Δεν… «συμφέρουν» οι γεννήσεις παιδιών

Πενιχρά είναι τα επιδόματα που δίνουν οι ελληνικοί φορείς κοινωνικής
προστασίας προς τα ζευγάρια με παιδιά. H σύγκριση των παροχών με τα επιδόματα
άλλων ευρωπαϊκών χωρών είναι συντριπτική.

Άφθονα ευρώ διαθέτουν τα περισσότερα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους
πολίτες τους προκειμένου να τους ενθαρρύνουν να κάνουν παιδιά. Εξαίρεση
ορισμένες χώρες όπως η Ελλάδα, όπου τα χορηγούμενα επιδόματα είναι και λίγα
και «φτωχά».

Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα επιδόματα που δίνονται στους
Ευρωπαίους παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις από χώρα σε χώρα.

Από τη μια βρίσκονται χώρες όπως η Γαλλία: σε αυτό το… λίκνο των επιδομάτων,
οι οικογένειες λαμβάνουν 15 διαφορετικά βοηθήματα, τα οποία αφορούν όλες τις
φάσεις της οικογενειακής ζωής – από τον τοκετό, τη γέννηση, τη φύλαξη και την
ανατροφή του παιδιού μέχρι την έναρξη του σχολείου και τη μετακόμιση.

Από την άλλη βρίσκονται χώρες όπως η Ελλάδα, όπου για τους περισσότερους
εργαζομένους προβλέπονται μόνο δύο ή τρία πενιχρά επιδόματα.

Αιτία υπογεννητικότητας. «Τα οικογενειακά επιδόματα στην Ελλάδα είναι
από τα χαμηλότερα στην Ευρώπη, γεγονός το οποίο σε καμία περίπτωση δεν πρέπει
να θεωρείται ανεξάρτητο από την υπογεννητικότητα που πλήττει τη χώρα μας»,
σχολιάζει ο Σάββας Ρομπόλης, καθηγητής Κοινωνικής Πολιτικής στο Πάντειο
Πανεπιστήμιο και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Εργασίας ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ.

«H φιλοσοφία των παροχών μητρότητας στα πλαίσια μιας ευρύτερης κοινωνικής
πολιτικής έχει – ή έστω πρέπει να έχει – ως στόχο να μεταφερθεί το οικονομικό
βάρος από την οικογένεια στο κράτος. Στην Ελλάδα, ωστόσο, συμβαίνει ακριβώς το
αντίθετο».

Το 1/3 του εισοδήματος. Όπως λέει χαρακτηριστικά ο κ. Ρομπόλης, τα
διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν πως τα διάφορα επιδόματα που λαμβάνουν τα
νοικοκυριά της Βόρειας Ευρώπης αποτελούν τελικά το 25-30% του μηνιαίου
εισοδήματος της κάθε οικογένειας. Στη χώρα μας, το αντίστοιχο ποσοστό για τη
συντριπτική πλειονότητα του εργατικού δυναμικού δεν ξεπερνά το 5%. Και αυτό
έχει εμφανείς επιπτώσεις στο πόσα παιδιά θέλει και πόσα αποκτά τελικά η κάθε
οικογένεια.

ΙΣΧΥΕΙ ΑΠΟ ΠΡΟΧΘΕΣ

Επίδομα τοκετού 1.000 -1.500 ευρώ στο δημόσιο

Σημαντικές ευρωπαϊκές ανισότητες παρατηρούνται ακόμα και στις άδειες και στα
επιδόματα μητρότητας. Στην χώρα μας, οι ασφαλισμένες του IKA δικαιούνται άδεια
56 ημέρες πριν και 63 ημέρες μετά τον τοκετό (17 εβδομάδες), καθώς και βοήθημα
τοκετού 698,70 ευρώ είτε γεννήσουν φυσιολογικά, είτε με καισαρική. Ωστόσο, αν
γεννήσουν με φυσιολογικό τοκετό, θα πρέπει να πληρώσουν οι ίδιες το κόστος
νοσηλείας, ακόμα και σε δημόσιο νοσοκομείο.

Οι ασφαλισμένες του Δημοσίου, από την άλλη, δικαιούνται άδεια μητρότητας 2
μήνες πριν και 3 μήνες μετά τον τοκετό, ενώ παίρνουν επίδομα τοκετού 1.000
ευρώ είτε γεννήσουν φυσιολογικά, είτε με καισαρική. Το ποσόν αυτό, που ισχύει
από προχθές Πέμπτη 11 Μαρτίου, προσαυξάνεται σε 1.500 ευρώ για τις πολύδυμες
κυήσεις. Στην υπόλοιπη Ευρώπη, τα πράγματα διαφέρουν αρκετά, ιδίως στο θέμα
της άδειας. Στη Δανία, λ.χ., χορηγείται άδεια 18 εβδομάδων στη γυναίκα, 2
εβδομάδων στον πατέρα και άλλων 32 εβδομάδων και στους δύο γονείς, την οποία
μπορούν να πάρουν όπως και όποτε θέλουν μέχρι το παιδί να γίνει 9 ετών. Στη
Γαλλία, η πάγια άδεια είναι 16 εβδομάδες για τη μητέρα και 11 ημέρες για τον
πατέρα, αλλά αυτή της μητέρας γίνεται 34 εβδομάδες αν γεννήσεις δίδυμα και 46
για τρίδυμα και πάνω, ενώ του πατέρα γίνετα 18 ημέρες.

Όσον αφορά το επίδομα τοκετού, στο Βέλγιο είναι 983 ευρώ για το πρώτο παιδί
και 740 ευρώ για κάθε ένα από τα επόμενα, ενώ στο Λουξεμβούργο είναι 1.615
ευρώ και στη Βρεταννία 767 ευρώ.

Δεν καλύπτουν το κόστος ανατροφής ενός παιδιού

Τα ελληνικά επιδόματα δεν καλύπτουν το κόστος ανατροφής ενός παιδιού, παρά τη
σοβαρή υπογεννητικότητα που παρατηρείται μετά τη δεκαετία των ’80 στη χώρα
μας.

Αυτό τονίζει η κοινωνιολόγος κυρία Λάουρα Αλιπράντη, διευθύντρια Επιστημονικής
Πληροφόρησης στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (EKKE), εξηγώντας πως η
διαφορά των εγχώριων και των άλλων ευρωπαϊκών επιδομάτων δεν είναι μόνον
ποσοτική, αλλά και ποιοτική.

«H “εσωτερική λογική” της χορήγησης των επιδομάτων είναι εντελώς διαφορετική
στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες», λέει. «Στις περισσότερες, το ύψος της παροχής
για κάθε παιδί είναι ανεξάρτητο από τον αριθμό των παιδιών ανά οικογένεια.
Επιπλέον οι επιδοτήσεις είναι μακράς διαρκείας – πολλές χορηγούνται μέχρι την
ενηλικίωση του παιδιού και όχι, όπως γίνεται στην Ελλάδα με το επίδομα του
τρίτου παιδιού του ΟΓΑ, μέχρι τα 6 χρόνια του παιδιού».

Ιδιωτικοί υπάλληλοι. Σύμφωνα με τα ισχύοντα στη χώρα μας, οι ιδιωτικοί
υπάλληλοι παίρνουν επίδομα γάμου 10% (προβλέπεται από την Εθνική Συλλογική
Σύμβαση Εργασίας και υπολογίζεται με βάση τα κατώτατα όρια αποδοχών), καθώς
και επίδομα τέκνων 5% επί των κατώτατων ορίων, εάν αυτό προβλέπεται από
επιμέρους σύμβαση. Οι ιδιωτικοί υπάλληλοι που δεν δικαιούνται επίδομα τέκνων,
παίρνουν από τον ΟΑΕΔ (ΔΛΟΕΜ) 5,87-48,13 ευρώ τον μήνα για 1-4 παιδιά συν 8,07
ευρώ τον μήνα για κάθε παιδί από το 5ο και πάνω. Από τον ΟΓΑ, εξάλλου, δίνεται
το επίδομα του τρίτου παιδιού (είναι 145,13 ευρώ τον μήνα μέχρι το παιδί να
γίνει 6 ετών), καθώς και το επίδομα πολύτεκνων οικογενειών (36,29 ευρώ τον
μήνα για κάθε ανύπαντρο παιδί ηλικίας κάτω των 23 ετών).

Δημόσιοι υπάλληλοι. Οι δημόσιοι υπάλληλοι παίρνουν οικογενειακό επίδομα
35 ευρώ καθώς και επίδομα από 18-118 ευρώ για 1-4 παιδιά και από 73 ευρώ για
κάθε παιδί από το πέμπτο και πάνω.

Αντίστοιχα, στην Ευρώπη το κατώτατο επίδομα για το πρώτο παιδί αρχίζει από 15
ευρώ (στην Πορτογαλία για τις οικογένειες με εισόδημα οκταπλάσιο του κατώτατου
μισθού, ενώ γι’ αυτές με εισόδημα λίγο πάνω από τον κατώτατο μισθό δίνονται 89
ευρώ) και φτάνει μέχρι τα 172 (στο Λουξεμβούργο). Όσον αφορά τα επιδόματα για
πολυμελείς οικογένειες στη Γαλλία μία οικογένεια με 6 παιδιά επιδοτείται με
681 ευρώ τον μήνα.

«Ούτε οικονομικά ανοίγματα ούτε σκέψη για τρίτο παιδί»

«Μεγάλωσα σε μια οικογένεια με τρία παιδιά και από μικρή έλεγα πως θα έκανα κι
εγώ τρία», λέει η 35χρονη Δήμητρα Σπέντζα.

«Άλλο τι θες, όμως, και άλλο τι μπορείς να κάνεις. Με πολλούς κόπους, βάσανα
και δάνεια αγοράσαμε με τον άντρα μου ένα σπίτι 75 τετραγωνικών, στο οποίο
αυτή τη στιγμή ζούμε με τα δύο μας παιδιά. Χωροταξικά και οικονομικά είμαστε
ήδη πολύ στριμωγμένοι, παρ’ ότι τα παιδιά μου πηγαίνουν σε δημόσιο σχολείο.

Ο μεγάλος μου, όμως, που πάει Τρίτη Δημοτικού, κάνει κολύμπι, ποδόσφαιρο και
ιδιαίτερα αγγλικά, ενώ ο μικρός πάει στο κολύμπι – για όλ’ αυτά θέλουμε
περίπου 300 ευρώ τον μήνα, χώρια το φαγητό και το ντύσιμό τους, οι ιδιωτικές
ασφάλειες που τους έχουμε κάνει για να πάρουν κάτι όταν μεγαλώσουν, τα δάνεια,
οι κάρτες…

Βέβαια, δουλεύουμε και οι δύο, αλλά είμαστε ιδιωτικοί υπάλληλοι και δεν
μπορούμε να ξέρουμε τι μας ξημερώνει.

Έτσι, αποφεύγουμε τα μεγάλα ανοίγματα, όπως το να αγοράσουμε ένα μεγαλύτερο
σπίτι ή να κάνουμε τρίτο παιδί».

«Ούτε το ολοήμερο Δημοτικό μάς λύνει το πρόβλημα…»

H οικονομική δυσχέρεια ήταν και για την Αργυρώ Κατιμερτζόγλου ο καθοριστικός
παράγοντας που την εμπόδιζε επί χρόνια να πάρει την απόφαση για δεύτερο παιδί.

«Το δικό μας πρόβλημα είναι ότι δεν έχουμε έναν άνθρωπο να κρατάει το παιδί
και έτσι αναγκαστήκαμε να στείλουμε το πρώτο νωρίς νωρίς σε έναν ιδιωτικό
σταθμό, που μας έπαιρνε 300 ευρώ τον μήνα», λέει.

«Περιμέναμε, λοιπόν, να γίνει ο γιος μας 6 ετών για να πάει στο δημόσιο
σχολείο, ώστε τα δικά του χρήματα να πάνε στο δεύτερο παιδί. Θεωρητικά τα
σκεφτήκαμε καλά, αλλά τώρα που είμαι έγκυος 3 μηνών και ο μεγάλος θα πάει
σχολείο, μαθαίνω πως το δημόσιο, παρ’ ότι είναι ολοήμερο, δεν τον κρατάει
μέχρι να τελειώσω εγώ τη δουλειά μου, οπότε μπορεί να χρειαστεί να πάει σε
ιδιωτικό. Μας περιμένουν δύσκολες μέρες – πόσο μάλλον αν κάναμε και το τρίτο
παιδί, που πάντα ήθελα. Αλλά αυτό, το έχω πια αποκλείσει».