ΓEΩPΓIOΣ ΛABBAΣ «Σταματήστε να αντιγράφετε τους Bυζαντινούς»!
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά  |
 |
|
«Αν χάσουμε την ισορροπία ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, η εποχή μας θα |
«Δεν το είχα ποτέ στο μυαλό μου ότι θα γίνω ακαδημαϊκός», λέει στα «NEA» ο
Γεώργιος Λάββας, το νέο τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στον κλάδο Ιστορίας
της Αρχιτεκτονικής, Ρυθμολογίας και Θεωρίας της Αρχιτεκτονικής. «Είναι τιμή
για μένα, αλλά και ευθύνη. Μου δημιουργεί όμως και νέους ορίζοντες αγώνα για
τη διατήρηση των φορέων της ιστορικής μνήμης».
Στα 30 και πλέον χρόνια της ακαδημαϊκής του πορείας ως καθηγητής σε ελληνικά
και ξένα Πανεπιστήμια, αλλά και ως ερευνητής (ανάμεσα σε άλλα, εμπειρογνώμων
στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων για την Προστασία και Αναστήλωση των
Ελληνορθόδοξων Μνημείων της Παλαιστίνης) δίνει μάχες για τη διάσωση της Άνω
Πόλης στη Θεσσαλονίκη, του Κόλπου του Ναυαρίνου, τη διατήρηση της
ελληνορθόδοξης παρουσίας στους Αγίους Τόπους. Αγώνες που τον κάνουν να
αισθάνεται ως «Δον Κιχώτης», όπως λέει. «H διεκδίκηση πραγμάτων που στην εποχή
μας είναι πολύτιμα και κινδυνεύουν να χαθούν είναι που σου δίνει την
ικανοποίηση. Και τώρα να ξανάρχιζα, τα ίδια θα έκανα».
Τον δρόμο προς την αρχαιολογία τού τον έδειξε ο Αρριανός. «Βρήκα το
βιβλίο “Αλεξάνδρου Ανάβασις” στο σπίτι ενός θείου μου, στο χωριό μου, τη Ρηχέα
Λακωνίας – ένα χωριό που απέκτησε ηλεκτρικό τη δεκαετία του ’60 – όταν πήγαινα
Δημοτικό. Και παρ’ όλο που δεν ήξερα αρχαία ελληνικά, καταλάβαινα.
Φανταζόμουνα τις μάχες, πώς ο Αλέξανδρος πορθούσε τα τείχη… Είχα φτιάξει τη
δική μου, φοβερή εικόνα για την αρχαιότητα, που στάθηκε ικανή για να μπει μέσα
μου το μικρόβιο της αρχαιολογίας». Στα 11 του φοιτούσε σε Νυχτερινό Γυμνάσιο
στον Πειραιά και δούλευε σε γραφείο εξαγωγών αμπελοφύλλων και ελαιών. «Δεν με
παρέσυρε όμως ο κερδώος Ερμής, αν και μου έγινε πρόταση να γίνω συνέταιρος
στην επιχείρηση», θυμάται και αναγνωρίζει πως «δεν γίνεται τίποτα χωρίς τύχη,
ακόμη κι αν έχεις ικανότητες».
Στη συνέχεια σπουδάζει αρχιτεκτονική στη Ζυρίχη γοητευμένος από το παράδειγμα
του δασκάλου του Αναστασίου Ορλάνδου, αλλά και επειδή «όταν έχεις και τις δύο
ιδιότητες, μπορείς να φτάσεις πιο κοντά στην πραγματικότητα». H επιστροφή του
στην Ελλάδα δεν σήμανε όμως και την κατασκευή πολυκατοικιών, όπως επέβαλλε η
μόδα της δεκαετίας του ’70. «Επέστρεψα για να βοηθήσω στη διάσωση της
ιστορικής μνήμης και βρέθηκα στη δίνη της διάσωσης των μνημείων της Άνω Πόλης
Θεσσαλονίκης, ενώ ακολούθησε ο σεισμός του ’78». Τα αρχαία ιερά που τον
απασχολούσαν στην διατριβή του αποτελούσαν πλέον παρελθόν, καθώς «δεν υπήρχε
πολυτέλεια επιλογής όταν συμμετέχεις σε έναν αγώνα. Στα βυζαντινά μνημεία
δινόταν η μάχη».
H αλλαγή στην ελληνική ναοδομία είναι μία από τις επιθυμίες του. Γι’ αυτό και
στην ομιλία του κατά την επίσημη υποδοχή του στην Ακαδημία έστειλε μήνυμα
στους αρχιτέκτονες να απαγκιστρωθούν από την αντιγραφή βυζαντινών
αριστουργημάτων.
«Έχουμε πέσει σε αδιέξοδο τα τελευταία 50 χρόνια», επισημαίνει. «Χτίζονται
δεκάδες ογκωδέστατοι ναοί και αγιογραφούνται χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα, αλλά
πρόκειται για μια βουβή εικαστική παραγωγή. Είναι αντίγραφα χωρίς ψυχή, που
δημιουργούνται χωρίς την εσωτερική συμμετοχή του ανθρώπου. Το πρόβλημα βέβαια
δεν είναι μόνον στη ναοδομία. Γενικά η αρχιτεκτονική περνά κρίση. Δεν έχουμε
ταυτότητα. Δεν έχει νόημα σήμερα που έχουμε άλλες δυνατότητες και άλλες
ανάγκες να αντιγράφουμε τον Ανθέμιο και τον Ισίδωρο, τους αρχιτέκτονες της
Αγίας Σοφίας. Θα μας βλέπουν και θα γελάνε. Οι νέες ιδέες δεν είναι πάντα
σωστές, αλλά μέσα από τα λάθη προχωρεί κανείς. Με την αντιγραφή
αυτοαχρηστεύεται».
Ποιος ευθύνεται όμως για την επικράτηση της στείρας αντιγραφής; «Δεν
νομίζω πως φταίνε οι δάσκαλοί μας, που προσπάθησαν να προφυλάξουν την ορθόδοξη
παράδοση από τη δυτική επίδραση. Το εκλάβαμε ως ότι δεν έχουμε τη δυνατότητα
να αυτενεργήσουμε. H Δυτική Εκκλησία, αντιθέτως, εδώ και 100 χρόνια κάνει
δοκιμές. Πρέπει να καταλάβει το πρόβλημα η ηγεσία της Εκκλησίας μας διότι
χωρίς την έγκριση και την άδειά της δεν μπορεί να προχωρήσει τίποτα».
Ατελέσφορος «ελληνοπρεπής» επιλογή
Ως αρχαιολόγος, αλλά και ως αρχιτέκτων ο Γεώργιος Λάββας δεν θα μπορούσε να
μην έχει καταθέσει τον προβληματισμό του για την ανέγερση του Νέου Μουσείου
Ακροπόλεως στο οικόπεδο Μακρυγιάννη. «Το μουσείο είναι απαραίτητο. Ούτε όμως
οι δύο πανελλήνιοι διαγωνισμοί, ούτε ο διεθνής, έλυσαν το πρόβλημα»,
υποστηρίζει. «Πρέπει να γίνει συνείδηση πως η θέση Μακρυγιάννη δεν προσφέρει
δυνατότητες αντάξιες του ονόματος του μουσείου. Έχουν γίνει λάθη στις
αποφάσεις επιλογής του χώρου. Είναι ένα σημείο αντιλεγόμενο και υπήρχαν
εναλλακτικές δυνατότητες, αλλά η επιλογή έγινε τελικά με “ελληνοπρεπή” τρόπο,
που αποδείχθηκε ατελέσφορος. Είθε όσοι έχουμε εκφράσει διαφορετικές απόψεις να
μη δικαιωθούμε και το μουσείο να γίνει αντάξιο του σκοπού και του στόχου του.
Τώρα τα πράγματα έχουν πάρει τον δρόμο τους. Παραμένει όμως το ερώτημα. Τόσες
συζητήσεις, διαγωνισμοί και δαπάνες θα οδηγήσουν στο άριστο αποτέλεσμα;».
Google news
