Ο τσιροβάκος «λέει» τον καιρό

Ο τσιροβάκος είναι ένα σχετικά άγνωστο πουλί, μικρό σε μέγεθος, που μπορεί
κανείς να το συναντήσει στα περισσότερα μέρη της χώρας. Αυτό το πουλί με τις
αδέξιες κινήσεις, το βραχνό κελάηδημα και το κοκκινωπό χρώμα στις φτερούγες
του, τα τελευταία χρόνια έχει μπει στο μικροσκόπιο των… μετεωρολόγων.

Ο λόγος είναι απλός. Ο τσιροβάκος, «δείχνει» στους επιστήμονες με τον πιο απλό
τρόπο αυτό που οι μετεωρολογικοί δορυφόροι, οι πιο εξελιγμένοι ηλεκτρονικοί
υπολογιστές και οι παρατηρήσεις χρόνων πασχίζουν τα τελευταία χρόνια να
αποδείξουν: ότι το κλίμα αλλάζει. Γίνεται ολοένα και θερμότερο.

Οι παρατηρητές πουλιών έχουν καταγράψει στα ημερολόγιά τους ότι ο τσιροβάκος
τα τελευταία 5 χρόνια έρχεται σταθερά 15 ώς 20 ημέρες νωρίτερα απ’ ό,τι
συνήθιζε επί δεκαετίες. Αντί για το διάστημα 15 – 20 Μαρτίου, επιμένει να μάς
επισκέπτεται από τα τέλη Φεβρουαρίου. Ανήκει στη κατηγορία των πτηνών (μαζί με
τα μικρόπουλα, τα χελιδόνια, τους μυγοχάφτες και τα αηδόνια) που έρχονται στην
Ελλάδα την άνοιξη και με τον ερχομό του φθινοπώρου επιστρέφουν στην Αφρική για
να ξεχειμωνιάσουν. «Δείχνουν με τον δικό τους τρόπο τις κλιματικές αλλαγές
μιας ευρύτερης περιοχής» εξηγεί ο ορνιθολόγος κ. Γρηγόρης Τσούνης. Ο ίδιος
συμπληρώνει ωστόσο ότι πρέπει να λάβουμε υπ’ όψη μας ότι τα πουλιά δεν
επηρεάζονται μόνο από το κλίμα της Ελλάδας.

Από τα Χριστούγεννα. Ο τσιροβάκος δεν είναι το μοναδικό σημάδι για το
ότι η άνοιξη έρχεται σταθερά νωρίτερα τα τελευταία χρόνια. Τα σποροφάγα
πουλιά, όπως οι σπίζες (σπίνοι, φλώροι), οι παπαδίτσες και κάποια τσιχλόνια
έκαναν παλαιότερα μικρές μετακινήσεις επηρεαζόμενα από τις καιρικές συνθήκες.
Έφευγαν στα τέλη Νοεμβρίου από την Ελλάδα και επέστρεφαν αρχές Φεβρουαρίου. Τα
τελευταία τρία χρόνια ωστόσο, παρατηρητές έχουν καταγράψει μερικά από αυτά τα
είδη ακόμα και κατά την περίοδο των Χριστουγέννων. Μένουν σχεδόν μόνιμα στην
Ελλάδα.

«Ο ερχομός μιας εποχής προσδιορίζεται κατ’ εξοχήν από τη φύση» υπογραμμίζει ο
καθηγητής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου κ. Παντίφης Καλτσίκας. Το πιο
ενδεικτικό παράδειγμα αποτελούν οι αμυγδαλιές. Αυτές ανθίζουν «κανονικά» στο
πρώτο δεκαπενθήμερο του Φεβρουαρίου. Έως και πέρσι και από τα μέσα της
δεκαετίας του ’90, τις συναντούσε κανείς ανθισμένες ακόμα και στα μέσα
Ιανουαρίου.

Τα αγριόχορτα. H συμπεριφορά των αγριόχορτων είναι παρόμοια. H πρόωρη
ανθοφορία τους συμπεραίνεται από τις σημαντικές πυκνότητες γύρεων αυτών των
χόρτων που καταγράφονται στον αέρα. Σύμφωνα με τις μετρήσεις των αλλεργιολόγων
(που ενδιαφέρονται γι’ αυτού του είδους τα φυτά λόγω της αλλεργικής επίδρασής
τους στο άνθρωπο) σημειώνονταν συνήθως πάνω από 10-15 είδη γύρεων ανά κυβικό
μέτρο αέρα στο διάστημα από τον Απρίλιο έως και τον Ιούνιο. Τα τελευταία
τέσσερα χρόνια όμως υπήρχαν μετρήσεις που κατέγραψαν αυτή την πυκνότητα ακόμα
και στα μέσα Μαρτίου.

Πετάνε για Αφρική τέλη Νοεμβρίου

Τα σημάδια δεν περιορίζονται μόνο στην… πρόωρη άνοιξη. Στη νοτιοδυτική ακτή
της Νάξου υπάρχει ο μικρός αλλά σημαντικός υγρότοπος της Αλυκής. Εκεί
σταθμεύουν για να τραφούν αρκετά είδη πουλιών όπως είναι οι ερωδιοί, οι
χαλκόκοτες, τα γλαρόνια και τα θαλασσοπούλια στον δρόμο τους προς την Αφρική.
Οι παρατηρητές έχουν καταγράψει μια σημαντική αλλαγή στη συμπεριφορά τους. Ενώ
αυτή η στάση γινόταν συνήθως στις αρχές Οκτωβρίου, την τελευταία πενταετία η
στάση γίνεται έως και 15 ημέρες αργότερα. Φέτος υπήρχαν γλαρόνια ακόμα και
στις 20 Νοεμβρίου. H θερμή περίοδος αρχίζει νωρίτερα και τελειώνει αργότερα
στη χώρα μας.