[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Αν υπάρχουν δύο ήρωες που εμφανώς ενσαρκώνουν την ελληνική ψυχή και
ταυτότητα, αυτοί είναι βεβαίως ο Μεγαλέξανδρος και ο Καραγκιόζης. Το σύνδρομο
του M. Αλεξάνδρου κυριαρχεί στην ψυχή μας. Νομίζουμε ότι είμαστε λίγο-πολύ
Μεγαλέξανδροι, στρατηλάτες, μεγάλοι κατακτητές, μοναδικοί και περιζήτητοι,
ικανοί να καταλάβουμε τον κόσμο. Νομίζουμε ότι εμείς διαμορφώνουμε τον κόσμο,
ότι μπορούμε συνεπώς να αγνοούμε όλους, μικρούς ή μεγάλους, δυνάμεις, θεσμούς
(όπως ΟΗΕ και Ευρωπαϊκή Ένωση), ότι μια χώρα 800.000 κατοίκων (Κύπρος) μπορεί
με τη μεγαλύτερη δυνατή ευκολία να διακρίνει τις χώρες της υφηλίου σε
σημαντικές και ασήμαντες έστω κι αν οι θεωρούμενες ασήμαντες έχουν πληθυσμό 50
ή 80 εκατ. κατοίκων, έστω και αν είναι μέλη του ΟΗΕ, και να αδιαφορεί για τη
συμπεριφορά τους. Ότι μπορούμε να λέμε άλλα τη μια μέρα και εντελώς
διαφορετικά την άλλη. Νομίζουμε ότι είμαστε Μεγαλέξανδροι, ενώ στην
πραγματικότητα είμαστε «Καραγκιόζηδες» – μας εκφράζει αυτός ο λαϊκός ήρωας στο
βάθος της ψυχής μας και έρχεται τόσο εύκολα στην επιφάνεια. Το αρχέτυπο του
Καραγκιόζη «με τα δικά μου δικά μου και τα δικά σου δικά μου» είναι αυτό που
μας συγκλονίζει. Το σύνδρομο του Καραγκιόζη ορίζει τις περισσότερες πράξεις
και συμπεριφορές μας. Διερωτάσαι γιατί μερικοί που εκφράζουν τόσες
ασυναρτησίες έχουν πέραση, τόσο ακροατήριο. H απάντηση είναι απλή: γιατί μέσα
από τον λόγο τους εκφράζεται ο λαϊκός ήρωας Καραγκιόζης. Και ο Καραγκιόζης
έχει απήχηση στον Ελληνισμό. Προτιμούμε το «θέατρο σκιών» από την αδήριτη
πραγματικότητα. Ο Μεγαλέξανδρος ζει. Ο Καραγκιόζης βασιλεύει.

H Ελλάδα και ο Ελληνισμός πραγματοποίησαν τεράστια πρόοδο τα τελευταία χρόνια.
Πέτυχαν στόχους που αρχικά θεωρούνταν ανέφικτοι, όπως π.χ. την ένταξη της
Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αλλά δυστυχώς ορισμένα πολιτιστικά,
συμπεριφορμιστικά σύνδρομα δεν μας έχουν εγκαταλείψει ακόμη. H εννοιολογική
αναντιστοιχία ανάμεσα σε αυτό που πραγματικά είμαστε και σε αυτό που νομίζουμε
ότι είμαστε μάς ταλαιπωρεί. Όθεν από τη μια μεριά οι ανέξοδοι ηρωισμοί και από
την άλλη οι έντονες φοβικές μας αντιδράσεις. Έτσι φαίνεται «οι προσπάθειές μας
να είναι σαν των Τρώων…».

Ο Π.K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και
Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών.