TPITH AΠOΨH H διπλή αυτοκάθαρση

Οι εκλογές έχουν από τη φύση τους τη δυνατότητα να λειτουργούν ως κολυμβήθρα
του πολιτικού Σιλωάμ. Ιδίως όταν το αποτέλεσμά τους είναι τόσο καθαρό όσο της
7ης Μαρτίου και οι επιπτώσεις αντίστοιχα δραματικές με του 1981, μπορούν να
προκαλέσουν, πέρα από την κυβερνητική εναλλαγή, και την αναγκαία για το
πολιτικό μας σύστημα μετάβαση των κομμάτων σε ό,τι φαίνεται να τους ζητά η
κοινωνία και η ιστορική στιγμή.

H 8η Μαρτίου βρίσκει τη Νέα Δημοκρατία (όταν αντιληφθεί τι ακριβώς της συνέβη)
αντιμέτωπη με μια μεγάλη αλλά μάλλον καθαρή πρόκληση, ενώ θέτει το ΠΑΣΟΚ
μπροστά σε ένα πλέγμα από θολά αναδυόμενες αλλά εξίσου κρίσιμες επιλογές. H
πρόκληση της νέας κυβερνητικής παράταξης είναι και πρόκληση για τον τόπο –
αυτό είναι πάντα το βάρος της εξουσίας. Με δεδομένη τη δυναμική της εκλογικής
νίκης και την κοινωνιολογία της προχθεσινής ψήφου, η Νέα Δημοκρατία ένα πράγμα
έχει να κάνει για να μη σπαταλήσει το απρόσμενα γενναιόδωρο πολιτικό της
κεφάλαιο: να μη δώσει ούτε καν λαβή για υποψία ότι η νίκη της θα μπορούσε να
αποτελέσει τον Δούρειο Ίππο για απλή αντιστροφή των δυσλειτουργιών και λαθών
του παρελθόντος, δικών της και του βασικού αντιπάλου της. Αν αποφύγει την
κομματική λογική, δεν εγκαθιδρύσει κομματικό κράτος, σεβαστεί τους
κοινοβουλευτικούς θεσμούς, προσγειώσει και οριοθετήσει τους στόχους της,
παλέψει από θέση ισχύος για κοινωνικές συναινέσεις χωρίς ιδεολογική φόρτιση,
τότε – και μόνον τότε – θα δικαιούται να κάνει λόγο για «νέα διακυβέρνηση» και
να ονειρεύεται πολιτική κυριαρχία. Το στοίχημα είναι κάθε άλλο παρά κερδισμένο
εκ των προτέρων. H ανομοιογένεια του στελεχικού της δυναμικού, η διόλου
αποκρυπτόμενη δίψα εξουσίας (όσοι την εξέφρασαν ρητά θα επιβραβευθούν άραγε
και με θέσεις ευθύνης;), τα πολλά κενά και οι προχειρότητες του κυβερνητικού
της προγράμματος, η αταβιστική, ιδίως, τάση κάθε δεξιάς διαχείρισης να
εμπιστεύεται περισσότερο έναν νόμιμο αυταρχισμό από τον συχνά ενοχλητικό
διάλογο, είναι στοιχεία εγγενώς ανασχετικά. Ωστόσο, η παρούσα έκφανση του
ελληνικού κυβερνητικού συντηρητισμού δικαιούται να μην αντιμετωπίζεται εξαρχής
με αρνητική προκατάληψη, όχι μόνο για λόγους σεβασμού της λαϊκής ετυμηγορίας,
αλλά και επειδή ελπίζεται ότι πήρε το μάθημα του 2000 εν όψει της κρισιμότητας
των άμεσων προβλημάτων που έχει να αντιμετωπίσει.

Πιο περίπλοκα είναι τα πράγματα στον χώρο της νέας αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Εδώ ο χρόνος, θεωρητικά σύμμαχος, είναι στην πραγματικότητα αδυσώπητος
αντίπαλος. Το ΠΑΣΟΚ θα πρέπει από αύριο το πρωί να σταματήσει να σκέπτεται,
πόσο μάλλον να ισχυρίζεται, ότι έχασε παρότι ήταν καλύτερο. Λες και είχαν
βαλθεί να αντιγράψουν την προπέρσινη πανωλεθρία των Γάλλων συναδέλφων τους, οι
Έλληνες σοσιαλιστές δεν υποστήριξαν το αναμφίβολα σημαντικό, όπως θα
διαπιστώσει σύντομα και η νέα εξουσία, έργο των κυβερνήσεων Σημίτη (και πάλι
θα έχαναν τις εκλογές, αλλά θα τις έχαναν έχοντας δώσει τη μάχη που έπρεπε),
θολώνοντας αντίθετα τη σοσιαλδημοκρατική τους ταυτότητα σε βαθμό μη
αναγνώρισης (κανείς δεν ψηφίζει κάποιον για κάτι άλλο από αυτό που είναι). Τα
δύο αυτά μοιραία πολιτικά λάθη δημιούργησαν ένα υπόστρωμα άκριτης αποδοχής των
συνθημάτων του αντιπάλου περί αλαζονείας της εξουσίας και ανάγκης πολιτικής
αλλαγής. Το ΠΑΣΟΚ σήμερα έχει να επιλέξει ανάμεσα στην επιστροφή στην
πολιτική, δηλαδή στην εκ νέου ανάδειξη της διαφοράς της Αριστεράς από τη
Δεξιά, και στην απολιτικότητα ενός αμερικανικού τύπου μετα-κομματικού
νεφελώματος. Ελπίζω να είμαστε αρκετοί που θέλουμε το πρώτο, καθώς πιστεύουμε
– αλλά και το βλέπουμε – πως είναι επωφελέστερο και για την προοδευτική
παράταξη και για τον τόπο.

Ο δικηγόρος Κώστας B. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού
Δικαίου.