Ο μεγάλος εκβιασμός Aνάν

Με μία πρωτοφανή εκβιαστική κίνηση που έχει στόχο να υποχρεώσει την
ελληνοκυπριακή πλευρά να υποκύψει στις φιλοτουρκικές ρυθμίσεις ο Γενικός
Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Κόφι Ανάν συγκαλεί για την Παρασκευή το
Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ με αίτημα την υιοθέτηση του σχεδίου του για την
επίλυση του Κυπριακού.

Ο ελιγμός Ανάν, όπως εκτιμούν διπλωματικές πήγες στην Αθήνα και τη Λευκωσία,
εκδηλώθηκε σε απόλυτη συμφωνία με την αμερικανική και βρετανική πλευρά που
έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του σχεδίου λύσης. Τη στιγμή μάλιστα,
κατά την οποία η Λευκωσία – ιδιαίτερα ενοχλημένη – σκλήραινε τη στάση της
διεκδικώντας σημαντικές αλλαγές σε τρία κυρίως σημεία

H κίνηση αυτή του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ σε μια στιγμή που οι
διαπραγματεύσεις στη Λουκέρνη έχουν φθάσει σε οριακό σημείο, ανατρέπει όλα τα
δεδομένα και βάζει σε εξαιρετικά δύσκολη θέση την ελληνοκυπριακή πλευρά, που
χρόνια τώρα ζητούσε την εφαρμογή των αποφάσεων του ΟΗΕ για το Κυπριακό. Ακόμα
χειρότερα κάνει πολύ πιο δύσκολη την απόρριψη του σχεδίου, καθώς σε μία τέτοια
περίπτωση θα πρέπει να θεωρείται πολύ πιθανό πολλές χώρες θα προχωρήσουν στην
αναγνώριση του ψευδοκράτους.

Δυσφορία

Όπως μάλιστα σημείωναν διπλωματικές πηγές, εφόσον ο κ. Ανάν εξασφαλίσει
απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας υπέρ του σχεδίου για το Κυπριακό, οι
Ελληνοκύπριοι – σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις είναι σε συντριπτικό ποσοστό κατά
της λύσης Ανάν – θα βρεθούν αντιμέτωποι όχι μόνο με τη δυσφορία των Ευρωπαίων
εταίρων, αλλά και του συνόλου της διεθνούς κοινότητας.

H κίνηση αυτή του Γενικού Γραμματέα γίνεται σε μία στιγμή, κατά την οποία η
Λευκωσία – ιδιαίτερα ενοχλημένη από το σχέδιο που έχει παρουσιάσει ο κ. Ανάν –
σκλήραινε τη στάση της διεκδικώντας σημαντικές αλλαγές σε τρία κυρίως σημεία
του σχεδίου: το εδαφικό, το θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και το ζήτημα της
αποχώρησης του στρατού κατοχής.

Ο ελιγμός Ανάν, όπως εκτιμούν διπλωματικές πήγες στην Αθήνα και τη Λευκωσία,
εκδηλώθηκε σε απόλυτη συμφωνία με την αμερικανική και βρετανική πλευρά που
έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του σχεδίου λύσης. Για τον λόγο αυτό, οι
ίδιες πηγές εκτιμούσαν ως απίθανη την μη υιοθέτηση του σχεδίου Ανάν.
Σημειώνεται ότι τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας είναι οι ΗΠΑ, η
Γαλλία, η Βρετανία, η Ρωσία και η Κίνα.

Υπομνήματα

Χθες, πάντως, στη Λουκερνη η τουρκοκυπριακή, η τουρκική και η ελληνοκυπριακή
πλευρά υπέβαλαν υπομνήματα με τις παρατηρήσεις τους ενώ για πρώτη φορά από την
έναρξη της διαδικασίας του σχεδίου Ανάν, υπόμνημα υπέβαλε και η ελληνική
κυβέρνηση.

Όπως ανέφερε ο υπουργός Επικρατείας Θοδωρής Ρουσόπουλος, ο υφυπουργός
Εξωτερικών, Γιάννης Βαληνάκης, συνοδευόμενος από τους αρμόδιους
εμπειρογνώμονες και διπλωμάτες, παρέδωσε υπόμνημα με παρατηρήσεις της Αθήνας,
οι οποίες εστιάζονται στο ζήτημα της ασφάλειας και των παρεκκλίσεων από το
κοινοτικό κεκτημένο (τους κανόνες της Ένωσης).

Αντιθέτως, οι παρατηρήσεις Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων καλύπτουν το σύνολο
σχεδόν των κεφαλαίων της πρότασης Ανάν. Έτσι, για παράδειγμα, στο ζήτημα του
αριθμού των εποίκων, η Λευκωσία ζητεί τη μείωση, ενώ οι Τουρκοκύπριοι ζητούν
την αύξηση από 45.000 σε 60.000 καθώς και υπολογισμό ενός παιδιού ανά
οικογένεια.

Το αντίστοιχο ισχύει και για το κεφάλαιο για την επιστροφή των προσφύγων – η
μια πλευρά ζητεί την αύξηση από 18% του συνολικού πληθυσμού του βόρειου
κρατιδίου σε 22%, ενώ η άλλη τη μείωσή στο 16%.

Επίσης, η ελληνοκυπριακή πλευρά ζητεί τη μείωση του αριθμού των στρατευμάτων,
όπως και να περάσουν στον έλεγχο του ΟΗΕ τα εδάφη που είναι προς επιστροφή.

Το κεκτημένο

Ωστόσο, το σημείο αιχμής για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη παραμένει το ζήτημα των
αποκλίσεων από το κοινοτικό κεκτημένο. H κυπριακή πλευρά επιμένει πως το
σχέδιο περιλαμβάνει «μασκαρεμένες» μόνιμες αποκλίσεις – όπως είναι η πρόβλεψη
ότι οι βασικοί κανόνες για ελευθερία ιδιοκτησίας, εγκατάστασης, μετακίνησης
ανθρώπων και αγαθών θα εφαρμοσθούν όταν το κατά κεφαλήν ΑΕΠ των Τουρκοκυπρίων
φθάσει στο 85% του αντίστοιχου των Ελληνοκυπρίων. Κάτι που για να επιτευχθεί
απαιτεί πολλές δεκαετίες. Σημειώνεται ότι σήμερα το κατά κεφαλήν εισόδημα στο
βόρειο τμήμα της Κύπρου (2.501 κυπριακές λίρες) είναι το 33% τού κατά κεφαλήν
ΑΕΠ της Κυπριακής Δημοκρατίας (7.547 κυπριακές λίρες).

H ενσωμάτωση των μόνιμων παρεκκλίσεων και στο πρωτογενές Δίκαιο της Ένωσης,
όμως, αποτελεί το κύριο σημείο που απασχολεί την τουρκική πλευρά. Μάλιστα,
τουρκική διπλωματική πηγή έλεγε ότι εάν ο Τούρκος πρωθυπουργός, Ταγίπ
Ερντογάν, λάβει τις σχετικές διαβεβαιώσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τότε
ενδέχεται να κάνει την από καιρό αναμενόμενη «έκπληξη»: να ανακοινώσει,
δηλαδή, σήμερα, στο πλαίσιο των επαφών – υπό μορφήν παζαριού – που θα έχει ο
κ. Ντε Σότο με τα ενδιαφερόμενα μέρη, ότι δέχεται να παραχωρηθούν κάποια
επιπλέον εδάφη στους Ελληνοκυπρίους.

Ο Φερχόιγκεν

Λόγω της έμφασης που έχει δοθεί στο ζήτημα των αποκλίσεων, όλες οι
αντιπροσωπείες ανέμεναν με εύλογο ενδιαφέρον την επιστροφή του κοινοτικού
επιτρόπου, Γκίντερ Φερχόιγκεν, ο οποίος αναχώρησε για λίγο από τον πύργο του
Μπέργκενστοκ προκειμένου να συνεννοηθεί με τους συναδέλφους του της Κομισιόν.

Σύμφωνα με πληροφορίες από κοινοτικές πηγές, ο κ. Φερχόιγκεν εξέφρασε στην
Επιτροπή την ανησυχία του για το ενδεχόμενο στις διαπραγματεύσεις του
Μπέργκενστοκ να καταστρατηγηθούν αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Θεωρεί
δε, ότι όλες οι πλευρές θα πρέπει να είναι ικανοποιημένες από τη θέση της
Ένωσης ότι μπορεί – και έχει κάνει τις σχετικές προβλέψεις – να αντιμετωπίσει
τις συνέπειες από μια λύση του Κυπριακού.

Πολιτικός παράγων της Κύπρου και μέλος του Εθνικού Συμβουλίου προέβλεψε πως το
τελικό σχέδιο του Γενικού Γγραμματέα του ΟΗΕ δεν θα περιλαμβάνει εξόφθαλμες
αποκλίσεις από το κοινοτικό κεκτημένο.

«Διαρροές» για Παπαδόπουλο

Αδιευκρίνιστο παραμένει το εάν ο κ. Ανάν θα απαιτήσει, όταν δοθεί το
τελικό σχέδιο, να υπάρξουν υπογραφές. Σύμφωνα με πληροφορίες, έχει επιτευχθεί
μία κατ’ αρχήν συναίνεση πως εάν τεθούν υπογραφές, αυτές θα αφορούν τη
δέσμευση απλώς πως το σχέδιο θα υποβληθεί σε δημοψηφίσματα.

Στο μεταξύ, παρά την προσπάθεια που γίνεται από κυπριακής πλευράς να
εμφανισθεί ότι ολόκληρη η πολιτική ηγεσία της Κύπρου στηρίζει τον Πρόεδρο
Τάσσο Παπαδόπουλο στη διαπραγματευτική του προσπάθεια, ήδη έχουν αρχίσει
διαρροές από ορισμένους πολιτικούς αρχηγούς που αφήνουν αιχμές για την
«ποιότητα» τής έως τώρα διαπραγμάτευσης του Κύπριου Προέδρου.

Όπως λέγεται χαρακτηριστικά, ο κ. Ντε Σότο αποκάλυψε σε ένα μέλος του Εθνικού
Συμβουλίου ότι το ζήτημα του εδαφικού δεν ετέθη καν από τη Λευκωσία.

H «επόμενη ημέρα»

Φυσικά οι διαρροές αυτές έχουν να κάνουν κυρίως με την «επόμενη ημέρα»: όταν,
δηλαδή, τα κυπριακά πολιτικά κόμματα κληθούν να πάρουν θέση υπέρ του «ναι» ή
του «όχι» στο δημοψήφισμα για το σχέδιο Ανάν. Μια πτέρυγα του πολιτικού κόσμου
θεωρεί ότι ένα «όχι» θα έχει ολέθριες συνέπειες για τον μέλλον της Κύπρου και
ότι ουσιαστικά θα οδηγήσει στην αναγνώριση του ψευδοκράτους και την
οριστικοποίηση της διχοτόμησης. Μια άλλη πτέρυγα, αντιθέτως, θεωρεί το σχέδιο
Ανάν causus belli και είναι αποφασισμένη να παροτρύνει θερμά στην κατεύθυνση
του «όχι».