«Πήρε το παιχνίδι επάνω του»

Το Σάββατο το πρωί, ο Κώστας Καραμανλής παρέθεσε δεξίωση στους
δημοσιογράφους για την ολοκλήρωση της προεκλογικής εκστρατείας. Ο πρόεδρος της
N.Δ. ήταν χαλαρός και ευδιάθετος, γνώριζε ήδη τα αποτελέσματα των
δημοσκοπήσεων που έδιναν τη νίκη στη N.Δ. Και στη συζήτηση παραδέχτηκε πως
στις εκλογές του 2000 ήταν πολύ πιο αγχωμένος και σφιγμένος.

H μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση ήταν ασφαλώς ένα από τα πλεονεκτήματα του προέδρου
της N.Δ. στην προεκλογική εκστρατεία. Το 2000 είχε κάνει μια καλή προεκλογική
εκστρατεία, δεν είχε αναπτύξει όμως ηγετικά χαρακτηριστικά. H σύγκριση με τον
κ. Σημίτη ήταν καταφανώς εις βάρος του.

Αυτό δεν σημαίνει πως στην τετραετία που μόλις έκλεισε ο K. Καραμανλής απέφυγε
τα λάθη και τους συμβιβασμούς. Στην υπόθεση των ταυτοτήτων έδωσε γην και ύδωρ
στον Αρχιεπίσκοπο. Την ακραία πτέρυγα του κόμματός του δεν τόλμησε να την
αποδοκιμάσει. Ανανέωση στο κόμμα του δεν έκανε, προτίμησε να συμβιβαστεί με
τους βαρόνους και τους πρωτοκλασάτους. Και πλήρη έλεγχο του κόμματός του δεν
είχε ποτέ. Πάντα υπήρχαν κάποιοι που για τους δικούς τους λόγους έπαιρναν
διαμετρικά αντίθετες θέσεις με τη γραμμή του κόμματος, ακόμα και στη διάρκεια
της προεκλογικής εκστρατείας, όπως π.χ. ο κ. Πολύδωρας.

Όλα τα παραπάνω ανήκαν την τελευταία δεκαετία στα χαρακτηριστικά γνωρίσματα
της N.Δ., όπως παραδέχονται και βουλευτές του κόμματος, οι οποίοι προσθέτουν
όμως πως, αυτή τη φορά όμως ο πρόεδρος της N.Δ. κατάφερε να πείσει την
πλειοψηφία των ψηφοφόρων να του εμπιστευτεί τη διακυβέρνηση της χώρας. Όπως
λένε στενοί συνεργάτες του, ο λόγος είναι ότι «πήρε όλο το παιχνίδι επάνω του»
και είχε δύο σημαντικά όπλα στη φαρέτρα του. Την κούραση από την πολυετή
διακυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ και έναν ήπιο και μετριοπαθή πολιτικό λόγο, που
καθησύχαζε τις ανησυχίες των ψηφοφόρων για παλινόρθωση της «Δεξιάς».

Το «καθεστώς ΠΑΣΟΚ»

Από τον Ιούνιο του 2001 ο κ. Καραμανλής τονίζει σε κάθε ομιλία του πως το
ΠΑΣΟΚ κυβερνά τη χώρα 20 χρόνια και έχει γίνει καθεστώς. Τον τελευταίο χρόνο
μάλιστα επιμένει στον όρο «καθεστώς ΠΑΣΟΚ» – στην προεκλογική περίοδο «σύστημα
ΠΑΣΟΚ» – για να πείσει τους πολίτες ότι η «πολιτική αλλαγή» ήταν επιβεβλημένη.
Στη Ρηγίλλης θεωρούν σημαντικό πως κατάφεραν να συνδέσουν χρονικά την αδυναμία
της κυβέρνησης Σημίτη να προωθήσει μια σημαντική μεταρρύθμιση, όπως το
Ασφαλιστικό, με το επιχείρημα περί καθεστώτος, που – όπως λένε – καταδικάζει
τη χώρα στην ακινησία. Και πιστεύουν πως έτσι έπεισαν τους πολίτες να δώσουν
την ευκαιρία στον κ. Καραμανλή και στη N.Δ. να εφαρμόσουν ένα άλλο μοντέλο
διακυβέρνησης.

Μετρημένη κριτική

Σε θέματα υψηλού συμβολισμού – λένε βουλευτές της N.Δ. – ο κ. Καραμανλής
επέλεξε τον δρόμο της μετριοπάθειας. Στην υπόθεση των Ολυμπιακών Αγώνων η
κριτική του ήταν μετρημένη. Στην υπόθεση της εξάρθρωσης της 17N, μετά τις
παλινωδίες των πρώτων ημερών, αναγνώρισε την επιτυχία της κυβέρνησης. Ωστόσο η
εδραίωση ενός ήπιου προφίλ για τη N.Δ. έγινε δυνατή επειδή ο ίδιος και το
επιτελείο του μπόρεσαν να βάλουν χαλινάρι στις εσωκομματικές κόντρες και στους
ακραίους. Παλιός βουλευτής του κόμματος υποστηρίζει πως δεν υπήρξε ποτέ άλλοτε
στη N.Δ. περίοδος όπου οι κρίσεις και οι εσωκομματικές συγκρούσεις στο κόμμα
να εξαντλούνται μέσα σε δύο μέρες. Σε αυτό, όπως υποστηρίζει, ήταν καθοριστική
η συμβολή του γραμματέα της Κοινοβουλευτικής Ομάδας Δημήτρη Σιούφα και του
γραμματέα Βαγγέλη Μεϊμαράκη. H Ρηγίλλης δεν κατάφερε να βελτιώσει τα
αντανακλαστικά της, λέει στέλεχος της N.Δ. Παρέμβαινε αργά στις κρίσεις,
παρέμβαινε όμως και δεν τις άφηνε να γιγαντωθούν.

Εσωκομματική σκακιέρα

Ίσως ο σημαντικότερος λόγος που ο πρόεδρος της N.Δ. μπόρεσε να εκφράσει
πειστικά τη στροφή του κόμματος προς τον μεσαίο χώρο ήταν – όπως υποστηρίζει
βουλευτής της N.Δ. – οι κινήσεις που έκανε στην εσωκομματική σκακιέρα.
Τοποθέτησε επικεφαλής του κόμματος τον Βαγγέλη Μεϊμαράκη, ο οποίος κατάφερε να
ελέγξει τον μηχανισμό και να τον στρέψει στην υλοποίηση της στρατηγικής, με
κάποια αποτελεσματικότητα. Επίσης επέβαλε πειθαρχία στα μεσαία στελέχη: ακόμα
και την ημέρα των εκλογών, οι Νεοδημοκράτες πειθάρχησαν στη Ρηγίλλης και δεν
βγήκαν στον δρόμο να τρομάξουν τον κόσμο. Στελέχη της N.Δ. επισημαίνουν επίσης
πως η συμφωνία με την οικογένεια Μητσοτάκη εξασφάλισε την έλλειψη σημαντικής
αντιπολίτευσης μέσα στο κόμμα του. H δημόσια πρόσκληση στον Γιώργο Σουφλιά
ήταν, σύμφωνα με τα στελέχη της Ρηγίλλης, η καλύτερη επικοινωνιακή κίνηση της
τετραετίας, αφού κέρδισε τις εντυπώσεις σε μια περίοδο που η κυβέρνηση τις
έχανε λόγω Ασφαλιστικού. Οι σχέσεις του με τον Γιώργο Σουφλιά δεν υπήρξαν
ανέφελες στη συνέχεια, όμως ο Κώστας Καραμανλής είχε πλήρες πρόγραμμα όταν
άρχισε η προεκλογική περίοδος.

Πέτυχε με… καθυστέρηση η στρατηγική Λούλη

Στόχος του ενωτικού και μετριοπαθούς λόγου στον οποίο επέμεινε από τα
μέσα του 2002 και μετά ο κ. Καραμανλής ήταν όχι μόνο, όπως λένε βουλευτές της
N.Δ., να καθησυχάσει τις ανησυχίες των ψηφοφόρων με αντιδεξιά αντανακλαστικά,
αλλά και να «μετατοπίσει» στη συνείδηση του εκλογικού σώματος τη N.Δ. στο
Κέντρο. Αυτή ήταν η στρατηγική την οποία υποδείκνυε από χρόνια ο Γιάννης
Λούλης, κανένας αρχηγός της N.Δ. όμως δεν την είχε υπηρετήσει ως τώρα με
συνέπεια, ούτε καν ο ίδιος ο Κώστας Καραμανλής την περίοδο 1997 – 2000. H ήττα
στις προηγούμενες εκλογές, λένε βουλευτές της N.Δ., του έδωσε να καταλάβει πως
για να πείσει για τη μετριοπάθεια του χρειάζονταν σημαντικές συμβολικές
κινήσεις. Στη δεύτερη τετραετία – επισημαίνουν οι ίδιοι – τα ανοίγματα στην
Αριστερά απέκτησαν μεγαλύτερη συνέπεια και διάρκεια. Στην εξωτερική πολιτική,
όπου η συναίνεση και οι χαμηλοί τόνοι έχουν τεράστια συμβολική σημασία, η
μεταστροφή είναι πλήρης. Ο τομέας υπήρξε προσφιλές πεδίο μετωπικής
αντιπαράθεσης – με μειωτικούς χαρακτηρισμούς – με την κυβέρνηση ως το 2000
(Ελσίνκι, υπόθεση Οτζαλάν, και ελληνοτουρκική προσέγγιση). Από το 2002 και
μετά όμως ο Κώστας Καραμανλής υιοθέτησε τη στρατηγική τής βήμα προς βήμα
ελληνοτουρκικής προσέγγισης και την απευθείας συνεννόηση με την ηγεσία της
Τουρκίας και κράτησε μετριοπαθή στάση στο Κυπριακό, καθησυχάζοντας έτσι, όπως
επισημαίνουν στελέχη της N.Δ., τις ανησυχίες Ελλήνων και ξένων πως η ελληνική
εξωτερική πολιτική μπορεί να διολισθήσει ξανά στην επιλογή της έντασης.

H «πολιτική της κατσαρίδας»… έπιασε

Μια σημαντική στρατηγική επιλογή της τελευταίας τετραετίας που απέδωσε
καρπούς ήταν η εμμονή του κ. Καραμανλή στα προβλήματα της καθημερινότητας. «H
πολιτική της κατσαρίδας», όπως εκτιμούν στη Ρηγίλλης, στην οποία επέμεινε με
συνέπεια στη δεύτερη τετραετία ο πρόεδρος της N.Δ., απέδωσε καρπούς. Το ίδιο
ισχύει και για τη «χάρτα της καθημερινότητας» για τα μεγάλα αστικά κέντρα.
Ωφέλιμη για τη N.Δ. αποδείχτηκε και η αντιστροφή της πολιτικής της N.Δ.
απέναντι σε όλες τις ειδικές ομάδες του πληθυσμού, τις οποίες είχε στείλει με
την ακραία πολιτική της το 1996 – 2000 μαζικά στην αγκαλιά του ΠΑΣΟΚ. Τα
τελευταία δύο χρόνια η N.Δ. κολάκευε συστηματικά τους Ποντίους, τους
Αθιγγάνους, τους μουσουλμάνους και τις εργαζόμενες μητέρες.