Οι ελέφαντες δεν ξεχνούν ποτέ

«Μνήμη ελέφαντα» λέμε και δεν είναι τυχαίο. Οι ελέφαντες δεν ξεχνούν ποτέ,
είτε πρόκειται για δρόμους είτε για ερωτικές σχέσεις! Και αν τύχει να
επιστρέψουν στον τόπο του εγκλήματος, η Ιστορία λέει ότι εκδικούνται.

«Κάνε πιο κεί πιτσιρίκα». Ο Μάξι δίνει μια παιχνιδιάρικη σπρωξιά στη νεογέννητη κόρη του Κάνδρα στον ζωολογικό κήπο της Ζυρίχης. Οι ελέφαντες δεν αναπαράγονται εύκολα στην αιχμαλωσία

Όποτε σκεφτόμαστε τους ελέφαντες, το μυαλό μας πηγαίνει στην Αφρική. Και όποτε
μιλάμε για έναν ελέφαντα – πράγμα που συμβαίνει πολύ συχνά, αφού οι ελέφαντες
παρουσιάζονται σε διαφημίσεις και ευχετήριες κάρτες περισσότερο από
οποιοδήποτε άλλο άγριο ζώο και γενικά είναι το ζώο για το οποίο μιλάμε
συχνότερα, ύστερα από τις γάτες και τους σκύλους – είναι 10 φορές πιθανότερο
να αναφερόμαστε σε Αφρικανό ελέφαντα παρά σε Ασιάτη. Τώρα μπορούμε να το
υπολογίσουμε αυτό με ακρίβεια, χάρη στην έρευνα του Γουέιν Χέπμουρν από τη
Φλόριντα, ο οποίος παρακολουθεί τους ελέφαντες σε όλον τον κόσμο. Οι
ινδουιστές πιστεύουν ότι ο θρυλικός σοφός Παλακάπια πέρασε 6.000 χρόνια
ερευνώντας το θέμα.

Ο Έρικ Σιλιάνο το έψαξε λιγότερο, αλλά πήρε συνέντευξη από όλους όσοι
ασχολούνται με τους ελέφαντες – άλλωστε και ο ίδιος είναι μανιώδης με το είδος
– και έγραψε ένα πολύ διασκεδαστικό βιβλίο. Το πέτυχε περιλαμβάνοντας στο
βιβλίο του όλα όσα θα θέλαμε να μάθουμε για τους ελέφαντες: τα εκπληκτικά, τα
θεαματικά, τα παράξενα.

Τα μαμούθ. Άραγε μπορεί τα μαμούθ να υπάρχουν ακόμη σε κάποιο
απομακρυσμένο δάσος, όπως πίστευε ο Τόμας Τζέφερσον, ένας άλλος ξετρελαμένος
με τους ελέφαντες; Όχι. Μήπως τα μαμούθ έζησαν πάρα πολύ – περισσότερο από όσο
πιστεύουμε – και γι’ αυτό διασώθηκαν μέχρι τις ημέρες μας στην προφορική
παράδοση των ιθαγενών; Εξαιρετικά απίθανο. Μπορούν οι ελέφαντες να σκάψουν
τούνελ, όπως υπέθεταν οι κάτοικοι της Σιβηρίας; Ναι, μπορούν. Έσκαψαν τις
σπηλιές Κίτουμ στην Κένυα, ψάχνοντας για αλάτι. Ορίστε! Ή ο ενθουσιασμός του
Σιλιάνο είναι μεταδοτικός ή μάλλον έχει δίκιο όταν λέει ότι όλοι μας τρέφουμε
μέσα μας μια έμφυτη συμπάθεια για τους ελέφαντες.

Στην Αφρική. Υπάρχει πάντως μια σχολή σκέψης που ισχυρίζεται πως οι
ελέφαντες είναι η «μαμμή» της ανθρωπότητας, αφού πρώτοι αυτοί άνοιξαν στις
σαβάνες τα μονοπάτια που επέτρεψαν στους πρώτους ανθρώπους να περιπλανηθούν
προς αναζήτηση της τροφής τους. Στο Σερενγκέτι της Τανζανίας (που στη γλώσσα
των Μασάι πάει να πει «το σημείο όπου η γη κινείται πάντα»), ένας υγιής
ελέφαντας ξεριζώνει κατά μέσον όρο τρία δέντρα την ημέρα. Και αυτό δεν είναι
τόσο καταστροφικό για το περιβάλλον όσο ακούγεται. Γιατί αν τους δοθεί επαρκής
χώρος για να κινηθούν, η επίδραση των ελεφάντων στη διατήρηση του φυσικού
περιβάλλοντος είναι θετική. Προκύπτει όμως ένα λεπτό ζήτημα. Το επιχείρημα που
λέει ότι ο αριθμός των ελεφάντων έχει μειωθεί εξαιτίας των αλλαγών στο
περιβάλλον προς το τέλος της εποχής των παγετώνων, έχει μια λογική βάση. Όμως
από τις παρατηρήσεις που έγιναν εξάγεται το συμπέρασμα ότι, εξαιτίας του
μεγέθους τους, οι ελέφαντες άσκησαν μεγαλύτερη επιρροή στο περιβάλλον από όση
άσκησε αυτό στους ίδιους. Παλαιοντολόγοι παρατήρησαν ότι οι ελέφαντες άρχισαν
να εξαφανίζονται, όταν οι δίποδοι γείτονές τους τελειοποίησαν τα πέτρινα
δόρατα. Ίσως αυτή να ήταν η πρώτη γενοκτονία που έκανε ο άνθρωπος.

Ποτέ δεν εξημερώθηκαν πλήρως

Οι ελέφαντες μας τρομάζουν όσο τους τρομάζουμε και εμείς: θα ξεχαστούν και θα
καθήσουν πάνω μας, θα μας ξεκοιλιάσουν και θα μας ποδοπατήσουν στη διάρκεια
του σεξουαλικού παροξυσμού τους – που κυριεύει τους ενηλίκους αρσενικούς κατά
περιόδους. Όμως, όπως ακριβώς ο άνθρωπος έτσι και ο ελέφαντας, μπορεί να
σκοτώσει πιο πολύ από υπολογισμό παρά από ένστικτο. Και όπως ένας ελέφαντας
θυμάται τους δρόμους ή το καλό που θα του κάνεις, έτσι θυμάται και το κακό. Το
1929, ένας ελέφαντας τσίρκου που τον έλεγαν Μαύρο Διαμάντι σκότωσε μια γυναίκα
με τους χαυλιόδοντές του στο Τέξας, προφανώς επειδή, κατά την προηγούμενη
περιοδεία του τσίρκου στην περιοχή, έναν χρόνο νωρίτερα, η γυναίκα αυτή είχε
ξελογιάσει και ύστερα είχε παρατήσει τον εκπαιδευτή του. Το Μαύρο Διαμάντι,
που δεν ευχαριστήθηκε καθόλου από την τροπή που πήραν τα πράγματα, ήξερε καλά
ποιος ήταν ο υπεύθυνος. Αυτή η ιστορία μπορεί να προστεθεί σε αμέτρητες άλλες
εξίσου αληθινές ιστορίες με ελέφαντες που πιάνουν με την προβοσκίδα τους
παιδιά τα οποία έχουν χαθεί στο πλήθος του τσίρκου και τα σηκώνουν ψηλά ώστε
να τα βρουν οι γονείς τους.

Αντίθετα με ό,τι συμβαίνει με άλλα είδη, αντιμετωπίζουμε τους ελέφαντες με
αμηχανία εξαιτίας του μεγέθους τους και της εξυπνάδας τους. Παρ’ όλο που
έζησαν και συνεργάστηκαν με τους ανθρώπους επί αιώνες, και συνεχίζουν ακόμη,
δεν έχουν πλήρως εξημερωθεί. Δεν αναπαράγονται εύκολα σε συνθήκες αιχμαλωσίας.
Ο άνθρωπος πρέπει να τους αναζητήσει στην άγρια φύση και να τους εκπαιδεύσει.
Και όταν αυτή η φύση εξαφανιστεί, το ίδιο θα συμβεί και με τους ελέφαντες.

LINKS:

* elephant.elehost.com/

* www.independent.co.uk/