Bία και σχιζοφρένεια

H σχιζοφρένεια είναι μια σοβαρή ψυχική νόσος που συνοδεύει την ανθρωπότητα στο
πέρασμά της στους αιώνες, στιγματίζοντας την ανθρώπινη ύπαρξη όσο λίγες άλλες
καταστάσεις. H συσχέτιση της σχιζοφρένειας με τη βία συνιστά ένα πεδίο στο
οποίο συναντώνται αλλά και συγκρούονται η επιστήμη με τους μύθους, τους φόβους
και τις δοξασίες.

Το κοινό συχνά διακατέχεται από μια στερεότυπη εικόνα για τα άτομα με
σχιζοφρένεια: ο ασθενής είναι «τρελός», κακός, επικίνδυνος, δαιμονισμένος. H
εικόνα αυτή ενισχύεται από τα MME, με την άκριτη και υπεραπλουστευμένη
συσχέτιση πράξεων βίας με τη σχιζοφρένεια.

H εικόνα ωστόσο που σκιαγραφούν τα επιστημονικά δεδομένα για τους ασθενείς
είναι αρκετά διαφορετική από αυτή των στερεοτύπων. Στην πλειονότητά τους τα
άτομα με ψυχική διαταραχή δεν επιδίδονται σε πράξεις βίας και γενικότερα δεν
είναι περισσότερο επικίνδυνα αν συγκριθούν με τον γενικό πληθυσμό. Τα άτομα με
σχιζοφρένεια εμφανίζουν ελαφρά αυξημένους δείκτες βίαιης συμπεριφοράς, όμως
πρέπει να διευκρινιστεί ότι αυτή οφείλεται στην παραμέληση της φαρμακευτικής
αγωγής και την έλλειψη ψυχοθεραπευτικής υποστήριξης και κοινωνικής αποδοχής.

Τα εγκλήματα βίας που διαπράττονται από τους ασθενείς έχουν διαφορετικά θύματα
και διαφορετικό κίνητρο από αυτά που διαπράττονται από τους «υγιείς». Συνήθως
στα θύματά τους περιλαμβάνονται άτομα από το στενό οικογενειακό τους
περιβάλλον και ακολουθούν πρόσωπα εξουσίας, όπως πολιτικοί, γιατροί, δικαστές.

Εκτός από τη βίαιη συμπεριφορά, η αυτοκτονική συμπεριφορά είναι μείζον
πρόβλημα: περίπου 30% των ασθενών με σχιζοφρένεια αποπειρώνται να
αυτοκτονήσουν και 10% το επιτυγχάνουν.

Αυτό που δεν πρέπει κανείς να ξεχνάει είναι ότι τα άτομα με σχιζοφρένεια είναι
θύματα του στίγματος και των διακρίσεων, ως οι αποδιοπομπαίοι τράγοι μιας
κοινωνίας που δείχνει να μην ξέρει να ανέχεται το «άλλο», το διαφορετικό, αυτό
που την απωθεί και την τρομάζει.

H Μαρίνα Οικονόμου – Λαλιώτη είναι επιστημονική υπεύθυνη του Ελληνικού
Προγράμματος κατά του Στίγματος των Ψυχικών Διαταραχών.