Για το νέο ξεκίνημα

«Τα πράγματα δεν είναι τόσο μαύρα για το ΠΑΣΟΚ. H παράταξη ηττήθηκε, αλλά η διαφορά των 4,8 ποσοστιαίων μονάδων δεν συνιστά συντριβή. Ακόμα, το 40,5% των πολιτών που την εμπιστεύθηκε αποτελεί πηγή μεγάλης ευθύνης αλλά και προσδοκιών για το μέλλον»

Στο ΠΑΣΟΚ όρισαν τριμελή επιτροπή για να διερευνήσει τα αίτια της ήττας. Ας
ελπίσουμε ότι η επιτροπή θα καταλήξει σύντομα σε πόρισμα για να πάψουν
ορισμένοι σύντροφοι να ζουν μέσα στην απορία και τη σύγχυση.

Είναι αλήθεια ότι για αρκετά «στελέχη πρώτης γραμμής» η ζωή μακριά από την
εξουσία ήταν αδιανόητη. Τώρα χρειάζεται να συνειδητοποιήσουν ότι είναι ακόμα
ζωντανοί. Επίσης, ότι αυτό που τους συνέβη δεν είναι τόσο τραγικό. Και
παραπέρα, ότι μέσα από την ήττα δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για μια νέα
πορεία.

Τα πράγματα δεν είναι τόσο μαύρα για το ΠΑΣΟΚ. H παράταξη ηττήθηκε, αλλά η
διαφορά των 4,8 ποσοστιαίων μονάδων δεν συνιστά συντριβή. Ακόμα, το 40,5% των
πολιτών που την εμπιστεύθηκε αποτελεί πηγή μεγάλης ευθύνης αλλά και προσδοκιών
για το μέλλον.

Σήμερα προέχει το αυτονόητο, δηλαδή η προσαρμογή στα νέα δεδομένα. Και τα
βασικά δεδομένα της νέας πολιτικής πραγματικότητας είναι απλούστατα, πρώτον,
ότι το ΠΑΣΟΚ δεν είναι πια κυβέρνηση, και, δεύτερον, ότι κυβέρνηση είναι η
N.Δ. Σ’ αυτά περιέχονται οι προϋποθέσεις για την ανασυγκρότηση της
δημοκρατικής παράταξης.

H απομάκρυνση του ΠΑΣΟΚ από την εξουσία αίρει το βασικότερο εμπόδιο για τον
μετασχηματισμό του κόμματος, δηλαδή την εξάρτηση του κόμματος από το κράτος.
Οι αναγκαίες δομικές αλλαγές θα δρομολογηθούν πολύ ευχερέστερα στο περιβάλλον
της αντιπολίτευσης. Το ζήτημα του οργανογράμματος είναι δευτερεύον σε σχέση με
την εγκαθίδρυση ενός νέου πνεύματος, δηλαδή μιας διαφορετικής προσέγγισης της
κομματικής δραστηριότητας. Ασφαλώς είναι σημαντική η δημιουργία ενός ανοιχτού
κόμματος σε διαρκή και αμφίδρομη επαφή με την κοινωνία. Αλλά η αναγέννηση δεν
θα γίνει αυτόματα με το άνοιγμα των θυρών του κόμματος. Χρειάζεται να
αναζητηθεί σε πανελλήνια κλίμακα ένας ικανός αριθμός εμψυχωτών που θα
λειτουργήσουν ως μοχλοί μεταρρύθμισης των τοπικών και θεματικών οργανώσεων,
δίνοντας στην αποκεντρωμένη ζωή του κόμματος νέο ύφος και περιεχόμενο.

Είναι αυτονόητο ότι η αντιπολιτευτική γραμμή του ΠΑΣΟΚ θα σταθμιστεί με βάση
τη διακυβέρνηση της χώρας από τη N.Δ. Οι πρώτες μέρες της κυβερνητικής
αλλαγής, κατά τις οποίες η ομάδα του κ. Καραμανλή περιβάλλεται φυσιολογικά από
την αύρα της εκλογικής νίκης, δεν επιτρέπουν καμία ασφαλή πρόβλεψη για την
ικανότητα διακυβέρνησης της συντηρητικής παράταξης. Θα ήταν τεράστιο σφάλμα να
συνεχισθεί η εσωτερική απαξίωση της διακυβέρνησης Σημίτη και να αχρηστευθεί η
δυνατότητα τα μεγάλα επιτεύγματα εκείνης της περιόδου να προβάλλονται ως μέτρο
σύγκρισης και αποτίμησης της κυβερνητικής δράσης της N.Δ. Χρειάζεται να
αναγνωρισθεί ότι η παρελθούσα διακυβέρνηση έθεσε τον πήχυ πολύ ψηλά,
διασφάλισε συνθήκες ζωής που λογίζονται ως κεκτημένες ενώ μπορεί να
διακυβευθούν και δημιούργησε προϋποθέσεις για την παραπέρα συνεκτική ανάπτυξη
και ευημερία της κοινωνίας που το πιθανότερο είναι να μην επαληθευτούν από τη
νέα συντηρητική πολιτική.

Το κορυφαίο λάθος για το ΠΑΣΟΚ θα ήταν, πάντως, η δήθεν «αριστερή στροφή» για
την υποτιθέμενη επανασύνδεση με τα λαϊκά στρώματα που συνιστούν την κοινωνική
του δεξαμενή. Ασφαλώς, το ΠΑΣΟΚ πρέπει να εμπεδώσει τα σοσιαλδημοκρατικά του
χαρακτηριστικά. Δεν πρέπει όμως να παραβλέπεται η δραστική μεταβολή των
κοινωνικών συνθηκών κατά την τελευταία δεκαπενταετία που μορφοποιήθηκε
πολιτικά από την ίδια τη δημοκρατική παράταξη. H μάχη για την εξουσία θα
εξακολουθήσει να δίνεται, όπως και κατά τη δεκαετία του ’90, στο πεδίο των
μεσαίων στρωμάτων, των κινητικών και ανερχόμενων δυνάμεων της ελληνικής
κοινωνίας. Ας μη λησμονούμε ότι η πολιτική ηγεμονία του Κώστα Σημίτη βασίστηκε
στην κυριαρχία του στον χώρο αυτό, που πολιτικά εκτείνεται μέχρι και την
Κεντροδεξιά. Ο τολμηρός νεωτερικός πολιτικός λόγος της προοδευτικής παράταξης
θα πρέπει να αποκτήσει συγκρότηση και βάθος για να ανακτήσει την πειστικότητά
του καθώς θα αντιδιαστέλλεται με τα περιορισμένα πολιτικά αποθέματα της
συντηρητικής παράταξης που, αντίθετα, θα προσπαθεί να επενδύσει σε αντίρροπες
νεοσυντηρητικές τάσεις του κοινωνικού σώματος.

Για όλα αυτά υπάρχει ο απαιτούμενος χρόνος. Δεν χρειάζονται σπασμωδικές
κινήσεις, αλλά ένας μακρόπνοος στρατηγικός σχεδιασμός σε τετραετή ορίζοντα.
Όσο για τις επικείμενες ευρωεκλογές, δεν συνιστούν παρά ένα έλασσον επεισόδιο
στον απόηχο των εθνικών εκλογών, και ασφαλώς όχι ένα κριτήριο για τη
δυνατότητα του ΠΑΣΟΚ να πρωταγωνιστήσει ξανά στην πολιτική μας ζωή.

Ο Αλέξης Καλοκαιρινός είναι επίκουρος καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής
στο Πανεπιστήμιο Κρήτης