TPITH AΠOΨH Tο αρχειακό τεκμήριο και η Iστορία

Έχω στο νου μου να παρουσιάσω, σε λίγα κείμενα, τα χαρακτηριστικά της
κοινωνίας μας των τελευταίων 20-25 ετών, για να επισημάνω τη ραγδαία ανάπτυξή
της. Το πρώτο από τα κείμενα αυτά θα ήταν το σημερινό· αλλιώς όμως θα άρχιζα.
Το αρχειακό τεκμήριο που παρουσιάζω σήμερα με αναγκάζει να μεταθέσω σε άλλη
χρονική στιγμή αυτά τα κείμενα. Ασφαλώς το σημερινό τεκμήριο έχει άμεση σχέση
με τις αλλαγές της κοινωνίας. Δεν κάνω λοιπόν σήμερα άλλο από το να αντιγράψω
αυτό το τεκμήριο, περικόπτοντας ελάχιστα επουσιώδη τμήματα και τα ονόματα,
εκτός από το πρώτο.

«Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος A.E.

Εν Θεσσαλονίκη τη 30.10.1957

Αξιότιμον Κύριον

Καθηγητήν Στρατήν Ανδρεάδην

Πρόεδρον και Γενικόν Διευθυντήν μας

Αθήνας

Σεβαστέ μοι Κύριε Πρόεδρε,

Είναι γνωσταί και εις τους μικροτέρους λειτουργούς των απωτάτων επαρχιακών
υποκαταστημάτων ωρισμέναι αρχαί, άτινας Υμείς καθιδρύσατε και επελήφθητε της
εφαρμογής των. Ουδείς όμως θα ηδύνατο να φαντασθή ότι αι αρχαί αυταί θα τύχουν
τόσον απαρεγκλήτου μεταχειρίσεως και θαυμαστής αποτελεσματικότητος. H μη
πρόσληψις π.χ. θήλεος προσωπικού εις την Εμπορικήν Τράπεζαν, μία των τοιούτων
αρχών, απετέλεσεν αντικείμενον πολλών συζητήσεων, αλλά εύρεν ημάς συμφώνους
και υπερθεματίζοντας, ενδομύχως δε πιστεύοντας ότι η παντελής έλλειψις θηλέων
θα απετέλει ευτύχημα και κατάληξιν της εξυγιάνσεως, ήτις επετελέσθη υπό την
υμετέραν καθοδήγησιν και έμπνευσιν.

Ως είναι ήδη γνωστόν στους λειτουργούς του ιδρύματός μας, δεν είμεθα ημείς
εκείνοι, οίτινες θα ήθελον επιθυμήσει την παραβίασιν και ωρισμένων την
εξαίρεσιν των προμνησθεισών αρχών, αλλά φρονούμεν ότι υπάρχουσι ενίοτε
περιπτώσεις, καθ’ άς η σκοπιμότης συνηγορεί υπέρ της παρεκκλίσεως εις αυτήν ή
την άλλην περίπτωσιν εκ των γενικών κατευθυντηρίων γραμμών της Εμπορικής
Τραπέζης, ως π.χ. είναι και η μη πρόσληψις αρρένων υπερβάντων το 25ον έτος της
ηλικίας των.

H συνημμένη επιστολή του εις δυσκόλους στιγμάς της Εθνικής περιπετείας
χειρισθέντος τα οικονομικά της Ελλάδος Κου…, ζητεί αναμφιβόλως την
παρέκκλισιν από της αρχής της προσλήψεως προσωπικού ουχί μεγαλυτέρου εις
ηλικίαν των 25 ετών. Εν τούτοις, το πρόσωπον του αιτούντος, ούτινος την
προσωπικότητα είχομεν επανειλημμένως το εθνικόν θάρρος να εξάρωμεν, δημιουργεί
τας ειδικάς εκείνας συνθήκας τας συνηγορούσας διά την συνδρομήν εις την
περίπτωσιν αυτήν της κλασικής αρχής “ο σκοπός αγιάζει τα μέσα”.

Διαθέτει σήμερον, ως είμεθα εις θέσιν να γνωρίζωμεν, ο κ…., πλήθος πολιτικών
φίλων. Εξακολουθεί να είναι η ισχυροτέρα πολιτική φυσιογνωμία της περιφερείας.
Αντιπροσωπεύει εις την πολιτικήν κονίστραν την υπόσχεσιν της εφαρμογής νέων
αρχών, εμπνευσθέντων (sic) εκ της μεσοευρωπαϊκής πειθαρχίας και οικονομικής
ευημερίας, αίτινες ευρίσκουν απήχησιν εις τον εκλογέα της περιφερείας
Γιαννιτσών, όστις αποτελεί από απόψεως πολιτικής κράμα αγρότου και αστού. H
ηθική του συμπαράστασις, την οποίαν εμμέσως υπόσχεται, μακράν του να είναι
αδιάφορος διά το νεογνόν των υποκαταστημάτων μας, αποτελεί ανάγκην. Φρονούμεν
απεριφράστως ότι η ικανοποίησις του αιτήματός του, έστω και κατά παρέκκλισιν
της καθεστηκυίας εν τη Εμπορική Τραπέζη τάξεως, θα αποφέρει καρπούς, τους
οποίους, λόγω γνώσεως των ειδικών συνθηκών της μεσομακεδονικής αγοράς,
δυνάμεθα να προβλέψωμεν επακριβώς: προσέλκυσις μερίδος ισχυρών εμπόρων και
αγαθαί σχέσεις μετ’ ισχυρού τοπικού πολιτικού, όστις δεν θα παραλείψη να θέση
την ηθικήν του δύναμιν εις διάθεσίν μας, κολακευόμενος εκ της ικανοποιήσεως
του αιτήματός μας.

Συνηγορούμεν όθεν απεριφράστως διά την ικανοποίησιν της… παρακλήσεως…

Ζητούντες συγγνώμην διότι Σας απησχολήσαμεν και υποβάλλοντες Υμίν τας απείρους
προκαταβολικάς ευχαριστίας,

Διατελούμεν μετά Βαθυτάτου Σεβασμού

ο Διευθυντής του υποκαταστήματος Θεσσαλονίκης

(υπογραφή και ονοματεπώνυμο)»

H επιστολή – τεκμήριο μεταφέρει σημαντικές πληροφορίες για νοοτροπίες και
συμπεριφορές, για τη «διαπλοκή» της οικονομίας με την πολιτική, για κοινωνικές
σχέσεις. Είναι πληροφορίες που επιβεβαιώνονται και από άλλες πηγές. Για να
επανέλθω εκεί από όπου άρχισα: για να κατανοήσουμε τις αλλαγές, ας σκεφτούμε
ότι το τεκμήριο που αντέγραψα δεν απέχει από μας παρά μόνον 47 χρόνια.

Ο Βασίλης Κρεμμυδάς είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.