Kλειδί η μουσουλμανική μειονότητα

H περιφέρεια της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης παρουσιάζει μια κρίσιμη
ιδιομορφία λόγω του ιδιαίτερου βάρους που έχει στους Νομούς Ξάνθης και Ροδόπης
η παρουσία της μουσουλμανικής μειονότητας.

Οι ανεξάρτητοι μειονοτικοί συνδυασμοί που εμφανίστηκαν στους δύο αυτούς
νομούς, δοκιμαστικά το 1985, και με ιδιαίτερη ισχύ από το 1989 μέχρι και το
1993, συγκέντρωναν κατά κανόνα πάνω από το 25% των ψήφων (31% και 2 βουλευτές
τον Απρίλιο του 1990).

H ριζική αλλαγή της μειονοτικής πολιτικής μετά το 1990, αλλά και η αντίστοιχη
στροφή της τουρκικής πολιτικής μετά τον θάνατο του Τουργκούτ Οζάλ (όπως και
του τοπικού εκπροσώπου του Αχμέτ Σαδίκ), επέτρεψε την επιστροφή της
μειονότητας στο πλαίσιο του ελληνικού κομματικού συστήματος.

Όμως οι κομματικές προτιμήσεις της μειονότητας ακολουθούν συχνά διαφορετική
πορεία από τα κυρίαρχα ελληνικά πολιτικά ρεύματα, αφού η κρισιμότερη ίσως
παράμετρος των εκλογών της είναι η εκλογή μουσουλμάνων βουλευτών.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα η ισχυρή επιρροή που απέκτησε το ΠΑΣΟΚ στον Νομό
Ροδόπης, οι απότομες ανακατατάξεις της δύναμης των κομμάτων στον Νομό Ξάνθης,
η εκλογή μουσουλμάνου βουλευτή με τον Συνασπισμό το 1996 κ.ο.κ.

Υψηλά ποσοστά

Σε αντίθεση με τους δύο Νομούς της Θράκης, όπου τα αποτελέσματα επηρεάζονται
σημαντικά από τη συμπεριφορά της μουσουλμανικής μειονότητας, οι υπόλοιποι
τρεις νομοί, που ανήκουν στην ίδια ευρύτερη διοικητική περιφέρεια (Δράμα,
Καβάλα, Έβρος), ακολουθούν σε γενικές γραμμές τα συνολικά εκλογικά ρεύματα,
και μάλιστα όπως αυτά εκφράζονται ειδικότερα στη Βόρεια Ελλάδα.

Έτσι, και στους τρεις αυτούς νομούς η N.Δ. αναδείχθηκε πρώτο κόμμα ήδη από το
1996, ενώ το 2000 το συνολικό ποσοστό της έφθασε το 47,8% (έναντι 42,6% για το
ΠΑΣΟΚ), δηλαδή βρέθηκε στο ίδιο ακριβώς επίπεδο με τα αντίστοιχα ποσοστά της
στην Κεντρική και Δυτική Μακεδονία.

H Γ’ κατανομή

Συνολικά, πάντως, στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, η δύναμη των κομμάτων
όπως αποτυπώνεται σε ψήφους, με ελαφρά υπεροχή της N.Δ. τόσο το 1996 όσο και
το 2000, δεν αναπαράγεται και σε επίπεδο εδρών.

H ύπαρξη πέντε ολιγοεδρικών περιφερειών, 2 τετραεδρικών (Έβρος, Καβάλα) και 3
τριεδρικών (Δράμα, Ξάνθη, Ροδόπη), έχει μέχρι στιγμής ευνοήσει το ΠΑΣΟΚ (που
κερδίζει σταθερά τις 9 από τις 17 έδρες στις δύο τελευταίες εκλογές) και
ενδέχεται να το ευνοήσει και πάλι αν κατορθώσει να διατηρηθεί στο κατά
περίπτωση απαιτούμενο εκλογικό μέτρο.

Άμεσοι στόχοι του είναι επομένως να συγκρατηθεί πάνω από το 40% στην Καβάλα
και τον Έβρο, να συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία στη Ροδόπη (από την οποία
απείχε μόλις 225 ψήφους στις προηγούμενες εκλογές), ενώ τελείως αβέβαιη είναι
η τύχη της τρίτης έδρας στην Ξάνθη, η οποία θα κριθεί είτε από τη συμπεριφορά
της μουσουλμανικής μειονότητας είτε από την απρόβλεπτη διαδικασία της Γ’
κατανομής.

ΞΑΝΘΗ

Δεν έβγαλαν βουλευτή το 2000

Πολλά είναι τα παράδοξα που χαρακτηρίζουν την κατανομή ψήφων και εδρών
στην τριεδρική περιφέρεια της Ξάνθης. Στις τελευταίες, π.χ., εκλογές η N.Δ.
είδε τη δύναμή της να μειώνεται (μοναδική περίπτωση σε ολόκληρη τη χώρα), ενώ
αντίθετα το ΠΑΣΟΚ παρουσίασε θεαματική άνοδο, ξεπερνώντας για πρώτη φορά το
όριο του 40%. Σημαντικό ρόλο για την αλλαγή αυτή έπαιξε η μεταστροφή που
σημειώθηκε στην ψήφο της μουσουλμανικής μειονότητας. Έτσι, ενώ το 1996 η
μειονότητα είχε κατευθυνθεί μαζικά προς τη N.Δ. (σε ποσοστό περίπου 65%),
γεγονός που οδήγησε και στην εκλογή του Μπηράλ Ακήφογλου, στις επόμενες
εκλογές η μουσουλμανική ψήφος σχεδόν ισομοιράστηκε στα δύο μεγάλα κόμματα (με
ελαφρά μόνον υπεροχή της N.Δ.) και έτσι κανείς εκ των μουσουλμάνων υποψηφίων
δεν μπόρεσε να εκλεγεί. H κατεύθυνση που θα πάρει η μειονοτική ψήφος στις
επόμενες εκλογές ενδέχεται να αποδειχθεί καθοριστική σε τοπικό επίπεδο, κυρίως
αν επιτρέψει σε ένα από τα δύο μεγάλα κόμματα να ξεπεράσει το όριο του 50%, το
οποίο εξασφαλίζει 2 έδρες από την A’ κατανομή (και ταυτόχρονα τη σχεδόν βέβαιη
εκλογή του αντίστοιχου μουσουλμάνου υποψηφίου). Την ψήφο της μειονότητας θα
διεκδικήσουν κυρίως οι υποψήφιοι των δύο μεγάλων κομμάτων που και οι δύο
πολιτεύονται για πρώτη φορά: ο γιατρός Μπουρχάν Μπαράν με το ΠΑΣΟΚ και ο
φυσικοθεραπευτής και νομαρχιακός σύμβουλος Τουρκές Χατζημεμίς με τη N.Δ. Ένα
δεύτερο, διαχρονικά επαναλαμβανόμενο, παράδοξο αφορά την κατανομή των εδρών,
όπου το δεύτερο σε ψήφους κόμμα κέρδισε περισσότερες έδρες (λόγω Γ’
κατανομής), όπως συνέβη, πάντα υπέρ του ΠΑΣΟΚ, το 1985, το 1996 και το 2000.

* Τις δύο έδρες του ΠΑΣΟΚ στις τελευταίες εκλογές κατέλαβαν ο
αντιπρόεδρος της Βουλής Π. Σγουρίδης, ο οποίος εκλέγεται ανελλιπώς από τον
Ιούνιο του 1989 (1ος, όπως πάντα, και το 2000 με 11.560 σταυρούς) και ο πρώην
πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Σ. Στολτίδης (ο οποίος πρωτοεξελέγη το 2000,
2ος με 5.867 σταυρούς). Νέο πρόσωπο στο ψηφοδέλτιο ο γιατρός Τριαντάφυλλος
Παπαδόπουλος.

* Από τη N.Δ., εκτός ψηφοδελτίου έμειναν οι πρώην βουλευτές και
υποψήφιοι το 2000, Μπηράλ Ακήφογλου και Γ. Παυλακάκης. Αντιθέτως, υποψήφιοι
είναι ο βουλευτής του κόμματος (πρώην διευθυντής της ΣΕΚΕ) και πρώτος στις
προηγούμενες εκλογές με 11.321 σταυρούς, Αλ. Κοντός, καθώς και ο καθηγητής του
Πανεπιστημίου Θράκης Φ. Τσαλίδης (δεύτερος με 7.051 σταυρούς). Νέο πρόσωπο ο
πολιτικός μηχανικός Κων. Ζαγναφέρης.

* Υποψήφιος με το ΔΗΚΚΙ είναι ο πολιτικός μηχανικός K. Αντωνιάδης, ενώ
πλήρως ανανεωμένο είναι το ψηφοδέλτιο του Συνασπισμού (στο οποίο δεν έχει
ακόμη προσδιοριστεί ο μουσουλμάνος υποψήφιος).

ΡΟΔΟΠΗ

Πρωτοκαθεδρία του ΠΑΣΟΚ, που κυριάρχησε και στην υπερνομαρχία

Καθοριστική παράμετρο για την έκβαση των εκλογών στον Νομό Ροδόπης
αποτελεί η ψήφος της μουσουλμανικής μειονότητας, η οποία, με βάση τους
σταυρούς προτίμησης, αντιπροσωπεύει περίπου το 40% του εκλογικού σώματος. Στον
κρίσιμο αυτό χώρο του ΠΑΣΟΚ, ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ’90, έχει
εξασφαλίσει μια αδιαμφισβήτητη πρωτοκαθεδρία, η οποία εκφράστηκε τόσο στις
βουλευτικές εκλογές (το 1996 και το 2000) όσο και στις τρεις νομαρχιακές
εκλογές, στις οποίες το ΠΑΣΟΚ (άλλοτε μόνο του και άλλοτε σε συνεργασία με τον
ΣΥΝ) κατόρθωσε να επικρατήσει (και μάλιστα πάντα από τον α’ γύρο) στην
Υπερνομαρχία Έβρου – Ροδόπης.

* Με βάση τα αποτελέσματα των εκλογών του 2000, το ΠΑΣΟΚ συγκέντρωσε
περίπου το 58% των ψήφων της μειονότητας (έναντι μόλις 22% για τη N.Δ.),
εκλέγοντας βουλευτή, όπως και το 1996, τον Γκαλήπ Γκαλήπ (2ος με 9.721
σταυρούς), συνεχιστή της πιο ισχυρής πολιτικής οικογένειας της μειονότητας (με
πατέρα και παππού βουλευτή ήδη από την περίοδο του Μεσοπολέμου). Την πρώτη
θέση στον συνδυασμό του ΠΑΣΟΚ το 2000 κατέλαβε η πρωτοπολιτευόμενη Χρύσα
Μανωλά (με 13.897 σταυρούς), η εκλογή της οποίας ακυρώθηκε όμως στη συνέχεια
από το Εκλογοδικείο. Τη θέση της κατέλαβε ο δεύτερος μουσουλμάνος υποψήφιος
του ΠΑΣΟΚ, ο Μεχμέτ Αχμέτ (3ος το 2000 με 6.917 σταυρούς), ο οποίος είχε
διατελέσει παλαιότερα βουλευτής (την τετραετία 1981-85), αλλά στη συνέχεια, ως
μόνιμος υποψήφιος του ΠΑΣΟΚ είδε την επιρροή του να συρρικνώνεται δραματικά
όταν στη μειονότητα επικρατούσε η ακραία φιλοτουρκική τάση του Αχμέτ Σαδίκ.
Και οι τρεις αυτοί υποψήφιοι του 2000 συμμετέχουν εκ νέου στο ψηφοδέλτιο του
ΠΑΣΟΚ, από το οποίο απουσιάζει μόνον ο πρώην βουλευτής X. Δαμιανίδης (4ος το
2000 με 5.177 σταυρούς). Τη θέση του κατέλαβε ο οικονομολόγος και πρώην
εκλεγμένος νομάρχης επί οκταετία, Στ. Σταυρόπουλος.

* Με δύο υποψηφίους του 2000 και δύο νέα πρόσωπα κατεβαίνει η N.Δ. Ο
πρώην πρόεδρος της ΟΝΝΕΔ και σημερινός βουλευτής Ευριπίδης Στυλιανίδης, ήταν
πρώτος στις προηγούμενες εκλογές με 17.525 σταυρούς, ενώ τη δεύτερη θέση είχε
καταλάβει ο Σιακήρ Ναζήφ Ναζήφ (με 4.752 σταυρούς). Δύο δικηγόροι, ο Αχμέτ
Ιλχάν και ο K. Μπαμπασίδης, συμπληρώνουν το ψηφοδέλτιο του κόμματος.

* Ανανεωμένο κατά το ήμισυ είναι και το ψηφοδέλτιο του KKE. Σε αυτό
μετέχουν εκ νέου οι N. Φακιρίδης και Π. Τεπερίδης, ενώ για πρώτη φορά
υποψήφιοι είναι ο Ναζμή Αχμέτ και ο Π. Σπορίκης. Ο πρώην βουλευτής και πρώτος
σε σταυρούς το 2000, Μουσταφά Μουσταφά, αποτελεί σταθερή υποψηφιότητα για το
ψηφοδέλτιο του ΣΥΝ, στο οποίο περιλαμβάνονται τρία νέα ονόματα. Ο Μουσταφά
Μουσταφά το 1996, όταν εξελέγη βουλευτής (με τον μηχανισμό της «εξομάλυνσης»)
είχε συγκεντρώσει το 27,5% των σταυρών προτίμησης που δόθηκαν σε μειονοτικούς
υποψηφίους, αλλά η δύναμή του το 2000 περιορίστηκε στο 16% των μειονοτικών
σταυρών.