Tα πέντε «αγκάθια» της Λουκέρνης

Σοβαρές ενστάσεις σε κρίσιμα θέματα του νέου σχεδίου Ανάν βαραίνουν στη
Λουκέρνη, καθιστώντας ιδιαίτερα κρίσιμες τις διαπραγματεύσεις.

Καθημερινά εντείνονται οι διεθνείς πιέσεις, ενώ σε όλες τις δημοσκοπήσεις που
πραγματοποιούνται το τελευταίο διάστημα στην ελεύθερη Κύπρο, οι ψηφοφόροι
εμφανίζονται έτοιμοι να καταψηφίσουν την οποιαδήποτε συμφωνία επιτευχθεί στην
Ελβετία.

Το πρώτο «αγκάθι» είναι το θέμα των παρεκκλίσεων από το κοινοτικό κεκτημένο,
καθώς η τουρκική πλευρά επιμένει πως ό,τι συμφωνηθεί δεν θα πρέπει να μπορεί
να αμφισβητηθεί αργότερα με βάση τις προβλέψεις του Κοινοτικού Δικαίου. Εν
ολίγοις, η τουρκική πλευρά ζητεί να αποτελέσει η όποια συμφωνία «πρωτογενές
Κοινοτικό Δίκαιο».

H Άγκυρα υποστηρίζει ότι χωρίς αυτές τις παρεκκλίσεις, η όποια λύση θα αδικεί
τους Τουρκοκυπρίους στα θέματα της ιδιοκτησίας, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι
οι Ελληνοκύπριοι, που έχουν πολύ μεγαλύτερη οικονομική επιφάνεια, θα
εξαγοράσουν τελικά τις τουρκοκυπριακές περιουσίες, επικαλούμενοι το δικαίωμα
της ελεύθερης εγκατάστασης.

H ελληνοκυπριακή πλευρά τονίζει όμως ότι δεν μπορεί να υπάρξει λύση με μόνιμες
παρεκκλίσεις, αφού κάτι τέτοιο θα σήμαινε περιορισμό των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων των Ελληνοκυπρίων και θα δημιουργούσε δύο κατηγορίες πολιτών στην
E.E.. Για παράδειγμα, ένας Γερμανός Ευρωπαίος πολίτης θα μπορεί να
εγκαθίσταται και να αποκτά περιουσία στο τουρκοκυπριακό κομμάτι του νησιού,
ενώ δεν θα μπορεί ένας Ελληνοκύπριος, που ωστόσο θα είναι επίσης Ευρωπαίος
πολίτης!

Φόρμουλα συμβιβασμού

Ο αρμόδιος για τη διεύρυνση επίτροπος Γκίντερ Φερχόιγκεν πάει σήμερα στη
Λουκέρνη με μια φόρμουλα συμβιβασμού, η οποία ποντάρει στον παράγοντα της
δυναμικής που μπορεί να αναπτυχθεί μετά τη λύση. Λέει δηλαδή ότι οι
παρεκκλίσεις θα είναι αορίστου χρόνου και θα ισχύουν μέχρι το βιοτικό επίπεδο
των Τουρκοκυπρίων να φτάσει στο 90% εκείνου των Ελληνοκυπρίων. Αυτή η φόρμουλά
όμως μάλλον ευνοεί την τουρκική πλευρά, ενώ η ελληνοκυπριακή εκτιμά ότι στην
ουσία με τη διατύπωση αυτή οι παρεκκλίσεις καθίστανται μόνιμες, αφού το
ενδεχόμενο να φτάσει σε αυτό το ποσοστό το εισόδημα των Τουρκοκυπρίων δεν
είναι ορατό.

Οι περιουσίες

Το δεύτερο «αγκάθι» είναι το θέμα των περιουσιών και των αποζημιώσεων.

Αυτό καίει ιδιαίτερα τους Ελληνοκυπρίους που άφησαν στα κατεχόμενα μεγάλες
περιουσίες. Ο μηχανισμός όμως που προβλέπει το σχέδιο δεν διασφαλίζει τους
ιδιοκτήτες. Δεν εγγυάται ότι στο τέλος θα πάρουν αποζημιώσεις που θα
ανταποκρίνονται στην αξία της περιουσίας τους. Επιπλέον, η ελληνοκυπριακή
πλευρά εκτιμά ότι οι Τουρκοκύπριοι θα προχωρήσουν σε πωλήσεις μεγάλων
εκτάσεων, οπότε υπάρχει κίνδυνος να οδηγηθούν οι αξίες της γης σε κάθετη πτώση
λόγω του γεγονότος ότι θα υπάρξει μεγάλη προσφορά στην αγορά.

Αν υπάρξει συμφωνία, το τρίτο «αγκάθι» είναι η εφαρμογή της.

Για την ελληνοκυπριακή πλευρά, η συμφωνία δεν μπορεί να υπόκειται σε όρους που
θέτει η Άγκυρα, όπως η έγκρισή της εκ των υστέρων από την τουρκική
Εθνοσυνέλευση. Σε αυτήν την περίπτωση η «νέα» Κύπρος τίθεται ουσιαστικά υπό
την ομηρεία της Άγκυρας.

Εγγυήσεις

H ελληνοκυπριακή πλευρά θέλει επίσης καθαρές συνθήκες ασφαλείας στις
μεταβατικές περιόδους την ώρα που το νέο ομοσπονδιακό κράτος της Κύπρου δεν θα
λειτουργεί ακόμα. Ζητεί επίσης εγγυήσεις για την επιστροφή εδαφών και
προσφύγων, αφού κάτι τέτοιο συνεπάγεται αυτόματα και μεγάλη μετακίνηση
Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων από τη μια ζώνη στην άλλη. H πείρα δείχνει πως
μπορεί να προκύψουν συγκρούσεις και η ελληνική πλευρά επιδιώκει να αναλάβουν
τα Ηνωμένα Έθνη τον έλεγχο των περιοχών που θα επιστραφούν. Τέλος ένα ακόμη
«αγκάθι» είναι η λειτουργικότητα του ομοσπονδιακού κράτους. Ο Πρόεδρος
Παπαδόπουλος ήδη από τις απευθείας συνομιλίες έθεσε το θέμα του Προεδρικού
Συμβουλίου και ζήτησε αύξηση των μελών του σε 9 με αναλογία έξι Ελληνοκυπρίων
προς τρεις Τουρκοκυπρίους (αντί τέσσερις προς δύο, όπως προέβλέπε το αρχικό
σχέδιο Ανάν). Με αυτό τον τρόπο η ελληνοκυπριακή πλευρά έχει περισσότερες
πιθανότητες να προσεταιριστεί έναν αντιπρόσωπο των Τουρκοκυπρίων, όπως
επιβάλλει το σχέδιο για να μπορούν να ληφθούν αποφάσεις.

Ο… πολλαπλασιασμός των εποίκων

Ο αριθμός των εποίκων που θα παραμείνουν είναι μία από τις
σημαντικότερες ενστάσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς.

Αυτό είναι κρίσιμης σημασίας, επειδή η Άγκυρα επιχειρεί να πετύχει την
παραμονή πολύ περισσότερων των 45 χιλιάδων που προέβλεπε το αρχικό σχέδιο
Ανάν, αλλοιώνοντας έτσι μακροπρόθεσμα όχι μόνο την πληθυσμιακή αλλά και την
πολιτική ισορροπία ανάμεσα στις δύο κοινότητες. Ο κ. Παπαδόπουλος είχε
αλληλογραφία με τον Κόφι Ανάν για το ζήτημα αυτό. Ο Κύπριος Πρόεδρος ζητεί
επίσης να διευκρινιστεί ποιοι θα ψηφίσουν στα δημοψηφίσματα, αφού η τουρκική
πλευρά ζητεί να παραμείνουν 50 χιλιάδες έποικοι προσθέτοντας όμως και… τις
οικογένειές τους και όσους γεννήθηκαν στην Κύπρο.