H επόμενη ημέρα ενός «Όχι»

Σε λίγα εικοσιτετράωρα το δημοψήφισμα στην Κύπρο θα περάσει στην Ιστορία.
Αυτές τις τελευταίες ώρες είναι απαραίτητο για κάποιους από εμάς, που
πιστεύουμε πως για την Κύπρο το Σχέδιο Ανάν αποτελεί την τελευταία ευκαιρία
αποκατάστασης της εδαφικής της ακεραιότητας, να κάνουμε μια τελευταία
προσπάθεια αποτύπωσης κάποιων σκέψεων και ανησυχιών που ίσως να προβληματίσουν
κάποιους απ’ αυτούς που θα πάρουν τις σχετικές αποφάσεις.

1. Θα υπάρξει άλλη ευκαιρία; Είναι πολλοί εκείνοι που υποστηρίζουν πως
οι ευκαιρίες δεν τελειώνουν. Και πως στην περίπτωση του «Ναι» το λάθος δεν
διορθώνεται, ενώ στην περίπτωση του «Όχι» τα πάντα παραμένουν ανοιχτά. Κατά τη
γνώμη μου, τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι. Το Σχέδιο Ανάν δεν προέκυψε στο
κενό. H διεθνής κοινότητα κινητοποιήθηκε για να βρει μια λύση στο πρόβλημα με
τη συγκυριακή ευκαιρία της ένταξης της Κύπρου στην E.E. και με την πίεση που
υφίστατο η Τουρκία να εξασφαλίσει κάποια ημερομηνία έναρξης των δικών της
ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Μια αντίστοιχη ευκαιρία είναι αμφίβολο αν θα
ξανα-υπάρξει. Αντιθέτως, στη βεβαία περίπτωση που θα επικρατήσει τελικά το
«Όχι», η Ένωση κατά πάσα πιθανότητα θα αρνηθεί να καθορίσει ημερομηνία έναρξης
των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας (βλ. λ.χ. Γαλλία) και σε
αντάλλαγμα θα της κάνει παραχωρήσεις στο Κυπριακό.

2. Το Κυπριακό πρόβλημα θα περάσει στην E.E. Αυτό δεν είναι ακριβές. Το
τελευταίο πράγμα που οι Βρυξέλλες θα επιθυμούσαν είναι να φορτωθούν ένα
ακανθώδες και ουσιαστικά άλυτο πρόβλημα. Θα ορισθεί λοιπόν η Πράσινη Γραμμή
σαν το τελευταίο εξωτερικό σύνορο της E.E. και «ούτε γάτα ούτε ζημιά».
Αντιθέτως, η κυπριακή πλευρά, και η Ελλάδα βέβαια, θα αποκτήσουν μια σειρά από
νέα προβλήματα. Οι δικαιούμενοι διαβατηρίων Τουρκοκύπριοι θα τα εξασφαλίσουν
και η Κυπριακή Δημοκρατία, το αμιγές μέχρι προ τινος ελληνικό της κομμάτι, θα
αποκτήσει και πάλι τουρκική μειονότητα. Για το οποίο η Ένωση θα πιέζει για
δικαιώματα, σεβασμό και ίση μεταχείριση. Παράλληλα, η Ελλάδα θα τρέχει να
προλάβει αναγνωρίσεις του κρατιδίου του Ντενκτάς, ειδικές ρυθμίσεις
οικονομικών του ενισχύσεων και πιθανή προσπάθεια ένταξής του στον ΟΗΕ…

3. Θα οριστικοποιηθεί με το «Ναι» η παρουσία των βρετανικών βάσεων στο
νησί. Και με το «Όχι» δηλαδή τι θα γίνει; Μήπως θα φύγουν; Και γιατί
δεν τις έδιωχνε η ανεξάρτητη Κυπριακή Δημοκρατία από το έδαφός της μέχρι τώρα;
Τι ακριβώς θα αλλάξει με το «Όχι»;

4. Με το «Ναι» είναι ενδεχόμενη μία μελλοντική στρατιωτική επέμβαση
της Τουρκίας στον νησί ενώ θα παραμείνουν και πολλοί έποικοι. Πώς
εξασφαλίζεται από όλα αυτά η Κύπρος με το «Όχι»; Αν απορριφθεί το Σχέδιο,
τουρκικός στρατός (43.000) θα παραμείνει στο νησί έτοιμος να κινηθεί κατά των
ελεύθερων κυπριακών εδαφών, ανάλογα με τις διαθέσεις της Άγκυρας. Οι έποικοι
θα είναι δυνατόν να αυξηθούν ανεξέλεγκτα και δημογραφικά σύντομα το νησί
ολόκληρο θα είναι πιθανόν να έχει περισσότερους Τούρκους / Τουρκοκυπρίους
κατοίκους από Έλληνες. Με την πρόταση Ανάν ο τουρκικός στρατός θα αρχίσει να
αποχωρεί ώστε ύστερα από λίγα χρόνια να μείνουν στο νησί 650 μοναχά άνδρες,
ενώ μόνο 45.00 έποικοι – ήδη καταγεγραμμένοι – θα επιτραπεί να παραμείνουν στα
εδάφη του νέου ενιαίου κράτους. Οι Κύπριοι ζήτησαν να μείνουν μόνο 35.000. Και
το Σχέδιο Ανάν επιτρέπει 45.000. Αυτό είναι τελικά το πρόβλημα;

5. «Παρέλαβα Κράτος, δεν θα παραδώσω κοινότητα». Τότε κακώς για
τριάντα χρόνια η ελλαδική πλευρά επιδιώκει μια διζωνική, δικοινοτική
ομοσπονδία. Γιατί διαπραγματεύθηκε τότε ο κ. Παπαδόπουλος; Δεν γνωρίζει πως
μια ομοσπονδία μετατρέπει τις συνθέτουσες πολιτείες σε οιονεί κοινότητες
εκχωρούσες θεμελιακά τους δικαιώματα στον κεντρικό πολιτειακό άξονα; Αν λοιπόν
απορρίπτεται η ομοσπονδία τότε όλα οδηγούν στην οριστική διχοτόμηση. Ώστε όλοι
να ζουν σε ένα εθνικά, φυλετικά και θρησκευτικά απόλυτα ομοιογενές και καθαρό
κράτος. Απόλυτος εθνικισμός, δηλαδή…

6. Είναι λάθος ο ισχυρισμός πως όσοι στηρίζουν το «Όχι» συμπλέουν
με τον Ντενκτάς και τους Γκρίζους Λύκους; Είναι προφανές πως δεν υπάρχουν
ταυτόσημοι στόχοι. Παράλληλες επιδιώξεις όμως σίγουρα υπάρχουν. Κι αν ακόμη
υποθέσουμε πως το τουρκικό βαθύ κράτος, οι εθνικιστές της Άγκυρας και ο
Ντενκτάς στοχεύουν στον τουρκικό επεκτατισμό, δεν τους διευκολύνουμε
καταλήγοντας στη διακηρυγμένη τους επιδίωξη; Πώς ματαιώνονται τα σχέδια των
ακραίων της άλλης πλευράς όταν τους δίνουμε στο χέρι το εργαλείο για την
πραγμάτωση των επιθυμιών τους; Σε τελευταία ανάλυση, τι σημασία έχει αν ο
τελικός σκοπός είναι διαφορετικός, εφ’ όσον οι τακτικές κινήσεις είναι ίδιες…

7. Παραβιάζεται το κοινοτικό κεκτημένο. Ούτε αυτό είναι
ακριβές. Το πολύ σε 15 χρόνια όλες οι ευρωπαϊκές προϋποθέσεις (ελευθερία
διακίνησης, εγκατάστασης κ.λπ.) εφαρμόζονται απολύτως. Με την εξαίρεση του 5%
κατοίκων άλλης εθνότητας – πέραν των εχόντων δικαίωμα βεβαίως – που θα μπορούν
να εγκατασταθούν στο ένα ή στο άλλο συνιστών κρατίδιο. Κι αυτό αποτελεί δική
μας επιδίωξη. Ώστε στην περίπτωση που ενταχθεί στην E.E. η Τουρκία να μην
είναι δυνατή η ελεύθερη εγκατάσταση Τούρκων στην Κύπρο. Εκεί βέβαια που δεν
μας ενοχλεί, δεν μας πειράζουν οι παραβιάσεις του κοινοτικού κεκτημένου…

8. Υπάρχει εθνική στρατηγική για τη διαχείριση του «Όχι»; Είναι
προφανές πως δεν υπάρχει. Διότι είναι εξωπραγματικό να συζητάμε για
δραστηριοποίηση λύσης του Κυπριακού πάνω στη λογική του Σχεδίου Ανάν, μετά το
«Όχι». Ποιος διεθνής οργανισμός, παράγοντες και μεσολαβητές θα μας πάρουν στα
σοβαρά αν αρχίσουμε να συζητάμε για λύση που περίπου την είχαμε και την
απορρίψαμε! Επί 30 χρόνια η εξωτερική μας πολιτική στο Κυπριακό είχε δύο
άξονες. Λύση μέσω του ΟΗΕ και πάνω στη λογική μιας διζωνικής, δικοινοτικής
ομοσπονδίας. Ύστερα από χρόνια η διεθνής κοινότητα κατέληξε στο Σχέδιο Ανάν.
Κι εμείς το απορρίψαμε. Ποιος θα εμπιστευθεί πλέον τις διαθέσεις και την
ειλικρίνειά μας; Με την Τουρκία οι σχέσεις θα χαλάσουν διότι ο Ερντογάν, για
να καλύψει τα νώτα του, θα σκληρύνει απέναντι στην Ελλάδα και θα κινηθεί
έντονα για την αναγνώριση της Βόρειας Κύπρου. Κι εμείς βρισκόμαστε σε σύγχυση.
Καραμανλής και Παπαδόπουλος δηλώνουν πως ανεξάρτητα από τις εξελίξεις στο
Κυπριακό δεν θα μπλοκάρουν την πορεία της Τουρκίας προς την Ευρώπη. Αν δηλαδή
μετά το «Όχι» η Τουρκία αυξήσει τον αριθμό των εποίκων και κάνει στρατιωτικές
κινήσεις στο νησί, εμείς θα κινούμεθα υπέρ της ενταξιακής της πορείας;

Αυτές και μόνον οι ασάφειες δείχνουν μερικά μόνον από τα προβλήματα που
μας περιμένουν…