διακοπές Mυκήνες

Όσο περνάει ο καιρός, τόσο συνειδητοποιούμε την αξία
της γνώσης, της λαμπρής μας Ιστορίας. Μια εκδρομή στις Μυκήνες είναι ένα
προσκύνημα, μια μικρή σπουδή σε έναν σημαντικό πολιτισμό. Ίσως τα ερείπια να
μην είναι στην κατάσταση που θα μας εντυπωσίαζαν, αλλά έχοντας μπροστά μας
αυτά τα σημάδια, με τη βοήθεια της φαντασίας μας θα προσπαθήσουμε να
ξαναζωντανέψουμε, κομμάτι κομμάτι, τη λαμπρή αυτοκρατορική πρωτεύουσα.

Οι Μυκήνες βρίσκονται στη βορειοανατολική γωνιά της αργολικής πεδιάδας ανάμεσα
στα βουνά της Σάρας (660μ.) και του Προφήτη Ηλία (805μ.). Στα συγγράμματα των
περιηγητών της Τουρκοκρατίας βρίσκουμε σχέδια και περιγράμματα, καθώς τα
κυκλώπεια τείχη που τις περιβάλλουν δεν σκεπάστηκαν ποτέ από χώμα. H πρώτη
ανασκαφή έγινε το 1840 όταν η Αρχαιολογική Εταιρεία Αθήνας αποκάλυψε την
εξωτερική αυλή της Πύλης των Λεόντων. Το 1876 ο Ερρίκος Σλήμαν
ανακάλυψε και ερεύνησε τον Ταφικό Κύκλο A – το βασιλικό νεκροταφείο των
Μυκηνών. Κατά τη διάρκεια των 14 εβδομάδων που εργάστηκε στις Μυκήνες,
ανακάλυψε κτερίσματα, χρυσά, αργυρά, χάλκινα αντικείμενα και κοσμήματα. Οι
ανασκαφές συνεχίστηκαν με διακοπές για περισσότερο από 100 χρόνια και
απέδειξαν ότι οι Μυκήνες ήταν κατοικημένες από την εποχή του Χαλκού (2500 π.X.
περίπου). H τέχνη και ο πολιτισμός που αποκαλύφθηκε από τον Σλήμαν ονομάστηκε
μυκηναϊκός, γιατί βρέθηκε σε πληρέστερη μορφή στις Μυκήνες. Οι Μυκηναίοι ήταν
δυνατοί πολεμιστές, ναυτικοί και έμποροι, και εξήγαγαν τα προϊόντα τους σε
Συρία, Παλαιστίνη, Αίγυπτο, στα παράλια της Μικράς Ασίας, ακόμη και στην
Αγγλία. Ανέπτυξαν τη Γραμμική B, εξελίσσοντας την Γραμμική A μετά την κατάληψη
της Κνωσού.

Μικρή ιστορική αναδρομή

Με το όνομα Αχιγιάβα – μας ιστορεί ο καθηγητής και διευθυντής των
ανασκαφών, Γ. Μυλωνάς – ήταν γνωστή η μεγάλη αυτοκρατορία της οποίας
πρωτεύουσα ήταν οι Μυκήνες, στους Χετταίους. Σύμφωνα με την παράδοση, ο
Περσεύς (βασίλευσε από το 1400 π.X.-1350 π.X.), ο γιος του Δία και της Δανάης
ίδρυσε τις Μυκήνες, που τα τείχη τους έκτισαν οι μυθικοί Κύκλωπες. Ο Παυσανίας
διηγείται ότι ο Περσεύς ονόμασε «Μυκήνας» τη νέα του πόλη, είτε γιατί στην
περιοχή έπεσε ο «μύκης» του ξίφους του – και αυτό το θεώρησε σαν καλό οιωνό –
είτε γιατί εκεί ανακαλύφθηκε πηγή με άφθονο νερό – η Περσεία πηγή, κάτω από τη
ρίζα ενός μανιταριού (μύκητα), που ο Περσεύς ξερίζωσε για να ξεδιψάσει. Οι
απόγονοι του Περσέα βασίλευσαν στις Μυκήνες για τουλάχιστον 3 γενεές, με
τελευταίο εκπρόσωπο τον Ευρυσθέα, που επέβαλε στον Ηρακλή τους περίφημους
άθλους. Μετά τον θάνατό του – ελλείψει διαδόχου – οι Μυκηναίοι επέλεξαν
βασιλιά τους τον Ατρέα (1250 π.X.), γιο του Πέλοπα. Διάδοχος του Ατρέα ήταν ο
Αγαμέμνων (βασίλευσε από 1220 π.X.-1184 π.X.), που εξελέγη αρχιστράτηγος της
κοινής εκστρατείας των Ελλήνων κατά της Τροίας. Μετά την καταστροφή της
Τροίας, ο Αγαμέμνων επέτρεψε στις Μυκήνες, όπου δολοφονήθηκε από τη γυναίκα
του Κλυταιμνήστρα και τον εραστή της Αίγισθο. Οκτώ χρόνια αργότερα ο Ορέστης
πήρε εκδίκηση για τους δολοφόνους του πατέρα του και, μετά τους πολλαπλούς
αυτούς θανάτους, το κράτος εξασθένησε και καταστράφηκε τελείως με την Κάθοδο
των Δωριέων (1104 π.X.). Ο Παυσανίας είναι ο τελευταίος αρχαίος συγγραφέας που
αναφέρει τις Μυκήνες. Κατά τον Μεσαίωνα και τη βυζαντινή εποχή η πόλη
ξεχνιέται και εμφανίζεται ξανά στα βιβλία των ξένων περιηγητών, κατά τον 18ο
και τον 19ο αιώνα. Μετά την απελευθέρωση, το 1836, πέρασε στη δικαιοδοσία της
Αρχαιολογικής Εταιρείας Αθηνών.

H Πύλη των Λεόντων

H Πύλη των Λεόντων

H κύρια είσοδος του χώρου περνά από την Πύλη των Λεόντων. Πρόκειται για ένα
μεγαλιθικό μνημείο με αρμονικές διαστάσεις. Κατασκευάστηκε το 1250 π.X.
περίπου, την περίοδο της βασιλείας του Ατρέα. Οι ογκόλιθοι που
χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή της είναι κροκαλοπαγείς (αμυγδαλόπετρα την
ονομάζουν οι χωρικοί), επεξεργασμένοι με σφυρί και πριόνι, και λατομήθηκαν
στην περιοχή των Μυκηνών που τα πετρώματα αυτά είναι συνηθισμένα. Το άνοιγμα
της Πύλης έκλεινε από μια δίφυλλη πόρτα διακοσμημένη με χάλκινα ελάσματα. H
μεγάλη πλάκα από τιτανόλιθο στολίζεται από ανάγλυφη παράσταση λεόντων και γι’
αυτό πήρε το όνομά της η Πύλη. H παράσταση αυτή θεωρείται το πρώτο και
αρχαιότερο δείγμα μνημειακής γλυπτικής στον δυτικό πολιτισμό. Σύμφωνα με τον
καθηγητή Γ. Μυλωνά, έχουμε τον βασιλικό θυρεό των Μυκηνών, τον αρχαιότερο
θυρεό του κόσμου.

Τάφος της Κλυταιμνήστρας

Ο τάφος αυτός είναι ο τελευταίος χρονολογικά θολωτός τάφος και κτίστηκε γύρω
στο 1220 π.X. Ανακαλύφθηκε τυχαία (πιθανόν το 1812), από χωρικούς που έκτιζαν
το υδραγωγείο του Χαρβατιού, όπως λεγόταν τότε το χωριό των Μυκηνών. Οι ίδιοι
του έδωσαν το όνομα της Κλυταιμνήστρας, επειδή το ανακουφιστικό τρίγωνο στο
υπέρθυρο κλείνεται στο εσωτερικό του θαλάμου με τοίχο. Είπαν ότι φαίνεται πως
οι Μυκηναίοι δεν ήθελαν να αφήσουν άνοιγμα, για να μην επικοινωνεί η ψυχή της
δολοφόνου με τον κόσμο των ζωντανών. Οι πλευρές του δρόμου καλύπτονται από
κροκαλοπαγείς ογκόλιθους και ο κυκλικός θάλαμος έχει διάμετρο 13,50 μέτρα. Δεν
γνωρίζουμε αν πράγματι ανήκει στη βασίλισσα, χωρίς επίσης να μπορούμε να
υποθέσουμε πού ανήκε. Όπως επίσης και για τον παρακείμενο τάφο του Αίγισθου,
καθώς ο τάφος κτίστηκε στα 1500 π.X. ενώ ο Αίγισθος έζησε γύρω στο 1200 π.X.

H Ακρόπολη και τα Τείχη

H κορυφή του λόφου των Μυκηνών έχει ύψος 280 μέτρα και ένα βαθύ φαράγγι, που
ονομάζεται Χάβος, χωρίζει τον λόφο από το βουνό Σάρα. Οι πλαγιές περιβάλλονται
από τείχη, που είναι κτισμένα με ακανόνιστους ογκόλιθους τοποθετημένους χωρίς
κάποια τάξη και γεννούν απορίες όσον αφορά τη μεταφορά και την τοποθέτησή τους
εκεί. Ανάμεσά τους τα κενά καλύπτονται από μικρότερες πέτρες και πηλό. Οι
αρχαίοι τα ονόμασαν Κυκλώπεια, επειδή πίστευαν ότι μόνο οι Κύκλωπες θα
μπορούσαν να μεταφέρουν αυτούς τους ογκόλιθους. Έλεγαν μάλιστα ότι ο Περσέας
χρησιμοποίησε Κύκλωπες για την κατασκευή τους. H κύρια είσοδος στην Ακρόπολη
γίνεται από την Πύλη των Λεόντων. Ανάμεσα στους χώρους που έχουν αναγνωριστεί
είναι η εσωτερική αυλή, η σιταποθήκη, ο Ταφικός Κύκλος A, σειρά οικημάτων, η
μεγάλη ανηφορική ανάβαση, το ανάκτορο, το εργαστήριο των καλλιτεχνών, η οικία
των κιόνων, η βόρεια πύλη, ενώ οι θολωτοί τάφοι, ο Ταφικός Κύκλος B και τα
εργαστήρια των αρωμάτων βρίσκονται έξω από την Ακρόπολη.

Ο Ταφικός Κύκλος A

Στο δυτικό ήμισυ του κύκλου βρέθηκαν 6 βασιλικοί τάφοι και κάποιοι άλλοι,
μικρότεροι, σκαμμένοι στον βράχο. Σε αυτούς βρίσκονταν 19 σκελετοί, αγγεία που
περιείχαν τρόφιμα για το ταξίδι των νεκρών στον Άδη και πολυάριθμα κτερίσματα,
τα οποία εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών. Μεταξύ αυτών ξίφη,
ξιφίδια, μαχαίρια από χαλκό, άλλα χρυσοποίκιλτα και άλλα με πολύχρωμη
διακόσμηση, κύπελλα και ποτήρια από χρυσό και ασήμι, 5 προσωπίδες χρυσές,
χρυσές ταινίες, πλάκες, ρόδακες αλλά και πολύτιμα κοσμήματα, των οποίων το
βάρος είναι συνολικά 14 κιλά! Δεν έχουμε πληροφορίες για την ταυτότητα των
νεκρών. Αυτή όμως η ανακάλυψη του Σλήμαν είναι η πρώτη μεγάλη ανασκαφική
επιτυχία στη χώρα μας.

Ο Ταφικός Κύκλος B

Το δεύτερο βασιλικό νεκροταφείο των Μυκηνών βρίσκεται κοντά στον τάφο της
Κλυταιμνήστρας και ανασκάφηκε το 1952 από τους Παπαδημητρίου και Μυλωνά.
Βρέθηκαν συνολικά 24 τάφοι και τα ευρήματά τους είναι εκτεθειμένα στο Εθνικό
Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών ενώ κάποια πήλινα αγγεία και στήλες στο Μουσείο
Ναυπλίου. Κτερίσματα χρυσά, αργυρά, χάλκινα, πήλινα αγγεία και από ορυκτό
κρύσταλλο. Οι νεκροί ήταν ντυμένοι με πολυτέλεια και σε ένα κρανίο που έπασχε
από κάταγμα παρατηρήθηκε μια μικρή τομή αφαίρεσης τριγωνικού τμήματος.
Πρόκειται για την αρχαιότερη εγχείριση κρανίου γύρω στο 1600 π.X. στον δυτικό
κόσμο.

Ο Θησαυρός του Ατρέα

Λίγο νοτιότερα από τον αρχαιολογικό χώρο, συναντάμε τον Θησαυρό του Ατρέα ή
τάφο του Αγαμέμνονα για τους χωρικούς, στον λόφο της Παναγίας. Ο στρογγυλός
θάλαμος του τάφου έχει διάμετρο 14,60 μέτρα και το ύψος του θόλου του είναι
13,50 μέτρα. Ο τάφος αυτός είχε συληθεί πριν φτάσει στις Μυκήνες ο Παυσανίας,
και κτίστηκε γύρω στο 1250 π.X. Τα λιγοστά αντικείμενα που βρέθηκαν οδηγούν
τους αρχαιολόγους στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για τον τάφο του Ατρέα.

Το Ανάκτορο

Το Ανάκτορο κτίστηκε σε διάφορα επίπεδα, στην κορυφή του λόφου. Μόνο τα
θεμέλια και οι βάσεις των κιόνων διασώζονται. Δυτικά της μεγάλης αυλής
βρίσκεται το Μέγαρο, όπου γίνονταν τα επίσημα γεύματα και οι δεξιώσεις του
κράτους. Οι τοίχοι του πρόδομου και του δόμου του Μεγάρου ήταν διακοσμημένοι
με νωπογραφίες με πολύχρωμα θέματα, των οποίων τμήματα εκτίθενται στο
Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών και κάποια στο Μουσείο Ναυπλίου. Στον δόμο
βρισκόταν ο θρόνος του βασιλιά.

ΠΩΣ ΘΑ ΠΑΤΕ

Οι Μυκήνες απέχουν μόλις 24 χιλιόμετρα από το Ναύπλιο, στο οποίο μπορείτε
να πάτε και με το ΚΤΕΛ Νομού Αργολίδας, το οποίο έχει συχνά καθημερινά
δρομολόγια στις Μυκήνες και συνδυάζονται με μια ωραία εκδρομή.

ΠΟΥ ΘΑ MEINETE

Το σύγχρονο χωριό Μυκήνες (450 κατ.) διαθέτει ξενοδοχεία και πολλά
ενοικιαζόμενα δωμάτια, τα οποία όμως υπολειτουργούν αυτή την περίοδο.
Ενδεικτικά αναφέρουμε το ξενοδοχείο B’ κατ. «La Petite Planet» (τηλ.:
27510-76240). Ακόμα, μπορείτε να διανυκτερεύσετε στο Ναύπλιο, σε κάποιο από τα
πολύ όμορφα νεοκλασικά αρχοντικά που έχουν διαμορφωθεί σε πολύ κομψά
ξενοδοχεία, όπως το «Ναυσιμέδων» (τηλ.: 27520-25060).

ΠΟΥ ΘΑ ΦΑΤΕ

Στις Μυκήνες αυτή την περίοδο λίγες είναι οι ταβέρνες που λειτουργούν.
Φυσικά θα εξυπηρετηθείτε, χωρίς όμως μεγάλες επιλογές. Αν προτιμήσετε να
μείνετε στο Ναύπλιο, εκεί θα έχετε μια μεγάλη ποικιλία εστιατορίων. Ενδεικτικά
αναφέρουμε την ταβέρνα «Στελάρας» στην παραλία της πόλης και του Μαρκεζίνη
στην οδό Σταϊκοπούλου, ενώ για νόστιμο σουβλάκι στον Τάκη Πανταζή.

Κείμενο-Φωτογραφίες: Μαρία Πασχάλη