Πεθαίνουν τα σχολεία της Πόλης

Από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και τον Κεράτιο, το μεγάλο κόκκινο κτίριο
δεσπόζει στον πέμπτο λόφο της Κωνσταντινούπολης, επιβλητικό και επίσημο. Πριν
από 550 χρόνια, το 1454, ο Πατριάρχης Γεννάδιος ιδρύει επίσημα τη Μεγάλη του
Γένους Σχολή, συνεχίζοντας την παράδοση της Πατριαρχικής Σχολής που υπήρχε
πριν από την άλωση.

Το κτίριο της Μεγάλης του Γένους Σχολής χτίστηκε το 1882 με έντονη την αρχιτεκτονική επίδραση των κτιρίων του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης

Από το τέλος του 16ου αιώνα μέχρι τα τέλη του 19ου, η Μεγάλη του Γένους Σχολή
ακμάζει και γίνεται το φυτώριο μεγάλων πνευματικών προσωπικοτήτων της
Ορθοδοξίας, αλλά και της ηγετικής τάξης της ομογενειακής και οθωμανικής
κοινωνίας.

Το 1882 ολοκληρώνεται η ανέγερση του σημερινού κτιρίου της Σχολής, με έντονη
την αρχιτεκτονική επίδραση των κτιρίων του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, κτίριο
που παραμένει μέχρι τις ημέρες μας, μεγαλόπρεπο σύμβολο της ακμής ενός
κοσμοπολίτικου υπερεθνικού ελληνισμού.

Τρεις χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα κτισμένα με παραδειγματική λειτουργικότητα,
αίθουσες διδασκαλίας, εργαστήρια Χημείας και Φυσικής, μεγάλη αίθουσα τελετών
και αίθουσες καθηγητών, όλα διέπονται από μια πρωτοποριακή για την εποχή
παιδαγωγική φιλοσοφία.

Μετά την ανάδειξη της Τουρκικής Δημοκρατίας από τις στάχτες της Οθωμανικής
Αυτοκρατορίας, η Μεγάλη του Γένους Σχολή και όλη η ομογενειακή παιδεία στην
Κωνσταντινούπολη περνά σε μια νέα φάση, όπου κυριαρχούν οι δεσμεύσεις της
Συνθήκης της Λωζάννης, αλλά και η αδυναμία της αυταρχικής εθνικιστικής
αναδίπλωσης της Άγκυρας να δεχθεί την υπόσταση της ελληνικής μειονότητας.

Τα γεγονότα του 1955 και οι δεκαετίες του ’60 και του ’70 θα πλήξουν καίρια
την ομογένεια της Κωνσταντινούπολης και θα παρασύρουν αναπόφευκτα και την
ελληνική παιδεία.

H Σφίγγα, το σύμβολο του Ζωγράφειου, κυριαρχεί στην είσοδο του κτιρίου θυμίζοντας με επιμονή τη νίκη του φωτός της Μάθησης κατά του σκότους της Αμάθειας

Στα 3.000 τετραγωνικά μέτρα της Μεγάλης του Γένους Σχολής φοιτούν σήμερα 53
μαθητές και στα οκτώ ομογενειακά σχολεία που λειτουργούν ουσιαστικά στην Πόλη
φοιτούν συνολικά 239 μαθητές, ενώ την περίοδο 1957-58 οι μαθητές έφτασαν τους
6.912, για να μειωθούν στους 2.469 το ’74.

Απέναντι από τον Κεράτιο, δίπλα στο μεγάλο τουρκικό γαλλόφωνο σχολείο του
Γαλατάσαραϊ, υψώνεται το νεοκλασικό κτίριο του Ζωγράφειου Σχολείου, που
ιδρύθηκε το 1893, όταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία ζούσε τις τελευταίες της
ημέρες κάτω από το αυταρχικό χέρι τού Αμπντούλ Χαμίτ B’.

Οι τοίχοι, γεμάτοι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες που αφηγούνται σιωπηλά τη
ζωή μιας σύγχρονης αστικής, βαθιά κοσμοπολίτικης τάξης, αλλά και καινούργιες
έγχρωμες, με χαμογελαστούς αποφοίτους που πέρασαν τις εισαγωγικές εξετάσεις
στα μεγαλύτερα Πανεπιστήμια της Τουρκίας.

Μερικά στενά πιο πάνω, δίπλα στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας στο Τακσίμ,
δεσπόζει επιβλητικό και το Ζάππειο, το παρθεναγωγείο που ίδρυσαν το 1885 ο
Έλληνας επιχειρηματίας από τη Ρουμανία, Ευάγγελος Ζάππας, και ο ανιψιός του,
Κωνσταντίνος. Κτίριο μοναδικής αρχιτεκτονικής, όπου σήμερα φοιτούν συνολικά 90
μαθητές και μαθήτριες.

Άλλα πέντε ομογενειακά σχολεία πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης λειτουργούν στην
Κωνσταντινούπολη, ενώ οι τουρκικές αρχές επιμένουν να τα παρουσιάζουν πολύ
περισσότερα, ανήσυχες για την αρχή της αμοιβαιότητας που κυριαρχεί στις
εκπαιδευτικές υποθέσεις ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία.

Μειώνονται οι ώρες διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας

Τα προβλήματα σήμερα εστιάζονται κυρίως στις τεράστιες ελλείψεις οικονομικών
πόρων και στα γραφειοκρατικά εμπόδια, όπου κυριαρχεί μια ιδιόρρυθμη ερμηνεία
της αμοιβαιότητας.

H Άγκυρα επιμένει να δημιουργεί προβλήματα στον διορισμό ομογενών
εκπαιδευτικών, ώστε η αποστολή μετακλητών εκπαιδευτικών από την Ελλάδα να
επιτρέπει αντίστοιχα στην Τουρκία να στέλνει Τούρκους εκπαιδευτικούς στη
Θράκη. Κωλυσιεργίες γίνονται και στην έγκριση σχολικών βιβλίων, οξύνοντας έτσι
τις ήδη υπάρχουσες δυσκολίες.

Ταυτόχρονα, η μείωση των ωρών διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας σε συνδυασμό
με την όλο και αυξανόμενη παρουσία των τουρκόφωνων-αραβόφωνων μαθητών από
ορθόδοξες οικογένειες που κατάγονται από την επαρχία του Χατάι (Αντιόχεια),
δημιουργούν επιπλέον προβλήματα στη σωστή εκμάθηση των ελληνικών.

Οι ομογενείς. Κατά κοινή ομολογία όλων όσων ασχολούνται ευσυνείδητα με
το ζήτημα, τα προβλήματα αυτά αναδεικνύουν με χαρακτηριστικό τρόπο και τη
σημασία της προσωπικής αποστολής που καλούνται να εκτελέσουν και οι ομογενείς
και οι Ελλαδίτες υπεύθυνοι της ελληνικής παιδείας στην Κωνσταντινούπολη.

«H μεγαλύτερη υπόθεση για τον εκπαιδευτικό είναι να γνωρίζει τι πρέπει να
είναι για να είναι εκπαιδευτικός», λέει παραφράζοντας τον Καντ ένας βετεράνος
εκπαιδευτικός της ομογένειας και τονίζει ότι υπάρχουν ακόμα κάποιοι που με
προσωπικές θυσίες και αυταπάρνηση προσπαθούν – και μέχρι σήμερα το κατάφεραν –
να κρατήσουν ζωντανή την ομογενειακή εκπαίδευση στην Κωνσταντινούπολη και,
συνεπώς, την ίδια την ομογένεια.

LINKS:

* www.megalisxoli.gr/

* w4u.eexi.gr/~ippotis/zografyongr.html