[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Αρκετοί σχολιαστές διατείνονται ότι το πρότυπο της «συμμετοχικής
δημοκρατίας» είναι αμερικανικό, προέρχεται από τις Ην. Πολιτείες. Λάθος. Το
σύστημα της συμμετοχικής δημοκρατίας, ως διακεκριμένη μορφή διακυβέρνησης που
συνδέεται άρρηκτα με το πρότυπο της «συναινετικής δημοκρατίας» (consociational
democracy), αναπτύχθηκε και λειτούργησε πρωτίστως στις σκανδιναβικές χώρες
(Νορβηγία, Φινλανδία, Σουηδία, Δανία, κ.λπ.). Και όπως διαμορφώθηκε το πρότυπο
αυτό στις χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά στηρίζεται σε δύο κυρίως άξονες: (α) στο
εκλογικό σύστημα της απλής αναλογικής και (β) στην κοινωνικά και περιφερειακά
αποκεντρωμένη κατανομή της πολιτικής εξουσίας (σε ενώσεις πολιτών,
περιφερειακές, τοπικές ενώσεις, κ.λπ.).

H απλή αναλογική επιτρέπει τη σχεδόν ισότιμη αντιπροσώπευση όλων των ομάδων
πολιτών στην πολιτική διαδικασία και το Κοινοβούλιο. Βεβαίως η απλή αναλογική
έχει ως συνέπεια την παρουσία πολλών κομμάτων στο Κοινοβούλιο. Στο επίπεδο
αυτό λειτουργεί το «πρότυπο της συναινετικής δημοκρατίας» που υπαγορεύει τη
μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή κομμάτων στην κυβέρνηση, διαδικασία εξαιρετικά
δύσκολη και χρονοβόρα – σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να διαρκέσει και
μήνες. Ωστόσο η ανυπαρξία πολιτικής κυβέρνησης για σχετικά μεγάλο χρονικό
διάστημα στις χώρες αυτές δεν θεωρείται ως μείζον πρόβλημα καθώς υπάρχει και
λειτουργεί μια ιδιαίτερα αποτελεσματική διοίκηση που μπορεί να επιλύει
προβλήματα και να διαχειρίζεται κρίσεις χωρίς να χρειάζεται πολιτικές
κατευθύνσεις και εντολές. Σε μεσογειακές χώρες με σχετικά χαμηλή διοικητική
οργάνωση και απόδοση η ύπαρξη ισχυρής κυβέρνησης συνιστά προϋπόθεση για την
εύρυθμη λειτουργία του διοικητικού συστήματος. Από την άλλη μεριά οι
μεσογειακές χώρες δεν έχουν αναπτύξει ακόμη σε υψηλό βαθμό τη «συναινετική
κουλτούρα των συμβιβασμών και υποχωρήσεων». Επομένως, μια από τις προϋποθέσεις
για την προώθηση της συμμετοχικής δημοκρατίας στη χώρα μας είναι ο
εμπλουτισμός του πολιτικού μας πολιτισμού με ισχυρότερα «στοιχεία συναίνεσης
και συμβιβασμού» προκειμένου να προκύπτουν οι αναγκαίες νέες συνθέσεις.
Γενικότερα, όμως, και στο σκανδιναβικό πρότυπο συμμετοχικής δημοκρατίας
αναζητούν τώρα νέους τρόπους εμπλοκής των πολιτών στην πολιτική διαδικασία
(σχετικά βλέπε «The Norwegian Study of Power and Democracy», www.sv. uio. no
), κάτι που ορθώς αναζητεί και η Ελλάδα.

Ο Π.K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος
στο Ελληνικό Κέντρο Ευρωπαϊκών Μελετών (EKEM).