ΠOΛ TZONΣTON «H τρομοκρατία στηρίζεται πάντοτε στις αδικίες»

H Ελλάδα και η Σκωτία έχουν κοινό στοιχείο «μια μελαγχολία. Είμαστε μικρές χώρες με σκληρούς γείτονες που καταφέραμε να κρατήσουμε το δικό μας χρώμα. Είμαστε κάτι σαν επαγγελματίες αντιστασιακοί», υποστηρίζει ο συγγραφέας Πολ Τζόνστον

«Στη Βρετανία η δολοφονία του Σόντερς προκάλεσε μεγάλη αναστάτωση. Οι Βρετανοί
δεν ήξεραν τίποτα για τη 17N και δεν μπορούσαν να καταλάβουν. Με το βιβλίο μου
προσπάθησα να τους δείξω μερικά πράγματα, να σκιαγραφήσω λογοτεχνικά το
ιστορικό υπόβαθρο αυτής της δολοφονίας», λέει στα «NEA» ο Πολ Τζόνστον. Ο
Σκωτσέζος συγγραφέας, γνωστός στη Βρετανία – και όχι μόνο – για τις
αστυνομικές του ιστορίες, είναι φίλος της Ελλάδας από τα παιδικά του χρόνια.

Έξι ετών στο Εδιμβούργο διάβασε την «Οδύσσεια», εντυπωσιάστηκε από τον
Κύκλωπα και αποφάσισε να μάθει αρχαία ελληνικά. Στα δεκαοκτώ του ήρθε για έξι
μήνες στην Ελλάδα, έπειτα σπούδασε Νεοελληνική Λογοτεχνία στην Οξφόρδη. Στα
τέλη της δεκαετίας του ’80 και για επτά χρόνια εγκαταστάθηκε στην Αντίπαρο με
τη σύζυγό του, έδινε μαθήματα αγγλικών και έγραφε εντατικά, χωρίς ακόμη να
έχει βρει εκδοτικό οίκο για τα βιβλία του. Από το 1995 μέχρι σήμερα έχει
εκδώσει πέντε βιβλία με πρωταγωνιστή τον ντετέκτιβ Κουίντ Ντάλριμπλ και «έδρα»
το Εδιμβούργο, ενώ πλέον έχει ως ήρωα ένα ντετέκτιβ ελληνοσκωτσέζο, τον Άλεξ
Μαύρο.

Για «σοκαριστικό μάθημα ιστορίας», μιλούσε προ μηνών το TLS, το φιλολογικό
ένθετο των «Τάιμς», με αφορμή την έκδοση του πολιτικού θρίλερ «Ο Τελευταίος
Κόκκινος Θάνατος». Το βιβλίο βγαίνει τώρα και στα ελληνικά – από τον Περίπλου.
Αφηγείται, με πεδίο δράσης το τρίγωνο Αθήνα – Μάνη – Αργολίδα, την ιστορία
ενός φόνου που πραγματοποιεί τρομοκρατική οργάνωση, σε συνδυασμό με την έρευνα
του Άλεξ Μαύρου για τον χαμένο αδελφό του από την εποχή του Εμφυλίου.

«H τρομοκρατία στηρίζεται στις αδικίες. Και έχει πάντοτε σχέση με έναν
πόλεμο», λέει ο Πολ Τζόνστον. «Απευθυνόμενος κατ’ αρχήν στο αγγλικό κοινό,
ήθελα να δείξω ότι και η ελληνική τρομοκρατία έχει να κάνει με τις αδικίες που
πραγματοποιήθηκαν στην Ελλάδα τα τελευταία 40-50 χρόνια, αδικίες που
προκάλεσαν ξένες δυνάμεις και οι ντόπιοι φίλοι τους. Τρέφω βαθύ σεβασμό για
την οικογένεια του Σόντερς, αλλά δεν σταματάει εκεί το θέμα. Υπάρχουν λόγοι
και ψυχολογίες τρομοκρατών που πρέπει να ερευνηθούν».

Ανατρέχοντας στο παρελθόν, ο Πολ Τζόνστον έφθασε πριν από τον Εμφύλιο. «Οι
ρίζες του Εμφυλίου – πιστεύω και της ελληνικής τρομοκρατίας – βρίσκονται στην
Κατοχή και την Αντίσταση και στάθηκα ιδιαίτερα εκεί, λόγω της ενεργού αγγλικής
παρουσίας.

Ερευνώντας έμεινα έκπληκτος από δύο πράγματα: από την επιμονή του
Τσώρτσιλ να στηρίζει τον βασιλιά και από την άγνοια των αγγλικών διπλωματικών
υπηρεσιών για τα ελληνικά πράγματα. Δεν μπορούσαν, για παράδειγμα, να δουν τον
ΕΛΑΣ ως ευρύ λαϊκό μέτωπο και τον αντιμετώπιζαν απλώς ως μία μισητή
κομμουνιστική οργάνωση. Με καλύτερους χειρισμούς από τους Βρετανούς θα
μπορούσε, ίσως, να αποφευχθεί ο ελληνικός Εμφύλιος. Αλλά αυτός είναι ο
ιμπεριαλισμός. Οι μεγάλες δυνάμεις εισβάλλουν στις μικρότερες χώρες χωρίς
γνώση της κατάστασής τους – το βλέπουμε και στην περίπτωση των ΗΠΑ με το
Ιράκ».

Τόνι Μπλερ, συμμαθητής και… σταυροφόρος

Ο Πολ Τζόνστον θυμάται τον Τόνι Μπλερ από το σχολείο. «Ήμουν 13 ετών και ο
Μπλερ πλησίαζε τα 18. Βρεθήκαμε στο ίδιο σχολείο γιατί ήθελα να κάνω αρχαία
ελληνικά και τα σχολεία όπου μπορούσα να τα διδαχθώ ήταν πολύ συγκεκριμένα.
Έχω την ανάμνηση ενός ανθρώπου πειστικού και βαθέος. Μου έχει εντυπωθεί μία
θεατρική παράσταση στην οποία ο Μπλερ έπαιζε τον ρόλο ενός στρατιώτη στα
χαρακώματα του A’ Παγκοσμίου Πολέμου. Θυμάμαι ότι ήταν πάρα πολύ καλός
ηθοποιός!», λέει ο 47χρονος συγγραφέας, ο οποίος έχει και τη δική του εξήγηση
για την εμπλοκή του Μπλερ στον πόλεμο του Ιράκ. «Ο Μπλερ πίστευε – και ακόμα
πιστεύει – σ’ αυτό που έκανε. Εκείνο που με ανησυχεί στην περίπτωσή του είναι
οι θρησκευτικές του πεποιθήσεις. Ο Μπλερ είναι πιστός χριστιανός και διέπεται
λίγο από τη λογική του καλού και του κακού, του ενός φταίχτη. Προσωπικά δεν
δέχομαι αυτή την οπτική ως φιλοσοφική θέση. Ο Μπλερ πιστεύει ότι ήταν καθήκον
του να εκδιώξει τον Σαντάμ από το Ιράκ. Είναι αντιλήψεις που θεωρώ
επικίνδυνες. Δεν είμαστε στον Μεσαίωνα να κάνουμε Σταυροφορίες. Ανησυχώ όταν
οι θρησκευτικές αντιλήψεις μπαίνουν στα χωράφια της γεωπολιτικής».

Την αγκίστρωση της Βρετανίας στο αμερικανικό άρμα, ο Πολ Τζόνστον την αποδίδει
και σε ψυχολογικούς λόγους, κυρίως όμως σε οικονομικούς. «Μετά τον B’
Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Τσώρτσιλ (που είχε, ας μην το ξεχνάμε, Αμερικανίδα
μητέρα), οι οικονομικοστρατιωτικές σχέσεις των δύο χωρών έγιναν πολύ στενές. H
Βρετανία βγήκε από τον πόλεμο χρεοκοπημένη – θυμόμαστε και το γεγονός πως μία
ωραία πρωία είπε στους Αμερικανούς ότι φεύγει από την Ελλάδα σε έναν μήνα
γιατί δεν έχει χρήματα. Μόνο επί Χάουαρντ Ουίλσον – που δεν άφησε τη χώρα να
εμπλακεί στο Βιετνάμ – υπήρξε μία λίγο διαφορετική πολιτική. Γενικά όμως
κανείς δεν μπορεί να σπάσει αυτή την αλυσίδα. Παρ’ όλα αυτά, θέλω να επισημάνω
ότι τουλάχιστον 20 εκατομμύρια Βρετανοί είναι φανατικά κατά του πολέμου».

«Έλληνες και Σκωτσέζοι είμαστε επαγγελματίες αντιστασιακοί»

Ο Πολ Τζόνστον βρίσκει κοινά στοιχεία ανάμεσα στους Σκωτσέζους και τους
Έλληνες. «Είναι κοινή μια μελαγχολία. Είμαστε μικρές χώρες με σκληρούς
γείτονες που καταφέραμε να κρατήσουμε το δικό μας χρώμα. Είμαστε κάτι σαν
επαγγελματίες αντιστασιακοί. Επίσης επικοινωνούμε και στο χιούμορ. Και έχουμε
και οι δύο μανία με την εκπαίδευση, λόγω της αντίληψης ότι και ο πιο φτωχός,
αν μορφωθεί, μπορεί να πετύχει τα πάντα. Έπειτα και η Σκωτία ήταν φτωχός
τόπος. Αλλά, μην ξεχνάμε, προηγήθηκε από την Αγγλία στη διανόηση. Ο
Διαφωτισμός ξεκίνησε από τη Σκωτία με τον Ντέιβιντ Χιουμ. Δυστυχώς, πάντως,
δεν μπορώ να κρύψω ότι και ο Λόρδος Έλγιν ήταν Σκωτσέζος!». Ο Πολ Τζόνστον
τάσσεται αναφανδόν υπέρ της επιστροφής των Μαρμάρων και πιστεύει ότι τα
προσκόμματα έχουν περισσότερο να κάνουν με τον φόβο επιστροφής και άλλων
αρχαιοτήτων, παρά με τα Μάρμαρα αυτά καθαυτά – «δεν νομίζω ότι οι Βρετανοί
έχουν πραγματικά πρόβλημα με την επιστροφή τους», λέει. A, και κάτι τελευταίο:
«Δεν ήταν όμως μόνο ο Έλγιν Σκωτσέζος. Ήταν και ο Λόρδος Βύρωνας».

INFO

Πολ Τζόνστον, «Ο Τελευταίος Κόκκινος Θάνατος», μτφ Τιτίνα Σπερελάκη, εκδ.
Περίπλους, σελ. 475, τιμή: 26 ευρώ.