Oλόκληρη η έκθεση που συζήτησε το Eκτελεστικό Γραφείο του ΠAΣOK

Θετικό απολογισμό για την ελληνοκυπριακή πλευρά από έξι βασικά σημεία του
πέμπτου σχεδίου Ανάν και τέσσερα σημεία που βαρύνουν αρνητικά στο ισοζύγιο τού
«δούναι και λαβείν» ανάμεσα στις δύο κοινότητες της Κύπρου, καταγράφει το
πόρισμα εμπειρογνωμόνων (με άμεση γνώση της τελικής διαπραγμάτευσης στη
Λουκέρνη) που εξετάστηκε διεξοδικά στη χθεσινή ευρεία σύσκεψη στο ΠΑΣΟΚ.

O Άλβαρο ντε Σότο με το πέμπτο σχέδιο Ανάν. Εμπειρογνώμονες βρήκαν έξι θετικά και τέσσερα αρνητικά σημεία για τους Ελληνοκύπριους

H έκθεση – που παρουσιάζουν σήμερα «TA NEA» – έχει τον χαρακτήρα non paper και
θα διανεμηθεί τις επόμενες ημέρες στα επιτελικά στελέχη του ΠΑΣΟΚ, προκειμένου
να έχουν σαφή γνώση των αλλαγών που περιλαμβάνει το τελικό σχέδιο του Γ.Γ. του
ΟΗΕ. Και όπως σημείωνε χθες κορυφαίο στέλεχος του Κινήματος, το περιεχόμενό
της ήταν ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία που αξιολογήθηκαν ώστε να
οριστικοποιηθεί η θέση του ΠΑΣΟΚ υπέρ της αποδοχής του σχεδίου.

Στη σύσκεψη επισημάνθηκε ότι το τελικό σχέδιο Ανάν που θα τεθεί προς έγκριση
στο δημοψήφισμα της 24ης Απριλίου «είναι το πληρέστερο» από κάθε προηγούμενο,
ενώ το ισοζύγιο των ρυθμίσεων «είναι ευνοϊκότερο για την ελληνοκυπριακή πλευρά
όχι μόνο σε σχέση με το τέταρτο σχέδιο που υποβλήθηκε στη Λουκέρνη, αλλά ακόμη
και από το τρίτο». H έκθεση αξιολογεί σε νομική βάση τις αλλαγές που επήλθαν,
ενώ τις προσεχείς ημέρες θα συνταχθεί και έκθεση πολιτικής αξιολόγησης της
αποδοχής ή της απόρριψης του σχεδίου Ανάν.

Ολόκληρη η έκθεση έχει ως εξής:

ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ TH «ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΔΙΕΥΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ
ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ»

ΤΗΣ 31.3.2004 (ANAN 5)

ΠΡΩΤΗ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Εισαγωγικές παρατηρήσεις

H συνοπτική αξιολόγηση που ακολουθεί αφορά στις βασικές αλλαγές του τελικού
σχεδίου σε σχέση με το σχέδιο τής 26.2.2003 (Ανάν 3). Βασικό κριτήριό της
είναι οι προτάσεις για τις αναγκαίες βελτιώσεις που παρουσίασε η
ελληνοκυπριακή πλευρά στη Νέα Υόρκη, κατά την επανέναρξη της διαδικασίας, όπως
αυτές εξειδικεύτηκαν κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στη Λευκωσία.

Υπενθυμίζεται ότι το σχέδιο Ανάν είχε γίνει αποδεκτό από την ελληνοκυπριακή
πλευρά ως βάση διαπραγματεύσεων για την επίλυση του Κυπριακού προβλήματος, ήδη
μετά την κατάθεση του πρώτου σχεδίου Ανάν τον Νοέμβριο του 2002. Άλλωστε, η
επανέναρξη της διαδικασίας βασίστηκε στην κοινή αποδοχή ότι οι (θεμελιώδεις)
παράμετροι του σχεδίου και η ισορροπία που εξασφάλιζε δεν θα έπρεπε να
διαταραχθούν.

1. Ολοκλήρωση του σχεδίου

Βασική ελληνοκυπριακή επιδίωξη ήταν η συμπλήρωση του σχεδίου με: α) την
αναγκαία ομοσπονδιακή νομοθεσία, που είναι απαραίτητη για τη λειτουργία του
κράτους, και β) τον κατάλογο των διεθνών συνθηκών που θα το δεσμεύουν. Επίσης
είχε ζητηθεί να συμπεριληφθούν στη λύση και να κατατεθούν έγκαιρα τα
Συντάγματα των δύο πολιτειών.

* Έχουν κατατεθεί πλήρη σχέδια 131 ομοσπονδιακών νόμων, οι οποίοι
καλύπτουν τις βασικές ανάγκες λειτουργίας της Ενωμένης Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το περιεχόμενό τους βασίζεται τις περισσότερες φορές σε ελληνοκυπριακά
προσχέδια. Σε αρκετά σημεία πάντως δεν υιοθετήθηκαν οι ελληνοκυπριακές
προτάσεις, σε όσες δε περιπτώσεις δεν υπήρξε συμβιβασμός οι συμπληρώσεις
έγιναν από τα H.E..

* Ο κατάλογος των διεθνών συνθηκών περιλαμβάνει 1.134 κείμενα στα οποία
περιλήφθηκαν και λίγες συμφωνίες που υπέβαλε η τουρκοκυπριακή πλευρά. Αν και ο
κατάλογος θεωρείται πλήρης, η συμπερίληψη ορισμένων τουρκοκυπριακών συμφωνιών
θεωρείται προβληματική.

* Κατατέθηκαν μετά από επεξεργασία τα Συντάγματα των δύο συνιστωσών
πολιτειών. Το τουρκοκυπριακό πολιτειακό Σύνταγμα περιείχε στην αρχική του
εκδοχή δεκάδες προβληματικών ρυθμίσεων, οι οποίες σε μεγάλο βαθμό
τροποποιήθηκαν από τα H.E.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ:

H βασική απαίτηση της ελληνοκυπριακής πλευράς για συμπλήρωση του σχεδίου,
πριν υποβληθεί στα δημοψηφίσματα, μπορεί να θεωρηθεί ότι ικανοποιήθηκε σε
μεγάλο βαθμό.

2. Διαδικασία θέσης σε ισχύ της Θεμελιώδους Συμφωνίας και υποχρεώσεις της
Τουρκίας

Κληρίδης, Παπαδόπουλος, Χριστόφιας. Ένα «ναι», ένα «όχι» και μια απόφαση την Τετάρτη του Πάσχα

Βασική ελληνοκυπριακή επιδίωξη ήταν η επικύρωση της Συνθήκης για
τη Νέα Κατάσταση Πραγμάτων μεταξύ ΕΚΔ, Ελλάδας, Τουρκίας και Ηνωμένου
Βασιλείου πριν από τη θέση σε ισχύ της Θεμελιώδους Συμφωνίας, ώστε να
διασφαλιστεί η τήρηση των υποχρεώσεων της Τουρκίας.

* Οι εγγυήτριες δυνάμεις καλούνται να υποβάλουν, έως τις 7 Απριλίου,
έγγραφη διαβεβαίωση στον γ. γ. του ΟΗΕ και μεταξύ τους, σύμφωνη με τη
διαδικασία της Νέας Υόρκης και την αντίστοιχη Δέσμευση του σχεδίου Ανάν 5. Με
τη δήλωση αυτή συμφωνούν να υποβληθεί η Θεμελιώδης Συμφωνία σε δημοψηφίσματα
και, σε περίπτωση θετικής έκβασής τους, να υπογράψουν τη Συνθήκη για τη Νέα
Κατάσταση Πραγμάτων στην Κύπρο, έπειτα από την ολοκλήρωση της εσωτερικής τους
κυρωτικής διαδικασίας.

* H Συνθήκη για τη Νέα Κατάσταση Πραγμάτων θα τεθεί σε ισχύ με την
υπογραφή και την κατάθεση των οργάνων επικύρωσης στον γενικό γραμματέα των
H.E. και την ολοκλήρωση των απαραίτητων σε κάθε μέρος εσωτερικών διαδικασιών
πριν από την υπογραφή.

* Έτσι η Συνθήκη θα επικυρωθεί και θα τεθεί σε ισχύ αμέσως με την
υπογραφή της. Αν η Τουρκία δεν έχει στο μεταξύ συμπληρώσει τις εσωτερικές της
διαδικασίες, η Ελλάδα θα μπορεί να μην υπογράψει τη Συνθήκη, οπότε δεν θα
είναι δυνατόν να τεθεί σε ισχύ η Θεμελιώδης Συμφωνία και η Νέα Κατάσταση
Πραγμάτων.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ:

H ρητή πρόβλεψη για επικύρωση της Συνθήκης για τη Νέα Κατάσταση Πραγμάτων
μεταξύ ΕΚΔ, Ελλάδας, Τουρκίας και Ηνωμένου Βασιλείου πριν από τη θέση σε ισχύ
της Θεμελιώδους Συμφωνίας αντιμετωπίζει ικανοποιητικά την εύλογη
ελληνοκυπριακή επιδίωξη.

3. Μεταβατικές διατάξεις

Βασική ελληνοκυπριακή επιδίωξη ήταν ο δραστικός περιορισμός της
μεταβατικής περιόδου και, με τη θέση σε ισχύ της Θεμελιώδους Συμφωνίας, να
συγκροτηθούν και να λειτουργήσουν όλα τα μεταβατικά ομοσπονδιακά και
πολιτειακά όργανα. Υπενθυμίζεται ότι το Ανάν 3 προέβλεπε τον πρώτο χρόνο δύο
συμπροέδρους με εκτελεστικές αρμοδιότητες, που θα αποφάσιζαν από κοινού.

* Όλα τα μεταβατικά ομοσπονδιακά ή πολιτειακά όργανα συγκροτούνται και
λειτουργούν με τη θέση σε ισχύ της Θεμελιώδους Συμφωνίας. H μεταβατική
περίοδος λήγει στις 13-6-2004, οπότε και διενεργούνται πολιτειακές και
ομοσπονδιακές εκλογές ταυτόχρονα με τις ευρωεκλογές.

* Μόνη παραχώρηση προς την τουρκοκυπριακή πλευρά αποτελεί η ρύθμιση
σύμφωνα με την οποία κατά τη διάρκεια της θητείας του πρώτου Προεδρικού
Συμβουλίου, η Προεδρία του (χωρίς εκτελεστικές αρμοδιότητες) θα ασκείται, αντί
40 μήνες ελληνοκυπριακή και 20 μήνες τουρκοκυπριακή, με δεκάμηνη περιτροπή και
σχέση 30:30

* Προβλέπονται μεταβατικές ρυθμίσεις για την Ομοσπονδιακή Δημόσια
Διοίκηση, ώστε όλες οι ομοσπονδιακές αρχές να έχουν συγκροτηθεί και να
λειτουργούν με την ισχύ της Θεμελιώδους Συμφωνίας.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ:

Ουσιαστικά υιοθετήθηκε στο σύνολό της η ελληνοκυπριακή πρόταση, με μικρή
συγκριτικά παραχώρηση προς την τουρκοκυπριακή πλευρά. Πρόκειται για σημαντική
βελτίωση για τη λειτουργικότητα της λύσης κατά την πρώτη κρίσιμη φάση της
εφαρμογής της, «επώδυνη» συμβολικά και ουσιαστικά για την τουρκοκυπριακή
πλευρά, αφού καταργείται η ετήσια συνομοσπονδιακής έμπνευσης φάση του σχεδίου
Ανάν 3.

4. Συνταγματική πτυχή

Βασική ελληνοκυπριακή επιδίωξη ήταν η κατάργηση τής εκ περιτροπής
Προεδρίας από όλα τα μέλη του Προεδρικού Συμβουλίου με πρόβλεψη «σταθερού»
προέδρου και αντιπροέδρου και διεύρυνση των μελών του από 6 σε 9 για την
επαρκή κάλυψη των ομοσπονδιακών αρμοδιοτήτων.

* Το Προεδρικό Συμβούλιο (Π.Σ.) γίνεται από εξαμελές εννεαμελές, ενώ τα
μέλη με δικαίωμα ψήφου παραμένουν έξι (4 Ελληνοκύπριοι, 2 Τουρκοκύπριοι),
προκειμένου να αποφευχθεί δεύτερη τουρκοκυπριακή ψήφος για τη λήψη απόφασης
(σημειώνεται ότι για τη λήψη απόφασης στο Προεδρικό Συμβούλιο απαιτείται μία
τουρκοκυπριακή ψήφος).

* Ο πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος του Π.Σ. εκλέγονται μεταξύ των μελών
του και εναλλάσσονται στην Προεδρία του κάθε 20 μήνες (πρόεδρος 40 μήνες
Ελληνοκύπριος και 20 μήνες Τουρκοκύπριος). Ο πρώτος πρόεδρος είναι
Ελληνοκύπριος. Εγκαταλείπεται το σύστημα της εκ περιτροπής ανάδειξης κάθε
μέλους του Π.Σ. ως προέδρου κάθε δέκα μήνες.

* H εκλογή των γερουσιαστών γίνεται σε κοινοτική βάση, δηλαδή
διασφαλίζεται η εκλογή 24 Τουρκοκυπρίων στην τουρκοκυπριακή πολιτεία, ενώ έως
τώρα θα ήταν δυνατή η ανάδειξη και Ελληνοκυπρίων ως γερουσιαστών της
τουρκοκυπριακής πολιτείας. H επιλογή αυτή εγκαταλείπει τη διζωνική δομή και
υιοθετεί τη δικοινοτική. H πρόβλεψη αυτή πάντως, ενώ ικανοποιεί το μείζον
τουρκοκυπριακό αίτημα, δεν θεωρείται ότι πλήττει ελληνοκυπριακά συμφέροντα.

* H κατανομή των υπουργικών χαρτοφυλακίων μεταξύ των μελών του
Προεδρικού Συμβουλίου σε περίπτωση διαφωνίας, γίνεται ανάλογα με τη δύναμη των
κομμάτων και όχι πλέον με κλήρο.

* Δημιουργείται Πρωτοβάθμιο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ:

Στη συνταγματική πτυχή η συνολική εκτίμηση είναι ότι επιτυγχάνονται
βελτιώσεις με την υιοθέτηση του σημαντικότερου μέρους των προτάσεων που
υπέβαλε η ελληνοκυπριακή πλευρά.

5. Επιστροφή προσφύγων στην τουρκοκυπριακή πολιτεία (απόκλιση από το
κεκτημένο)

Βασική επιδίωξη της ελληνοκυπριακής πλευράς ήταν η αύξηση του αριθμού των
προσφύγων που θα μπορούν να επιστρέψουν στις εστίες τους. Υπενθυμίζεται ότι ο
συνολικός αριθμός των προσφύγων υπολογίζεται σήμερα στις 230.000 (163.000 κατά
την εισβολή), εκ των οποίων το 52%-53% περίπου μπορούν να επανεγκατασταθούν
στα εδάφη που θα περιληφθούν στην ελληνοκυπριακή πολιτεία.

* Όσον αφορά την επιστροφή των προσφύγων, μειώνονται ελαφρώς τα
χρονοδιαγράμματα στο δικαίωμα διαμονής Ελληνοκυπρίων στην τουρκοκυπριακή
πολιτεία, αλλά και οι οροφές (μέχρι τη συμπλήρωση 19 ετών, το ανώτατο ποσοστό
Ελληνοκυπρίων που επιτρέπεται να διαμένουν στην τουρκοκυπριακή πολιτεία
μειώνεται από 21% σε 18%). Αντί της λήξης των περιορισμών με την ένταξη της
Τουρκίας, που προέβλεπε το σχέδιο Ανάν 3, το σχέδιο Ανάν 5 προβλέπει, μετά το
19ο έτος, τη δυνατότητα των πολιτειών να λαμβάνουν μέτρα ώστε να μην
περιοριστεί το ποσοστό κάθε Κοινότητας στην πολιτεία «της» σε ποσοστό
μικρότερο των 2/3 του πληθυσμού. Εισάγεται έτσι, έμμεσα, ένα ανώτατο όριο 33%
για το ποσοστό των Ελληνοκυπρίων που μπορούν να εγκατασταθούν μόνιμα στην
τουρκοκυπριακή πολιτεία. Το όριο αυτό, εφόσον εφαρμοστεί, συνιστά, ουσιαστικά,
μόνιμη απόκλιση από το κεκτημένο.

* Υπενθυμίζεται ότι στους παραπάνω περιορισμούς έως το 19ο έτος δεν
συνυπολογίζονται οι πρόσφυγες άνω των 65 ετών. Αυτό σημαίνει ότι σε δύο χρόνια
κάθε πρόσφυγας που ήταν 33 ετών κατά την εισβολή έχει δικαίωμα μόνιμης
εγκατάστασης, και σε δέκα χρόνια, όποιοι ήταν την εποχή της εισβολής 23
χρόνων, αποκτούν επίσης δικαίωμα μόνιμης εγκατάστασης. Έτσι κάθε χρόνο,
ανεξάρτητα από τους περιορισμούς μέχρι το 19ο έτος, εκτιμάται ότι 1.200 άτομα
θα αποκτούν δικαίωμα επανεγκατάστασης με τη συμπλήρωση του 65ο έτους της
ηλικίας τους μαζί με τη σύζυγο ή αδελφό, πράγμα που σημαίνει ότι ο αριθμός
μπορεί να διπλασιάζεται κατ’ έτος.

* Επισημαίνεται επίσης η άρση του περιορισμού (έως τρεις μέρες την
εβδομάδα) για την προσωρινή κατοικία. H απάλειψη αυτή μπορεί να αποβεί
ιδιαίτερα θετική, αφού στη πράξη συνεπάγεται δικαίωμα δεύτερης κατοικίας
(χωρίς δηλαδή τα δικαιώματα των μονίμων κατοίκων, ως «ετεροδημότες») για όλους
όσους το επιθυμούν και πέραν του ποσοστού όσων έχουν δικαίωμα μόνιμης
κατοικίας.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ:

Τόσο τα ποσοστά των περιορισμών όσο και τα χρονοδιαγράμματα που
προβλέπονται συνιστούν αναμφίβολα επώδυνους όρους της λύσης για την
ελληνοκυπριακή πλευρά, και ιδιαίτερα για τους πρόσφυγες. Υπάρχει πάντως η
εκτίμηση ότι στην πράξη θα ικανοποιηθεί η συντριπτική πλειοψηφία όσων
προσφύγων επιθυμούν να επιστρέψουν.

6. Άλλες αποκλίσεις από το κεκτημένο

* Όσον αφορά τον περιορισμό στην απόκτηση ακινήτων από Ελληνοκυπρίους
στην τουρκοκυπριακή πολιτεία (απαραίτητη τριετής διαμονή ή προηγούμενη άδεια
των τουρκοκυπριακών αρχών), αντί μόνιμης παρέκκλισης εισάγεται ως κριτήριο
λήξης του περιορισμού η επίτευξη του 85% τού κατά κεφαλήν ακαθάριστου εγχώριου
προϊόντος των Ελληνοκυπρίων από τους Τουρκοκυπρίους. Σε κάθε περίπτωση ο
περιορισμός αυτός αίρεται σε 15 χρόνια.

* Ως προς τον περιορισμό της εγκατάστασης Ελλήνων ή Τούρκων πολιτών
στην Κύπρο, η μόνιμη απόκλιση (που η ελληνοκυπριακή πλευρά επιθυμούσε να είναι
μόνιμη) τού 5% γίνεται και αυτή προσωρινή (19 έτη ή ένταξη της Τουρκίας εφόσον
συμβεί νωρίτερα). Παρέχεται όμως στον σχετικό νόμο η δυνατότητα λήψης μέτρων
που διασφαλίζουν τη δημογραφική ισορροπία στο νησί, με δυνατότητα εμπλοκής του
Ανωτάτου Δικαστηρίου. H νέα ρύθμιση πρέπει να θεωρηθεί συνολικά βελτιωμένη
επειδή αντιμετωπίζει το μείζον πρόβλημα, δηλαδή τη μη διατάραξη της
δημογραφικής ισορροπίας λόγω μετανάστευσης από την Τουρκία σε περίπτωση
ένταξης της τελευταίας στην E.E. (σημειώνεται ότι στο σχέδιο Ανάν 3 η οροφή
του 5% ήταν μεν μόνιμη, αλλά «κυλιόμενη», καθώς οι μετανάστες, έπειτα από
εννεαετή παραμονή, δικαιούνται ιθαγένεια. Έτσι, με το σχέδιο Ανάν 3 θα υπήρχε
στο διηνεκές η δυνατότητα εγκατάστασης νέων μεταναστών).

* Σημειώνεται ότι οι συμπρόεδροι της Ενωμένης Κυπριακής Δημοκρατίας θα
ζητήσουν τη προσαρμογή του πρωτογενούς δικαίου και να διασφαλίζουν
νομική βεβαιότητα και ασφάλεια στο νομικό σύστημα της E.E. Ανάλογη διατύπωση
περιλαμβάνεται στην επιστολή του γενικού γραμματέα προς τους πρωθυπουργούς
σχετικά με την αντίστοιχη δέσμευση της Επιτροπής. H διατύπωση συνδέεται με την
απαίτηση της Τουρκίας για διασφάλιση του χαρακτήρα πρωτογενούς δικαίου της
πράξης προσαρμογής που θα αποφασίσει το Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 4 του
Πρωτοκόλλου 10.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ:

Το περιεχόμενο των προβλεπόμενων αποκλίσεων παρουσιάζει ουσιαστική
βελτίωση. Αντίθετα η συμπερίληψη της αναφοράς στο πρωτογενές δίκαιο ενδέχεται
να δημιουργήσει προβλήματα.

7. Περιουσίες

Βασική ελληνοκυπριακή επιδίωξη ήταν η βελτίωση των όρων αυτούσιας
απόδοσης και αποζημίωσης των περιουσιών των προσφύγων και η διασφάλιση της
οικονομικής βιωσιμότητας του προβλεπόμενου συστήματος.

* Περιουσίες: Εισάγεται νέο σύστημα αυτούσιας αποκατάστασης και
αποζημίωσης των δικαιούχων. Το νέο σύστημα βρίσκεται ακόμη υπό αξιολόγηση.
Αντί του συστήματος που βασίζεται στην απόδοση συνολικής έκτασης ιδιοκτησιών
ύψους 10%, εισάγεται πρόβλεψη απόδοσης σε κάθε Ελληνοκύπριο δικαιούχο τού 1/3
της έκτασης (συμπεριλαμβανομένου και τυχόν κτίσματος) ή της αξίας της
περιουσίας τους.

* Το νέο σύστημα φαίνεται ότι εξασφαλίζει όρους οικονομικής
βιωσιμότητας.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ:

Εκτιμάται (χωρίς να είναι βέβαιο) ότι με το νέο σύστημα μπορεί εν δυνάμει
να αποδοθεί πολύ μεγαλύτερη έκταση ακίνητης περιουσίας από ό,τι με το
προηγούμενο σύστημα. Επιπλέον το νέο σύστημα φαίνεται δικαιότερο για το σύνολο
των Ελληνοκυπρίων προσφύγων. Σημειώνεται ότι το προηγούμενο σύστημα εξασφάλιζε
την επιστροφή όλων των τουρκοκυπριακών περιουσιών ενώ με το νέο σύστημα
περιορίζονται και αυτοί στο 1/3.

8. Εδαφικό

Βασική ελληνοκυπριακή επιδίωξη ήταν η περιοχή που θα επιστραφεί υπό
ελληνοκυπριακή διοίκηση να τεθεί υπό τη διοίκηση του ΟΗΕ μέχρι τη λήξη του
σχετικού χρονοδιαγράμματος. Υπενθυμίζεται ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά δεν είχε
θέσει θέμα αλλαγής των εδαφικών διευθετήσεων (Ελληνοκύπριοι 71,8%,
Τουρκοκύπριοι 28,2% του εδάφους, που συνεπάγεται «επιστροφή» περίπου 9% που
αντιστοιχεί στο 25% τών τώρα κατεχομένων εδαφών).

* Εισάγεται βελτίωση στην διαδικασία επιστροφής των εδαφών με την
ενίσχυση του ρόλου και των διοικητικών αρμοδιοτήτων των H.E. κατά το τελευταίο
εξάμηνο στο τέλος κάθε φάσης επιστροφής – η οποία όμως επεκτείνεται κατά ένα
εξάμηνο (από 36 σε 42 μήνες).

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Χωρίς να καλύπτουν πλήρως τις ελληνοκυπριακές προτάσεις, οι βελτιώσεις
φαίνονται ότι κινούνται στα όρια του εφικτού ως προς τη σύμπραξη των H.E. για
την επιστροφή των εδαφών.

9. Έποικοι

Βασική επιδίωξη Ελληνοκυπρίων: ουσιαστική μείωση του αριθμού των
εποίκων και ανακοπή συνεχούς ροής

* Ως προς τον αριθμό των εποίκων παραμένουν οι ρυθμίσεις του σχεδίου
Ανάν 3, διατηρείται δηλαδή η βάση των 45.000 εποίκων (οι οικογένειες των
εποίκων περιλαμβάνονται στη λίστα). Ο αριθμός αυτός εκτιμάται ότι θα ανέλθει
στις 55.000 περίπου με τις υπόλοιπες διατάξεις που προβλέπουν ότι έποικοι που
έχουν παντρευτεί στην Κύπρο παραμένουν και αποκτούν ιθαγένεια. Υπενθυμίζεται
ότι, πέραν του αριθμού αυτού, θα παραμείνουν στην Κύπρο, χωρίς να πάρουν την
κυπριακή ιθαγένεια, ακόμη 15.000 έποικοι ως νόμιμοι μετανάστες, με δικαίωμα
μόνιμης παραμονής.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ:

Δεν επετεύχθη μείωση του αριθμού των εποίκων που θα παραμείνουν. Θετική
είναι η ανακοπή της δυνατότητας συνεχούς ροής νέων μεταναστών (βλ. νέα ρύθμιση
σχετικά με το ανώτατο όριο τού 5%, σημείο 6)

10. Ασφάλεια – Εγγυήσεις

Βασική ελληνική και ελληνοκυπριακή επιδίωξη ήταν ο περιορισμός του
ύψους και του χρόνου παραμονής των στρατιωτικών αποσπασμάτων και ο περιορισμός
των δικαιωμάτων των εγγυητριών δυνάμεων.

* Όσον αφορά τη Συνθήκη Συμμαχίας, προβλέπεται η διατήρηση του
αρχικού ύψους της οροφής των 6.000 ανδρών, η μείωσή της μεταξύ 2011 και 2018
στις 3.000 και μετά το 2018 σε 950 Έλληνες και 650 Τούρκους στρατιώτες. Οι
δυνάμεις αυτές μπορούν να παραμείνουν και μετά την ένταξη της Τουρκίας στην
E.E.

* Όσον αφορά τη Συνθήκη Εγγύησης, το σχέδιο παρέμεινε ως είχε.
Ευπρόσδεκτη είναι η αναφορά στο διεθνές δίκαιο και στις αρχές των H.E. στο
προοίμιο της Συνθήκης για τη Νέα Κατάσταση Πραγμάτων. Θετικός είναι σχετικά ο
ρόλος της Επιτροπής Παρακολούθησης η οποία ενδυναμώνεται.

Υπενθυμίζεται ότι ήδη από το σχέδιο Ανάν 1, προβληματισμό είχε προκαλέσει η
διατύπωση ότι η Συνθήκη καλύπτει την εδαφική ακεραιότητα, την ασφάλεια και τη
συνταγματική τάξη των συνιστωσών πολιτειών. H διατύπωση αυτή θεωρήθηκε ότι
συνιστά διεύρυνση των δικαιωμάτων των εγγυητριών δυνάμεων. H εκτίμηση αυτή δεν
λαμβάνει υπόψη ότι και χωρίς την παραπάνω διατύπωση η ομοσπονδιοποίηση της
Κυπριακής Δημοκρατίας εκ των πραγμάτων συνεπάγεται την ύπαρξη «συνταγματικής
τάξης» σε πολιτειακό επίπεδο, η οποία αποτελεί ούτως ή άλλως μέρος της
«εγγυημένης» συνταγματικής τάξης της Ενωμένης Κυπριακής Δημοκρατίας.

Σε ό,τι αφορά το προβαλλόμενο επιχείρημα ότι με τη διατήρηση της Συνθήκης
Εγγύησης παραμένει το δικαίωμα μονομερούς στρατιωτικής επέμβασης της Τουρκίας,
επισημαίνεται πως πάγια θέση της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας
αποτελεί ότι η Συνθήκη Εγγύησης δεν παρέχει σε καμία περίπτωση στις εγγυήτριες
δυνάμεις δικαίωμα στρατιωτικής επέμβασης στο εσωτερικό της Κύπρου. Το άρθρο 4
της Συνθήκης Εγγυήσεως, μολονότι προβλέπει την – υπό αυστηρές προϋποθέσεις –
άσκηση μονομερούς δικαιώματος επέμβασης από τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις με
«μόνον σκοπό την επαναφορά τής διά της παρούσης συνθήκης δημιουργηθείσης
καταστάσεως», εντούτοις δεν αναφέρεται σε στρατιωτική επέμβαση, αφού, σύμφωνα
με τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, καμιά χώρα δεν δικαιούται να
επεμβαίνει στρατιωτικά σε άλλη χώρα, παρά μόνο έπειτα από προηγούμενη ρητή
έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Καθίσταται έτσι σαφές πως το επιχείρημα ότι το σχέδιο Ανάν διατηρεί δήθεν το
δικαίωμα μονομερούς στρατιωτικής επέμβασης στην Κύπρο, αναιρεί και
αποδυναμώνει την πάγια επιχειρηματολογία της Ελλάδας και της Κυπριακής
Δημοκρατίας στο ζήτημα αυτό.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ:

Αρνητική εξέλιξη αποτελεί η μόνιμη παρουσία στρατιωτικών αποσπασμάτων μετά
την ένταξη της Τουρκίας στην E.E., ενώ ουσιαστική βελτίωση συνιστά η σταδιακή
μείωση των τουρκικών στρατευμάτων από 6.000 σε 650 άνδρες, ανεξάρτητα από την
ένταξη της Τουρκίας στην E.E. Υπενθυμίζεται ότι ο σημερινός αριθμός των
δυνάμεων κατοχής υπολογίζεται σε 35.000 έως 40.000 άνδρες.