ΑΝΝΑ ΔIAMANTOΠOYΛOY Tο «Όχι» αποενοχοποιεί την Tουρκία

Δεν αποκλείει τον κίνδυνο διχοτόμησης της Κύπρου, τον οποίο μάλιστα
ορισμένοι ενδεχομένως και να εύχονται, η υπεύθυνη εξωτερικής πολιτικής του
ΠΑΣΟΚ και πρώην επίτροπος Άννα Διαμαντοπούλου.

Ταυτόχρονα, η κ. Διαμαντοπούλου επισημαίνει ότι είναι ορατό το ενδεχόμενο
αναγνωρίσεων, ενώ το «Όχι» στο δημοψήφισμα θα… αθωώσει τελικώς την Τουρκία.

Ένα «Όχι» των Ελληνοκυπρίων, σε συνδυασμό με ένα «Ναι» των Τουρκοκυπρίων,
πώς θα επηρεάσει τη θέση της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τις
ελληνοτουρκικές σχέσεις;

Με το «Όχι» ή το «Ναι» οι Ελληνοκύπριοι καλούνται να αποφασίσουν για την τύχη
του νησιού τους, να εκτιμήσουν δηλαδή τη λειτουργικότητα του δημιουργούμενου
δικοινοτικού, διζωνικού, ομοσπονδιακού κράτους. Ταυτόχρονα καλούνται να
εκτιμήσουν τις επιπτώσεις τής όποιας απόφασης στη μελλοντική διεθνή θέση της
ενωμένης Κυπριακής Δημοκρατίας ή της Κυπριακής Δημοκρατίας με τη μορφή που
αυτή έχει σήμερα. Βεβαίως υπάρχουν επιπτώσεις που αφορούν ευθέως την Ελλάδα
και τον Ελληνισμό γενικότερα και την αποτελεσματική συνεργασία των δύο κρατών
στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εκτιμώ ότι οι δύο πρώτοι παράγοντες είναι
αυτοί που θα παίξουν αποφασιστικό ρόλο στην ψήφο των Κυπρίων. Δεν μπορούμε
όμως ως Ελλάδα να μη δούμε την επόμενη ημέρα σε μία περίπτωση όπως αυτή που
περιγράφετε στην ερώτησή σας. H Τουρκία «αποενοχοποιείται» από το βάρος του
κυπριακού προβλήματος. Ήδη διά στόματος Πρωθυπουργού και Προέδρου της
Κυπριακής Δημοκρατίας εγκαταλείφθηκε η βασική θέση ότι η μη επίλυση του
Κυπριακού αποτελεί εμπόδιο για την είσοδο της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Κατά το Ελσίνκι υπάρχει και δεύτερη προϋπόθεση που αφορά την τελεσίδικη
επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών (υφαλοκρηπίδα). Ελπίζω να μην έχει και
αυτή την ίδια τύχη και αυτό – βεβαίως η E.E. είναι ένας χώρος όπου οι
διαπραγματεύσεις, οι συμβιβασμοί και οι συσχετισμοί δυνάμεων και συμμαχιών
είναι οι προϋποθέσεις της συνύπαρξης… Το είδος και το μέγεθος των
συμβιβασμών και παραχωρήσεων μιας χώρας εξαρτώνται από τα ανοιχτά θέματα τα
οποία έχει και την ευρύτητα των συμμαχιών που μπορεί να επιτύχει.

Μπορούσε να αποτραπεί αυτή η δυναμική που συγκεντρώνει το «Όχι»;

H ελληνική και ελληνοκυπριακή ηγεσία, την τελευταία βραδιά της Λουκέρνης,
εξέπεμψαν ένα μήνυμα όχι απλής απογοήτευσης, αλλά ήττας. H ηττοπάθεια, ο
φόβος, ο θυμός, οι μνήμες, η δικαιολογημένη αγανάκτηση 30 χρόνων προσμονής και
διαψεύσεων δημιούργησαν ένα περιβάλλον αρνητικό, κατά την άποψή μου, για μια
νηφάλια αντιπαράθεση και αξιολόγηση των θετικών και αρνητικών τού σχεδίου
Ανάν. Το μεγαλύτερο όπλο των ηγετών είναι η δυνατότητά τους να επηρεάζουν
άμεσα με βάση το συναίσθημα. H μεγαλύτερη αρετή είναι η δυνατότητα να
διαμορφώνουν ένα αντικειμενικό πλαίσιο αποφάσεων με βάση τη διορατικότητα.

Πιστεύετε ότι θα υπάρξει νέα προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού;

Το τέλος της Ιστορίας δεν γράφεται ποτέ. Πιστεύω όμως ότι είναι εξαιρετικά
δύσκολο να συνυπάρξουν στο μέλλον καταστάσεις σαν τις σημερινές οι οποίες δεν
είναι συγκυριακές, αλλά το αποτέλεσμα μακροχρόνιας εθνικής και ευρωπαϊκής
στρατηγικής. H διεύρυνση της E.E., ο στρατηγικός στόχος της Τουρκίας να
συνδεθεί με την Ευρώπη, η συνολική κατάσταση στη Μέση Ανατολή, η εσωτερική
πολιτική σκηνή στα κατεχόμενα αλλά και στην Τουρκία δημιούργησαν μία εντελώς
νέα πραγματικότητα. Εξώθησαν και ανάγκασαν την Τουρκία στην ανατροπή της
πάγιας θέσης της για δύο κράτη και αποδοχή της λύσης που τριάντα χρόνια τώρα
υπεράσπιζαν η Ελλάδα και η Κύπρος. Αντί να χαιρετίσουμε το γεγονός ως εθνική
νίκη, το αντιμετωπίσαμε ως ήττα. Σε κάθε περίπτωση, η ανατροπή από την
ελληνοκυπριακή πλευρά της θέσης για αποδοχή ως βάση του σχεδίου Ανάν σημαίνει,
κατά την άποψή μου, αλλαγή στρατηγικής. Αυτή η αλλαγή πρέπει να διατυπωθεί με
σαφήνεια, ώστε τουλάχιστον να μπορέσουμε σε μία άλλη διαπραγμάτευση να
αποκομίσουμε κέρδη. Και για να είμαι πιο σαφής, επειδή δεν πιστεύω ούτε στο
τέλος της Ιστορίας ούτε στις απειλές περί καταστροφών, ο τεράστιος επικείμενος
κίνδυνος είναι αυτός της διχοτόμησης, που πιθανόν κάποιοι ενδόμυχα να θέλουν.

Εκ των υστέρων, δεν νομίζετε ότι το ΠΑΣΟΚ βιάστηκε να τοποθετηθεί υπέρ του
«Ναι»;

Αντιθέτως, πιστεύω ότι ο Γιώργος Παπανδρέου έδειξε τα χαρακτηριστικά ενός
ηγέτη που δεν τον παίρνει το κύμα, που δεν αποφασίζει για το έθνος με βάση τις
δημοσκοπήσεις, που πιστεύει στη μακροχρόνια εθνική στρατηγική, δηλώνοντας
ταυτόχρονα από την πρώτη στιγμή ότι με απόλυτο σεβασμό στην απόφαση των
αδελφών μας Ελληνοκυπρίων θα είμαστε στο πλευρό τους, οτιδήποτε και αν
αποφασίσουν, την επόμενη μέρα. Στην πολιτική ο χρόνος έχει ιστορική διάσταση.
Εμείς πιστεύουμε ότι το σχέδιο Ανάν, κυρίως επειδή η εφαρμογή του θα λάβει
χώρα στα πλαίσια της E.E., παρά τις αναντίρρητα σημαντικές δυσκολίες του
αποτελεί μια εφικτή λύση συμβίωσης των Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων και
ανάπτυξης όλου του νησιού ως μία χώρα της E.E. Στη θέση αυτή συμφώνησε τελικά
το σύνολο της πολιτικής ηγεσίας της χώρας, αλλά αφού είχε χαθεί πολύτιμος
χρόνος για την αντικειμενική παρουσίαση των επιχειρημάτων τού «Ναι» και του
«Όχι».

Εξ όσων γνωρίζετε, υπάρχει ζήτημα αναγνώρισης του ψευδοκράτους από
Ευρωπαίους εταίρους;

Αναμένω τη συνέχιση της επιθετικής διπλωματίας της Τουρκίας για την αναγνώριση
των κατεχομένων. Μιας διπλωματίας που δεν θα έχει ως βάση την ανατροπή της
εικόνας της εισβολής, αλλά το θετικό αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Είναι
σαφές ότι μετά τις ανακοινώσεις εκπροσώπων των διεθνών οργανισμών και
επιμέρους χωρών θα υπάρξουν αλλαγές τακτικής, οι οποίες θα επηρεάσουν την
ισορροπία στο νησί. Εκτιμώ όμως ότι στο φορτισμένο κλίμα των ημερών αυτού του
είδους οι δηλώσεις που παίρνουν τη μορφή απειλών μόνον αρνητικά μπορούν να
λειτουργήσουν, δίνοντας στο «Όχι» το ηρωικό περιτύλιγμα της αντίστασης προς
πάντες. H ψήφος του κυπριακού λαού επιμένω ότι πρέπει να έχει θετικό
περιεχόμενο, να υπάρχει δηλαδή η πίστη ότι οι δύο κοινότητες με την εγγύηση
του ΟΗΕ, της E.E., της Ελλάδας και της Τουρκίας θα συμβιώσουν και θα
ευημερήσουν. Αυτό πάνω από όλα προϋποθέτει μια ιστορική υπέρβαση. H Κύπρος
ανήκει στην Ευρώπη του 2004, δεν ξεχνάει, αλλά σβήνει τη γραμμή του Αττίλα.