή να
μεταθέσει χρονικά τις υποσχέσεις της για κοινωνικές παροχές και να περιορίσει
τις φορολογικές ελαφρύνσεις που έχει εξαγγείλει, αν όχι να επιβάλει άλλους
φόρους.

Το «έφθασαν» 3%

Τον χθεσινό ευρω-έλεγχο προκάλεσε η ίδια η κυβέρνηση μετά τη δημοσιονομική
απογραφή της, η οποία ανέβασε την εκτίμηση για το έλλειμμα του 2003 από το
1,7% που είχε υπολογίσει η προηγούμενη κυβέρνηση-και είχε αποδεχθεί τον Μάρτιο
η Eurostat-σε 2,95% του ΑΕΠ. Με δεδομένο το 2,95%, η Eurostat δεν χρειαζόταν
παρά να εντοπίσει ένα μικρό ακόμη «κενό» στον προϋπολογισμό για να ανεβάσει το
έλλειμμα πάνω από το 3%. Και το εντόπισε, χθες, στα έσοδα του προϋπολογισμού,
στα οποία είχε εγγραφεί-αντικανονικά κατά την άποψή της-ποσό από τη μείωση του
μετοχικού κεφαλαίου του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου.

Έτσι, όπως διέρρεαν χθες πηγές από το υπουργείο Οικονομίας, οι ελεγκτές της
Eurostat φεύγουν με στοιχεία στις αποσκευές τους που οδηγούν στο συμπέρασμα
ότι το 2003 η χώρα είχε «υπερβολικό έλλειμμα», ξεπερνώντας έστω και κατά λίγο
το όριο του 3%.

Πρόσθετο έλλειμμα

Το σκηνικό, όμως, γίνεται χειρότερο, καθώς ο χορός των ελλειμμάτων έχει και
συνέχεια. Συγκεκριμένα:

* Ο υφυπουργός Οικονομίας Χρήστος Φώλιας αποκάλυψε χθες ότι το
Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων προβλέπεται να έχει φέτος ένα πρόσθετο άνοιγμα
2,073 δισ. ευρώ, λόγω υπέρβασης των Ολυμπιακών δαπανών κατά 1 δισ. ευρώ (από
1,4 δισ. ευρώ σε 2,4 δισ. ευρώ) και λόγω υστέρησης των εσόδων από την
Ευρωπαϊκή Ένωση κατά 1,073 δισ. ευρώ. Το πρόσθετο αυτό έλλειμμα αντιπροσωπεύει
ποσοστό 1,3% του ΑΕΠ που προστίθεται στο έλλειμμα του 2004 (εκτός αν τελικά
περικοπεί ο προϋπολογισμός του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων). Αυτό
σημαίνει ότι και το 2004 είναι ορατός ο κίνδυνος να ξεπεραστεί το όριο του 3%
του ΑΕΠ.

* H Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία διατηρεί πάντα τις επιφυλάξεις της
για το ύψος της λεγόμενης «άσπρης τρύπας», δηλαδή, του πλεονάσματος των
ασφαλιστικών ταμείων και δημοσίων οργανισμών. Αν αναθεωρήσει το μέγεθός της,
αυτό θα επηρεάσει το ύψος του ελλείμματος όχι μόνο του 2003, αλλά και της
πρόβλεψης για το 2004.

Τα επόμενα βήματα

Τα επόμενα βήματα, που αναμένεται να οδηγήσουν τη χώρα σε καθεστώς επιτήρησης
από τις Βρυξέλλες, είναι τα εξής:

* Την ερχόμενη εβδομάδα η κυβέρνηση αναμένεται να αποστείλει στην
Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία κοινοποίηση με τις επίσημες εκτιμήσεις της για
το ύψος του δημοσιονομικού ελλείμματος του 2003, με βάση την απογραφή της.

* Τη μεθεπόμενη εβδομάδα, η Eurostat θα εκδώσει ανακοίνωση με τη δική
της εκτίμηση για το ύψος του ελλείμματος.

* Θα ακολουθήσει γνωμοδότηση της Οικονομικής και Νομισματικής Επιτροπής
και στη συνέχεια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα κάνει πρόταση στο Συμβούλιο Υπουργών
Οικονομίας για το αν πρέπει να κηρυχθεί η χώρα σε κατάσταση «υπερβολικού
ελλείμματος», με βάση το άρθρο 104 (3) της Συνθήκης. H απόφασή της θα
εξαρτηθεί και από την πρόβλεψη για το έλλειμμα του 2004. Σύμφωνα με
πληροφορίες από τις Βρυξέλλες, αν η κυβέρνηση δώσει διαβεβαιώσεις ότι θα λάβει
μέτρα για να μειώσει το έλλειμμα κάτω από 3% του ΑΕΠ το 2004, τότε ενδέχεται
να κρίνει η Κομισιόν ότι η υπέρβαση του 2003 ήταν παροδική. Κάτι που δεν είναι
πολύ πιθανό, αφού η ίδια έχει εκτιμήσει ότι το 2004 το έλλειμμα θα ανέβει στο
3,2% του ΑΕΠ, ενώ η κυβέρνηση δεν αναμένεται να εξαγγείλει άμεσα μέτρα
λιτότητας.

* Τον τελικό λόγο θα έχει το Συμβούλιο Υπουργών Οικονομίας (ECOFIN),
που θα αποφασίσει με βάση την εισήγηση της Επιτροπής αν θα κηρύξει τη χώρα σε
κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος, οπότε και θα απευθύνει συστάσεις για τη
λήψη μέτρων. Σε πρώτη φάση, οι συστάσεις θα είναι γενικές, με στόχο τον
περιορισμό του ελλείμματος κάτω από το 3% το 2005. Οπωσδήποτε, όμως, η χώρα θα
μπει στον στενό κλοιό της κοινοτικής παρακολούθησης και τα περιθώρια της
κυβέρνησης να ασκήσει μία πολιτική τόνωσης της ανάπτυξης, με φοροελαφρύνσεις
και επενδυτικές δαπάνες, αλλά και κοινωνικών παροχών θα είναι μηδαμινά.

ΝΙΚΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ

Μοιραίο παράδειγμα η Πορτογαλία

H κυβέρνηση προκάλεσε μόνη της τον κίνδυνο παραπομπής στις αυστηρές
διαδικασίες του Συμφώνου Σταθερότητας, όπως τόνισε χθες ο πρώην υπουργός
Οικονομίας Νίκος Χριστοδουλάκης, σημειώνοντας ότι δεν μπορούσε παρά να
αμφισβητηθεί η «χειρουργική ακρίβεια» του 2,95%, στο οποίο ανέβασε το έλλειμμα
η δημοσιονομική της απογραφή. «Είναι ένα παιχνίδι με τη φωτιά και όποιος
πλησιάζει τη φωτιά κινδυνεύει να καεί», παρατήρησε ο κ. Χριστοδουλάκης. Όσο
για τις συνέπειες από την πιθανή κήρυξη της χώρας σε κατάσταση υπερβολικού
ελλείμματος, ο ίδιος τόνισε ότι «οι συστάσεις για περικοπές δαπανών ή αυξήσεις
φόρων είναι μονόδρομος».

«Ενδέχεται η επανάληψη του παραδείγματος της Πορτογαλίας να είναι μοιραία»,
σημείωσε. Από το Γραφείο Τύπου του ΠΑΣΟΚ, εξάλλου, ανακοινώθηκε ότι «αυτό που
είναι πραγματικά κρυφό είναι η “κρυφή πολιτική” της N.Δ., για την εφαρμογή της
οποίας η κυβέρνηση συνεχίζει να αναζητά άλλοθι και προσχήματα».