Tο… 2000 «έδειξε» την ήττα

Στο ερώτημα που υποβάλλουν πολλοί από το βράδυ της Κυριακής, εάν το
εκλογικό αποτέλεσμα θα ήταν διαφορετικό με τον Κων. Σημίτη απέναντι στον Κων.
Καραμανλή, για τους πολιτικούς αναλυτές δεν υπάρχει απάντηση. Για την ακρίβεια
συμφωνούν ότι και σε μια τέτοια περίπτωση η επικράτηση τής N.Δ. ήταν δεδομένη,
αλλά θα παραμείνει ένα αναπάντητο αίνιγμα εάν θα ήταν λιγότερο άνετη ή
ευρύτερη.

Γιώργος Σεφερτζής. «Σε αυτές τις εκλογές το διακύβευμα τού ποιος θα είναι ο καταλληλότερος πρωθυπουργός ήταν αυτό που είχε τη μικρότερη σημασία για τους ψηφοφόρους. Το πρόσωπο του πρωθυπουργού απασχόλησε μάλλον λιγότερο από κάθε άλλη φορά…»

«Με τον Κων. Σημίτη θα ήταν αναμφίβολα διαφορετική η στρατηγική του ΠΑΣΟΚ,
αλλά κανείς δεν μπορεί να ξέρει το εύρος της ήττας…» παρατηρεί ο
επικοινωνιολόγος κ. Γιώργος Φλέσσας, ενώ ο πολιτικός αναλυτής κ. Γιώργος
Σεφερτζής αναφέρει: «H δυσκολία της αποκρυπτογράφησης του μηνύματος που
περιείχε η λεγόμενη αδιευκρίνιστη ψήφος είναι αυτή που καθιστούσε απρόβλεπτη
την τελική εκλογική προτίμηση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το ΠΑΣΟΚ υπό την
ηγεσία του Κων. Σημίτη θα συγκέντρωνε μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας, έστω
και αν ως επιτυχία λογιστεί μια αξιοπρεπέστερη ήττα».

«Έχω την άποψη – προσθέτει ο κ. Σεφερτζής – ότι σε αυτές τις εκλογές το
διακύβευμα τού ποιος θα είναι ο καταλληλότερος πρωθυπουργός ήταν αυτό που είχε
τη μικρότερη σημασία για τους ψηφοφόρους. Το πρόσωπο του πρωθυπουργού
απασχόλησε μάλλον λιγότερο από κάθε άλλη φορά…». Και επικαλείται γι’ αυτό,
το γεγονός ότι ο Γ. Παπανδρέου προηγείτο σε καταλληλότητα για την
πρωθυπουργία, έστω και οριακά, έως την τελευταία στιγμή. «Εκείνο που ήταν
προφανές 15 ημέρες πριν από τις εκλογές ήταν πως η εικόνα του Γ. Παπανδρέου
εμφάνιζε πρόβλημα όχι τόσο ως προς την ηγετικότητά του, αλλά ως προς την
ετοιμότητά του για την ανάληψη κυβερνητικών ευθυνών και την εφαρμογή της
ανατρεπτικής πολιτικής που ευαγγελίζετο. Καταλυτικής σημασίας προς αυτή την
κατεύθυνση ήταν η εντύπωση που σχηματίστηκε στην κοινή γνώμη ότι ο Γ.
Παπανδρέου σε αυτή την προσπάθειά του ήταν μεν πολύ καλός, αλλά και ταυτόχρονα
πολύ μόνος…».

Οριακή νίκη

Γιώργος Φλέσσας. «H εικόνα σε ό,τι αφορά τον Γ. Παπανδρέου διαμορφώθηκε το τελευταίο δίμηνο και θεωρώ ότι διαμορφώθηκε με πολύ πετυχημένο τρόπο, αλλά ο K. Καραμανλής είχε σμιλεύσει την εικόνα του εδώ και χρόνια»

H μεταστροφή υπέρ της N.Δ. στον αγροτικό κόσμο και τις ημιαστικές περιοχές
ήταν ένα από δεδομένα των εκλογών του 2000, αλλά τότε η A’ Θεσσαλονίκης και
κυρίως η B’ Αθήνας είχαν αντισταθμίσει τη διαφορά και είχαν δώσει την οριακή
νίκη (με 1,1%) στο ΠΑΣΟΚ. H εικόνα αυτή – στην οποία είχε στηρίξει τις όποιες
ελπίδες του το ΠΑΣΟΚ – δεν επαναλήφθηκε. Αντιθέτως, στα αποτελέσματα που
καταγράφηκαν στα μεγάλα αστικά κέντρα οφείλεται και η διαφορά των 4,8 μονάδων.

«H κατάρρευση της εκλογικής βάσης του ΠΑΣΟΚ δεν παρήχθη όπως αρχικά αναμενόταν
στην αγροτική και ημιαστική περιφέρεια, αλλά στα αστικά συγκροτήματα, όπου και
υποτίθεται ότι θα έπρεπε να είχαν παραμείνει θεωρητικά ανέπαφες οι εκλογικές
του δυνάμεις» σημειώνει ο κ. Σεφερτζής. «Αυτό όμως – προσθέτει – ήταν ένα
πρόβλημα το οποίο είχε πάρα πολύ νωρίς φανεί και ταυτόχρονα ήταν αυτό που
μπορούσε λιγότερο να αντιμετωπιστεί. Διότι ενώ ο “παπανδρεϊσμός” επέφερε από
μόνος του διορθώσεις της εικόνας στην αγροτική περιφέρεια, στα αστικά κέντρα
δεν αρκούσε για να κάμψει τις αντιστάσεις της λαϊκής δυσαρέσκειας που ενέτεινε
τόσο η καθημερινότητα των προβλημάτων όσο και η προκλητικότητα της
συμπεριφοράς κυβερνητικών αξιωματούχων…».

«Κλειδί» για την τελική έκβαση στην εκλογική αναμέτρηση και κυρίως για την
έκταση της εκλογικής ήττας του ΠΑΣΟΚ θεωρεί τη μεταστροφή στα αστικά κέντρα
και ο κ. Φλέσσας. «Το ποσοστό των αγροτών και της υπαίθρου είχε πλέον
ενσωματωθεί στη N.Δ.» τονίζει. Αλλά επισημαίνει ότι και η αλλαγή εικόνας στις
αστικές περιοχές ήταν εύκολα αναγνώσιμη: «H μεταστροφή στις πόλεις είχε
καταγραφεί από όλες τις δημοσκοπήσεις. Είναι αυτονόητο για να έχεις μια
διαφορά πέντε μονάδων, ότι θα κερδίσεις τα μεγάλα αστικά κέντρα…».

H καθημερινότητα

Επίσης συμφωνεί ότι ένα από τα βασικότερα μηνύματα της κάλπης είναι πως οι
ψηφοφόροι επιλέγουν όλο και περισσότερο πλέον με βάση τα λεγόμενα «προβλήματα
της καθημερινότητας». «Εισερχόμαστε – σημειώνει – σε μια νέα εποχή πολιτικής
συμπεριφοράς. Οι εκλογές του 2004, όπως και οι εκλογές του 2000, απέδειξαν ότι
ο κόσμος ψηφίζει με κριτήριο το ποιος μπορεί να ανταποκριθεί καλύτερα στις
απαιτήσεις των καιρών, να λύσει τα προβλήματα που τον καίνε και να διαγράψει
πιο αισιόδοξες προοπτικές…».

Για τον Γ. Φλέσσα, πάντως, η ευρύτατη νίκη της N.Δ. δεν αποτελεί έκπληξη. «H
εικόνα σε ό,τι αφορά τον Γ. Παπανδρέου – αναφέρει – διαμορφώθηκε το τελευταίο
δίμηνο και θεωρώ ότι διαμορφώθηκε με πολύ πετυχημένο τρόπο, αλλά ο K.
Καραμανλής είχε σμιλεύσει την εικόνα του εδώ και χρόνια. Όμως για μένα το
κυρίαρχο κριτήριο δεν είναι η εικόνα, αλλά η αξιοπιστία, η οποία κερδίζεται
πολύ δύσκολα και χάνεται πολύ εύκολα. Πραγματικά, ακόμη και σήμερα μού είναι
ανεξήγητο που πολλοί εξεπλάγησαν από το αποτέλεσμα. H μεγάλη διαφορά υπέρ της
N.Δ. καταγράφεται σταθερά το τελευταίο 12μηνο σε όλες τις δημοσκοπήσεις…».

Ήττα της Αριστεράς

Αντιθέτως, η έκταση της νίκης τής N.Δ. δεν ήταν ένα αναμενόμενο αποτέλεσμα για
τον Γ. Σεφερτζή, ο οποίος κάνει λόγο και για μια «στρατηγική ήττα της
Αριστεράς». «Συνολικά κρινόμενο το εκλογικό αποτέλεσμα – υποστηρίζει – ήταν
μάλλον απρόβλεπτο σε ό,τι αφορά την έκταση της ήττας του ΠΑΣΟΚ, καθώς και την
έκταση της ήττας της Αριστεράς που, παρά τις εν θερμώ ενθουσιώδεις αντιδράσεις
της, δεν φαίνεται να έχει αντιληφθεί ότι ο συσχετισμός των ποσοστών που
συγκέντρωσε, με τα ποσοστά που προσαύξησε στην εκλογική δύναμη της N.Δ.,
ισοδυναμεί με στρατηγική ήττα. Πέραν τούτου επιβεβαιώθηκε ότι τα υπόγεια
ρεύματα που είχαν ανιχνευθεί κατά το τελευταίο 15ήμερο και αυξήθηκαν
εντυπωσιακά κατά το τελευταίο 48ωρο, δεν υπέκρυπταν έναν μετεωρισμό των
ψηφοφόρων, αλλά μια ανομολόγητη απόφαση τιμωρίας του ΠΑΣΟΚ. Φαίνεται ότι
αφενός η υπόθεση Πάχτα και αφετέρου η έλλειψη στρατηγικής συνοχής από την
πλευρά του ΠΑΣΟΚ, προκάλεσαν την αρνητική στάση των ψηφοφόρων απέναντι στο
ΠΑΣΟΚ και το ενδεχόμενο επανεκλογής του στην εξουσία…».