Οργή στη Λευκωσία για το σχέδιο

Σε ύφαλο οδηγείται – σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις – η προσπάθεια επίλυσης
του Κυπριακού, καθώς το τέταρτο σχέδιο που παρουσίασε χθες στη Λουκέρνη ο
γενικός γραμματέας Κόφι Ανάν – σε απόλυτη συμφωνία με την αμερικανική πλευρά –
δεν ικανοποιεί τη Λευκωσία.

Όπως τονιζόταν από στελέχη της κυπριακής αντιπροσωπείας στη Λουκέρνη, το νέο
σχέδιο, ενώ υιοθετεί τις περισσότερες από τις τουρκικές απαιτήσεις, δεν
περιέχει παρά ελάχιστες από τις θέσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς. Κάποιοι
μάλιστα θεωρούσαν ότι το νέο αυτό σχέδιο είναι αρκετά δυσμενέστερο από τα
προηγούμενα.

H εξέλιξη αυτή προκάλεσε την έντονη δυσαρέσκεια της Λευκωσίας – που εκφράζεται
με οργή στις κατ’ ιδίαν συνομιλίες – η οποία αναζητεί τρόπους να την εκφράσει
στη σημερινή απάντησή της προς τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ. Υπήρχε πάντως
προβληματισμός για το πώς θα γίνει αυτό, αφού η κυπριακή πλευρά σε καμία
περίπτωση δεν θέλει να φορτωθεί το κόστος της απόρριψης του σχεδίου αυτού.
Είναι ενδεικτική η χθεσινή ανακοίνωση του εκπροσώπου της Κύπρου κ.
Χρυσοστομίδη, ο οποίος περιορίστηκε να επισημάνει ότι «μερικά πολύ σημαντικά
για μας θέματα δόθηκαν στην άλλη πλευρά».

Αντίθετα, ικανοποίηση επικρατούσε χθες το βράδυ στην τουρκική πλευρά και
μάλιστα διπλωματικές πηγές άφηναν να εννοηθεί ότι σήμερα ο κ. Ερντογάν
ενδέχεται να επιχειρήσει ρελάνς, παρουσιάζοντας χάρτη με παραχωρήσεις στο
εδαφικό προς την ελληνική πλευρά, προκειμένου να την εκθέσει ως αρνούμενη τη
συμφωνία για το Κυπριακό.

Την ίδια στιγμή, η ελληνική κυβέρνηση που εκπροσωπείται στη Λουκέρνη από τον
Πρωθυπουργό κ. Καραμανλή περιοριζόταν στην απλή έκφραση συμπαράστασης προς τη
Λευκωσία με την υπογράμμιση ότι η κυπριακή πλευρά είναι αυτή που
διαπραγματεύεται και θα λάβει τις αποφάσεις.

Έντονη αντίδραση Παπανδρέου

Το γεγονός αυτό προκάλεσε την έντονη αντίδραση του προέδρου του ΠΑΣΟΚ κ. Γ.
Παπανδρέου, ο οποίος κατηγόρησε την κυβέρνηση για στάση ουδέτερης αμηχανίας.
Είπε μάλιστα ότι υπάρχει ακόμη χρόνος και πως η ελληνική πλευρά θα πρέπει να
διαπραγματευθεί έως την τελευταία στιγμή. Έφερε δε ως παράδειγμα τη στάση του
κ. Ερντογάν ο οποίος – όπως είπε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ – όργωσε
την Ευρώπη το τελευταίο διάστημα.

Κριτική, όμως, στην κυβέρνηση άσκησε και ο επίτιμος πρόεδρος της N.Δ. κ. K.
Μητσοτάκης, ο οποίος ζήτησε από την κυβέρνηση να συμμετάσχει στη
διαπραγμάτευση, εκφράζοντας την άποψή της και να μην αρκείται στην απλή
συμπαράσταση.

Το ζήτημα της αντιμετώπισης των παρεκκλίσεων από το κοινοτικό κεκτημένο είναι
κι αυτό που εξόργισε περισσότερο την ελληνοκυπριακή πλευρά, καθώς το νέο
σχέδιο Ανάν προβλέπει πως η παραβίαση των κανόνων της Ένωσης – για την
ελευθερία ιδιοκτησίας και ελεύθερης διακίνησης ανθρώπων και αγαθών – θα
ισχύσει μέχρις ότου το κατά κεφαλήν ΑΕΠ των Τουρκοκυπρίων φθάσει στο 85% του
αντίστοιχου κατά κεφαλήν ΑΕΠ των Ελληνοκυπρίων. Με πρόχειρους υπολογισμούς
κάτι τέτοιο θα απαιτήσει τουλάχιστον 40-50 χρόνια.

Για Φερχόιγκεν

H παρτιτούρα του εθνικού ύμνου της «νέας» Κύπρου όπως περιλαμβάνεται στον φάκελο με το σχέδιο Ανάν

H κυπριακή αντιπροσωπεία, μάλιστα, διεμήνυσε τη δυσφορία της και για τον
κοινοτικό Επίτροπο Γκίντερ Φερχόιγκεν, ο οποίος έφθασε αργά χθες το βράδυ στη
Λουκέρνη, καθώς εκτιμά ότι ο Γερμανός κομισάριος έδωσε ουσιαστικά το «πράσινο
φως» στον αντιπρόσωπο του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, τον κ. Άλβαρο ντε Σότο,
να προχωρήσει στη φιλοτουρκική ρύθμιση.

Όμως, συνεργάτες του κ. Παπαδόπουλου επέρριπταν ευθύνες και στην Αθήνα,
υποστηρίζοντας ότι δεν στήριξε την απαίτηση για μη μόνιμες αποκλίσεις από το
κοινοτικό κεκτημένο κατά τις πρόσφατες επαφές που είχε στις Βρυξέλλες, στο
περιθώριο της Συνόδου Κορυφής. Κατηγορούσαν επίσης την Αθήνα ότι στις
ελληνοτουρκικές διαπραγματεύσεις υπό τον ΟΗΕ, δεν φρόντισε να πιέσει για τη
μείωση του αριθμού των στρατευμάτων που θα μείνουν στο νησί, αλλά και δεν
επέμεινε να καταργηθεί το δικαίωμα της Τουρκίας για μονομερή επέμβαση και στα
δύο συστατικά κρατίδια της Ενωμένης Κυπριακής Δημοκρατίας.

H Λευκωσία, διά των συνεργατών τού κ. Παπαδόπουλου, χαρακτήριζε ευθέως το
αναθεωρημένο σχέδιο Ανάν ως προϊόν άριστης συνεργασίας των Αμερικανών με τον
«άνθρωπό τους», Άλβαρο ντε Σότο, και την τουρκική κυβέρνηση του κ. Ερντογάν.

Πού αντιτίθενται

Σε ό,τι αφορά την ουσία του σχεδίου, η Λευκωσία ξεκαθάρισε πως είναι
κατηγορηματικά αντίθετη στις προβλέψεις:

* Ότι το ποσοστό των Ελληνοκυπρίων που θα επιστρέψει στις εστίες του
μειώνεται έτσι ώστε να αποτελεί το 18% – αντί του 21% που προβλεπόταν αρχικά –
του πληθυσμού του τουρκοκυπριακού κρατιδίου.

* Ότι όλοι οι Τούρκοι έποικοι παραμένουν στα κατεχόμενα σήμερα.

* Ότι πρέπει να υπάρξει κοινή επιστολή των συμπροέδρων (Παπαδόπουλου –
Ντενκτάς) προς το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που να σταματά
τις περαιτέρω προσφυγές για καταπάτηση ιδιοκτησίας.

* Ότι επίσης πρέπει να υπάρξει κοινή επιστολή των συμπροέδρων προς την
Ευρωπαϊκή Ένωση για την ενσωμάτωση των παρεκκλίσεων – κάτι που κατά τη
Λευκωσία μπορεί να σημαίνει ακόμη και αναθεώρηση της Συνθήκης Προσχώρησης της
Κύπρου.

* Ότι απαιτούνται υπογραφές, εδώ στη Λουκέρνη, δεσμευτικές για όλα τα
μέρη.

* Ότι η αποκατάσταση περιουσιών γίνεται ουσιαστικά μόνο κατά το 1/9.

Το μόνο σχετικά θετικό στοιχείο που βλέπει η ελληνοκυπριακή πλευρά στο σχέδιο
που της δόθηκε είναι το κεφάλαιο για τη λειτουργικότητα του νέου κράτους.

Στο κεφάλαιο αυτό το νέο σχέδιο προβλέπει ότι θα υπάρξει ένα Προεδρικό
Συμβούλιο αποτελούμενο από έξι μέλη – τρεις Ελληνοκυπρίους και τρεις
Τουρκοκυπρίους – αλλά και τρία ακόμη μέλη χωρίς δικαίωμα ψήφου (δύο
Ελληνοκύπριοι κι ένας Τουρκοκύπριος). Στην πρώτη πενταετία του νέου κράτους θα
προεδρεύεται εναλλάξ από Τουρκοκύπριο και Ελληνοκύπριο, για διάστημα 10 μηνών
εναλλάξ. Στη δεύτερη πενταετία θα υπάρξει εκλογή προέδρου και αντιπροέδρου, με
την εναλλαγή να είναι 40 μήνες υπέρ του Ελληνοκυπρίου και 20 μήνες υπέρ του
Τουρκοκυπρίου.

H απάντηση

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Κόφι Ανάν αναμένει σήμερα το πρωί την απάντηση
των ενδιαφερόμενων πλευρών και γι’ αυτό συνεκλήθη χθες το βράδυ το Εθνικό
Συμβούλιο της Κύπρου, ώστε να διαμορφωθεί ενιαία στάση.

Πάντως, κατά τη χθεσινή παρουσία του Κώστα Καραμανλή, το πρωί στο Εθνικό
Συμβούλιο ο Πρωθυπουργός προκάλεσε δυσφορία σε αρκετά από τα μέλη του Εθνικού
Συμβουλίου, καθώς εμμέσως πλην σαφώς είπε πως ο ίδιος δεν πρόκειται να προβεί
σε διατύπωση καμίας θέσης πριν οι ίδιοι αποφανθούν. Όπως ανέφερε ο κ.
Ρουσόπουλος, ο Πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι «η κυπριακή κυβέρνηση
διαπραγματεύεται, η Ελλάδα είναι παρούσα και η τελική κρίση ανήκει στον
κυπριακό λαό».

Αδιέξοδο στο τετ-α-τετ Καραμανλή – Ερντογάν

Σε αδιέξοδο κατέληξε η τετ-α-τετ συνάντηση που είχαν χτες τη νύχτα οι
κ.κ. Καραμανλής και Ερντογάν στη Λουκέρνη. Όπως έγινε γνωστό, και οι δύο
πλευρές εξέφρασαν την πρόθεσή τους να συμβάλουν στην επίλυση του Κυπριακού,
ωστόσο δεν κατόρθωσαν να συμφωνήσουν ως προς τον τρόπο που θα μπορούσε να
γίνει κάτι τέτοιο. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η εξέλιξη αυτή αποκαλύπτει
τις αγεφύρωτες – για κάποιους – διαφορές που εξακολουθούν να υπάρχουν ανάμεσα
στις δύο πλευρές ως προς την ουσία των ρυθμίσεων που προβλέπει το σχέδιο Ανάν
για την επίλυση του Κυπριακού.