Tα λάθη της δεύτερης 4ετίας

Τα λάθη και τις παραλείψεις βρίσκει να μετρούν και να αναλύουν τα στελέχη
του ΠΑΣΟΚ η «επόμενη ημέρα» της μεγάλης, αλλά μάλλον όχι απρόσμενης ήττας του
κυβερνώντος κόμματος.

Στον μακρύ αυτό κατάλογο των «αμαρτημάτων» την πρώτη θέση έχει το βάρος της
κυβερνητικής θητείας που κουβαλούσε το «εκλογικό ΠΑΣΟΚ» στην αφετηρία. Αυτήν
τη φορά μια σειρά επιλογών της κυβέρνησης σε μεγάλα θέματα (ή οι χειρισμοί επ’
αυτών) αποδείχθηκαν ατυχείς και «σημάδεψαν» τη σχέση του ΠΑΣΟΚ με κοινωνικά
στρώματα που παραδοσιακά το στήριζαν: Ασφαλιστικό, αρχικοί χειρισμοί στην
εισαγωγή του ευρώ που πυροδότησαν την ακρίβεια, μεταρρυθμίσεις στην Παιδεία,
αγροτική πολιτική και άλλα – κοντά σ’ αυτά και η μη έγκαιρη αντιμετώπιση
καίριων προβλημάτων της λεγόμενης καθημερινότητας του πολίτη. Πολύ περισσότερο
που η N.Δ. με ευφυή τακτική κατάφερε να «επιμηκύνει» τον κρινόμενο πολιτικά
χρόνο και αντί το ΠΑΣΟΚ να «απολογείται» για τα πεπραγμένα της 4ετίας βρέθηκε
να αντιμετωπίζει την «κατηγορία» με ό,τι αυτό συνεπάγεται του 20ετούς
καθεστώτος…

Αλλά αν αυτά λίγο-πολύ ήταν γνωστά όταν πια άρχισε να τρέχει το τελευταίο,
προεκλογικό, έτος της κυβέρνησης άρχισαν μια σειρά ακόμη λαθών – «θανάσιμα
αμαρτήματα» αθροιζόμενα.

1. Δεν αξιοποιήθηκε το τέλος της ελληνικής προεδρίας στην E.E. και «εν
δόξη» ο κ. K. Σημίτης να δρομολογήσει την άμεση διαδοχή του από τον κ. Γιώργο
Παπανδρέου. Ήδη από τότε η διαφορά με τη N.Δ. είχε αρχίσει να ανεβαίνει όπως
και η προσδοκία των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ για τον κ. Γ. Παπανδρέου – ήταν
αδιαμφισβήτητα το δημοφιλέστερο στέλεχος-δελφίνος. Αντ’ αυτού ο κ. K. Σημίτης
περιορίσθηκε τον περασμένο Ιούνιο σε μια «αλλαγή-σούπα» στην κυβέρνηση και μία
τουλάχιστον δυσερμήνευτη για τον μέσο ψηφοφόρο του ΠΑΣΟΚ απόφαση για
αντικατάσταση του κ. K. Λαλιώτη από τη θέση του γραμματέα του κόμματος. Όταν
αποφασίσθηκε η αλλαγή σκυτάλης το ΠΑΣΟΚ είχε ήδη υποστεί τεράστιες απώλειες
και η διαφορά με τη N.Δ. είχε παγιωθεί σχεδόν κοντά στις 10 ποσοστιαίες
μονάδες. Το νέο που έφερνε ο κ. Γ. Παπανδρέου δεν είχε τον αναγκαίο χρόνο για
να αφομοιωθεί, ακόμα και στο ίδιο το ΠΑΣΟΚ – πολύ περισσότερο στις παρυφές
του.

Σε θέση άμυνας

2. Δεν απέδωσαν μέσα σ’ αυτό το κλίμα δυσφορίας για το ΠΑΣΟΚ οι
κοινωνικές παροχές δισεκατομμυρίων που έκανε η κυβέρνηση στο πλαίσιο του
«προεκλογικού σπιναρίσματος» το περασμένο φθινόπωρο. Παροχές που μπήκαν στις
τσέπες των πολιτών από τον Ιανουάριο «χάθηκαν» ως να επρόκειτο για μια
συνήθη… τιμαριθμική αναπροσαρμογή.

Αφού, πέραν των άλλων, σκεπάστηκαν από την «καταιγίδα» που δημιούργησε στην
κοινωνία και τα μέσα επικοινωνίας η ανάληψη της εξουσίας από τον κ. Γ.
Παπανδρέου.

3. H υπόθεση Πάχτα και οι χειρισμοί γύρω απ’ αυτήν, αποτελούν μάλλον τη
«χαριστική βολή». Κι αυτό πέραν της αυτονόητης βαρύτητάς της εκδηλώθηκε την
ώρα της «απογείωσής» του κ. Γ. Παπανδρέου.

4. H αδυναμία να συντονισθούν έγκαιρα και λειτουργικά οι τρεις παλαιές
και νέες συνιστώσες του ΠΑΣΟΚ: το κέντρο εξουσίας στο κόμμα (Χαριλάου
Τρικούπη), το αντίστοιχο κέντρο στο Μέγαρο Μαξίμου και το επιτελείο των
(άπειρων στα προεκλογικά) στενών συνεργατών τού κ. Γ. Παπανδρέου. Ποτέ, παρ’
όλο που η αναγκαιότητά του έγινε αμέσως αντιληπτή, δεν λειτούργησε ένα «ενιαίο
πολιτικό κέντρο» για την προεκλογική μάχη.

5. Δεν αξιοποιήθηκε με εφαρμογή συγκεκριμένου σχεδίου η αμφίπλευρη
διεύρυνση προς την Αριστερά και το Κέντρο που στη σύλληψή της αποτελούσε
«κίνηση ματ».

H δυναμική που περιείχε η επιλογή δεν αθροίστηκε στο προεκλογικό οπλοστάσιο
του ΠΑΣΟΚ και, από λάθος χειρισμούς, κυρίως, η Χαριλάου Τρικούπη και η
Μαυρομιχάλη πέρασαν σε θέση άμυνας όσον αφορά τους κ.κ. Μάνο και
Ανδριανόπουλο. Μερίδα των ψηφοφόρων του (ή και των μελών του) «μούδιασε» σε
μία κρίσιμη, εκλογικά, στιγμή, ενώ αρκετοί αναποφάσιστοι της Αριστεράς
αφέθηκαν να κατευθυνθούν στα μικρά κόμματα του χώρου. Το ποσοστό αυτό
ενισχύθηκε και από την πολεμική που αναγκάστηκε να κάνει ο ΣΥΝ απέναντι στο
ΠΑΣΟΚ όταν «προκλήθηκε» από την ένταξη στη «δημοκρατική παράταξη» της κ.
Μαρίας Δαμανάκη και τον M. Ανδρουλάκη.

6. H μη αναμενόμενη εμφάνιση του κ. Γ. Παπανδρέου σε κάποια σημεία του
ντιμπέιτ. Παρ’ όλο που ο κ. K. Καραμανλής δεν μπόρεσε να τον κερδίσει σ’ αυτήν
την πολυδιαφημισμένη τηλεοπτική μάχη, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ δεν μπόρεσε να
αναδείξει τα πλεονεκτήματα που αναμφισβήτητα διαθέτει. Έτσι αισθητικά έμεινε η
εικόνα της ανάγνωσης κάποιων σημειώσεών του και επί της ουσίας η αδύνατη
απάντησή του στο θέμα των συνταξιούχων και η μη αξιοποίηση της κάλυψης που
ουσιαστικά παρέσχε ο κ. Καραμανλής τόσο στα ακραία στοιχεία του κόμματός του
όσο και στον κ. Κατσιγιάννη.

7. H αντιφατική προεκλογική τακτική που δεν είχε δικό της «μπούσουλα»,
αλλά έδειχνε να προσαρμόζεται στα γεγονότα. Για παράδειγμα, στην αρχή οι
γενικοί τόνοι ήταν χαμηλοί – στο τέλος επικράτησε το «σκληρό ροκ». Στο θέμα
των «δικών μας παιδιών» άφησε σχεδόν εντελώς ανεκμετάλλευτη την εξαγγελία
επαναφοράς και αξιοποίησης αποστράτων – «σήκωσε», αντίθετα, τις δηλώσεις
Πολύδωρα.