«Mεγάλη» εβδομάδα

Το Ιράκ περνάει την πιο κρίσιμη εβδομάδα από το τέλος του πολέμου με τις
ταυτόχρονες εξεγέρσεις σιιτών και σουνιτών, οι οποίες απειλούν να βυθίσουν τη
χώρα στο χάος. Όλα θα κριθούν, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, μέσα στις επόμενες
λίγες ημέρες.

«Είμαστε μαζί σου». Σιίτης διαδηλώνει υπέρ του Μοκτάντα Σαντρ

Αυτό υποστηρίζει ο Μάικλ Κλαρκ, διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνούς Πολιτικής
στο Βασιλικό Κολέγιο του Λονδίνου, σύμφωνα με τον οποίο έχει ξεκινήσει ένα
μπρα-ντε-φερ ανάμεσα στις αρχές του συνασπισμού και τον ριζοσπάστη σιίτη ηγέτη
Μοκτάντα Σαντρ. Στην αναμέτρηση αυτή, προσθέτει ο Τσαρλς Χέιμαν, διευθυντής
της επιθεώρησης Jane’s Land Armies, υπάρχει κίνδυνος να αποδειχθεί πως η
Ουάσιγκτον διαθέτει υπερβολικά λίγα στρατεύματα στο Ιράκ για να μπορέσει να
αντιμετωπίσει την επέκταση της βίας. Και τούτο διότι, τονίζει ο Χέιμαν, ο
συνασπισμός πρέπει να ελέγξει τους σιίτες του Σαντρ και ταυτόχρονα, αν θέλει
να είναι αξιόπιστος, να επιβεβαιώσει τον έλεγχό του στη Φαλούτζα, όπου
κυριαρχούν οι σουνίτες και την περασμένη εβδομάδα λιντσαρίστηκαν από τον όχλο
τέσσερις Αμερικανοί εργολάβοι. «Δεν μπορείς να έχεις στο Ιράκ περιοχές στις
οποίες να απαγορεύεται η πρόσβαση, αν θέλεις να παραδώσεις την εξουσία τον
Ιούνιο και μετά να κάνεις εκλογές», λέει ο Χέιμαν.

Τα διλήμματα

Από την άλλη, η απόφαση του συνασπισμού να εκδώσει ένταλμα για τη σύλληψη του
Σαντρ είναι ένα στοίχημα: αν ο σιίτης ηγέτης συλληφθεί από τους Αμερικανούς,
είτε η εξέγερση θα κατασταλεί γρήγορα είτε οι οπαδοί του θα εξοργιστούν ακόμη
περισσότερο. Σύμφωνα με τον Χένερ Φίρτιχ, εμπειρογνώμονα για το Ιράκ στο
γερμανικό Ινστιτούτο Μεσανατολικών Σπουδών, δεν είναι πολύ αργά για να
προληφθεί η επέκταση της εξέγερσης των σιιτών. Οι σιίτες, υποστηρίζει ο
Γερμανός ειδικός, ακολουθούν τον γηραιότερο και μετριοπαθέστερο Μεγάλο
Αγιατολάχ Άλι Σιστάνι μάλλον, παρά τον Σαντρ. «Ο Σαντρ έχει πολιτικό, αλλά όχι
θρησκευτικό κύρος, πράγμα που μπορεί μακροπρόθεσμα να αποβεί σε βάρος του»,
λέει ο Φίτριχ. «Όλα εξαρτώνται από το πώς θα δράσουν οι δυνάμεις του
συνασπισμού. Πρέπει να προσέξουν να μην αναφλέξουν την κατάσταση εμπλέκοντας
αθώους ανθρώπους. Αν μπορέσουν απλώς να επικεντρώσουν στον περιορισμό του
Σαντρ και των οπαδών του, η κατάσταση δεν θα βγει απαραιτήτως εκτός ελέγχου».

Αλλά ο σημερινός αριθμός των 130.000 Αμερικανών στρατιωτών δεν προσφέρει
πολλές επιλογές στον διοικητή των αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή, τον
στρατηγό Τζον Αμπιζέιντ. «Όταν συμβαίνει κάτι σαν αυτό που συμβαίνει στο Ιράκ,
όσο πιο πολλούς χρησιμοποιείς, τόσο πιο λίγους χάνεις», εξηγεί ο Χέιμαν. «Αν η
εξέγερση γενικευθεί στη σιιτική περιοχή του Ιράκ, ο συνασπισμός θα χρειαστεί
περισσότερα στρατεύματα, και θα τα χρειαστεί γρήγορα». Σύμφωνα με τον Μάικλ
Κλαρκ, η βρετανική εμπειρία στη Βόρεια Ιρλανδία έδειξε πως, για να διατηρηθεί
η τάξη σε μια ανυπότακτη κοινότητα χρειάζονται 20 στρατιώτες ανά χίλιους
κατοίκους – δηλαδή 500.000 για το Ιράκ. Από την άλλη, οι ενισχύσεις μπορεί να
ρίξουν λάδι στη φωτιά: «Το να φανεί ότι χρειάζεσαι ενισχύσεις, καθιστά
πασίδηλο ότι αντιμετωπίζεις κρίση», τονίζει ο Κλαρκ.

H κρίση

«Ο χειρότερος εφιάλτης των Αμερικανών φαίνεται να πραγματοποιείται», εκτιμά ο
Ρασίντ Χαλίντι, διευθυντής του Ινστιτούτου για τη Μέση Ανατολή στο
Πανεπιστήμιο Κολούμπια. «Ως τώρα η Ουάσιγκτον μπορούσε να μιλάει για
σποραδικούς θυλάκους αντίστασης, μέσα στο σουνιτικό τρίγωνο. Τώρα εμπλέκονται
και οι σιίτες. Αλλά ο Τζορτζ Μπους και ο (Αμερικανός διοικητής του Ιράκ) Πολ
Μπρέμερ μόνο τον εαυτό τους μπορούν να κατηγορήσουν, αφού προσποιούνταν πως
δεν άκουγαν την αυξανόμενη δυσαρέσκεια των σιιτών». Όπως έγραψε ο Ρόμπερτ Φισκ
στον βρετανικό «Ιντιπέντεντ», «το 1920 οι Βρετανοί χρειάστηκαν τρία χρόνια για
να κάνουν εχθρούς τους τόσο τους σουνίτες όσο και τους σιίτες. Οι Αμερικανοί
το πέτυχαν σε λιγότερο από ένα χρόνο».