Έφυγε η τελευταία σύντροφος του Kαζαντζάκη

H Ελένη (αριστερά) με τον Νίκο Καζαντζάκη και την Ιβέτ Ρενού στην Αντίμπ

Σε ηλικία 101 ετών, άφησε χθες στις 13.30 την τελευταία της πνοή, στο
Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν, η Ελένη Καζαντζάκη. H τελευταία σύντροφος του Νίκου
Καζαντζάκη νοσηλευόταν από τις 2 Φεβρουαρίου, αρνούμενη να δεχθεί τροφή. Ως
αιτία θανάτου αναφέρεται η καρδιοαναπνευστική ανακοπή.

H Ελένη παντρεύτηκε τον Νίκο Καζαντζάκη το 1945. Είχαν συνδεθεί όμως ήδη από
το 1924, όταν εκείνη ήταν 21 και ο Νίκος Καζαντζάκης 41 ετών. Από το ’46 το
ζευγάρι εγκαταστάθηκε στην Αντίμπ. Μετά τον θάνατο του Νίκου Καζαντζάκη το
1957, η Ελένη μετακόμισε στη Γενεύη όπου και έμεινε μέχρι το 1989. Στις 12
Φεβρουαρίου του χρόνου εκείνου έπεσε θύμα σοβαρού τροχαίου και μετακόμισε
πλέον στη Βούλα, στο σπίτι τού θετού γιου της (από το 1982) Πάτροκλου Σταύρου.

H Ελένη Καζαντζάκη ήταν συγγραφέας και δημοσιογράφος, άφησε όμως τις
προσωπικές της δραστηριότητες για να αφοσιωθεί στην υποστήριξη του έργου του
συζύγου της. Σήμερα κυκλοφορούν τα βιβλία της «Νίκος Καζαντζάκης, ο
Ασυμβίβαστος», «Κίνα, Μικρή πορεία στη μεγάλη χώρα» και «Μαχάτμα Γκάντι, μια
άγια ζωή».

Κληρονόμος της Ελένης Καζαντζάκη είναι ο Πάτροκλος Σταύρου, επί 30 έτη (μέχρι
το 1993) υφυπουργός παρά τω Προέδρω της Δημοκρατίας της Κύπρου – υπήρξε και
συμμαθητής του σημερινού Προέδρου Τάσσου Παπαδόπουλου. H πρώτη τους επαφή
έγινε το 1964, όταν η Ελένη Καζαντζάκη ενίσχυσε οικονομικά τα θύματα τουρκικής
πολεμικής ενέργειας στην Τηλλυρία. H σύντροφος του Νίκου Καζαντζάκη συνδέθηκε
με την οικογένεια Σταύρου και μάλιστα στη διάρκεια της τουρκικής εισβολής ήταν
στην Κύπρο και έφυγε μόνο κατόπιν αγγλικής παρέμβασης. Ο Πάτροκλος Σταύρου
εκπροσωπούσε την Ελένη ήδη από το 1971 και είναι ο αποκλειστικός διαχειριστής
της πνευματικής περιουσίας του Νίκου Καζαντζάκη (υπολογίζεται ότι διατίθενται
ετησίως μόνο στην Ελλάδα 40.000 αντίτυπα έργων του).

H ημερομηνία της κηδείας της Ελένης Καζαντζάκη (θα πραγματοποιηθεί με δαπάνη
του υπουργείου Πολιτισμού) δεν έχει ακόμη οριστεί.

Δύο γάμοι, τρία πορτρέτα

Ο γάμος με την Ελένη ήταν ο δεύτερος για τον Νίκο Καζαντζάκη. Το 1911 είχε
παντρευτεί τη Γαλάτεια Αλεξίου, με την οποία έζησε έως το 1924. H Γαλάτεια
(που αργότερα παντρεύτηκε τον Μάρκο Αυγέρη), συγγραφέας και η ίδια, έγραψε τη
χρονιά του θανάτου του Νίκου Καζαντζάκη, το 1957, το περίφημο «Άνθρωποι και
υπεράνθρωποι», έργο που σκιαγραφεί ένα πορτρέτο του πολύ διαφορετικό από τα
γενικώς παραδεδεγμένα, για το οποίο δέχθηκε σφοδρή κριτική. Το 1966, τέσσερα
χρόνια μετά τον θάνατο της Γαλάτειας, ένα ακόμη (αυστηρό) πορτρέτο του Νίκου
Καζαντζάκη («Για να γίνει μεγάλος») δημοσιεύει η αδελφή της, Έλλη Αλεξίου. H
απάντηση θα δοθεί από την Ελένη Καζαντζάκη με το «Νίκος Καζαντζάκης, ο
Ασυμβίβαστος», μια βιογραφία-αγιογραφία του Κρητικού πεζογράφου.