Aνοίγει ο φάκελος «συγγράμματα»

H πιο γνωστή περίπτωση κατηγορίας για υπερτιμολόγηση πανεπιστημιακών
συγγραμμάτων στην Ελλάδα, που εδώ και τουλάχιστον 10 χρόνια δεν έχει ακόμα
οριστικά ξεκαθαρίσει, συζητείται σήμερα στον Άρειο Πάγο.

H υπόθεση με τα συγγράμματα ήρθε στη δημοσιότητα το 1994, όταν ο διευθυντής των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης κ. Στ.Τραχανάς εντόπισε δεκάδες συγγράμματα που στην ελεύθερη αγορά κόστιζαν λιγότερο από όσα είχε πληρώσει το υπουργείο Παιδείας για την αγορά τους

Στο ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο εκδικάζεται αίτηση αναίρεσης της αθωωτικής
απόφασης που είχε πέρυσι εκδώσει το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων,
απαλλάσσοντας ομόφωνα τους κατηγορούμενους εκδότες, αδελφούς Αναστάσιο και
Δημήτριο Κυριακίδη, από την κατηγορία της απάτης ύψους 301 εκατ. δραχμών εις
βάρος του Δημοσίου. Σύμφωνα με την αναίρεση που άσκησε ο πρώην εισαγγελέας
Αρείου Πάγου κ. Ευ. Κρουσταλλάκης, η αθώωση «ενέχει τόσες αοριστολογίες και
ασάφειες και αντιφάσεις, ώστε είναι αδύνατο να συμπεράνει κανείς τι δέχεται»!

H Επιτροπή Κοστολόγησης

Επίσης, ο κ. Κρουσταλλάκης τονίζει ότι το δικαστήριο θα έπρεπε να ήταν πολύ
πιο επιφυλακτικό στις καταθέσεις των μελών της Επιτροπής Κοστολόγησης των
συγγραμμάτων (σ.σ. κατέθεσαν στη δίκη ότι δεν παραπλανήθηκαν από τους
κατηγορούμενους) εν όψει «και της ενδεχόμενης ευθύνης των προσώπων αυτών για
οποιαδήποτε περιουσιακή βλάβη του Δημοσίου».

H υπόθεση ήρθε στη δημοσιότητα το 1994, όταν ο διευθυντής των Πανεπιστημιακών
Εκδόσεων Κρήτης κ. Στ. Τραχανάς εντόπισε δεκάδες συγγράμματα που στην ελεύθερη
αγορά κόστιζαν λιγότερο από όσα είχε πληρώσει το υπουργείο Παιδείας για την
αγορά τους. Αρχικά κατηγορήθηκαν αρκετοί εκδότες καθώς και μέλη της Επιτροπής
Κοστολόγησης, στο δικαστήριο όμως παραπέμφθηκαν μόνο οι δύο εκδότες.

Ζημία 301 εκατ. δραχμών

Οι κατηγορούμενοι τελικά αθωώθηκαν πέρυσι, παρότι στη δικογραφία υπήρχε
πολυσέλιδο πόρισμα επιτροπής του υπουργείου Παιδείας, που διαπίστωνε ζημία
ύψους 301 εκατ. δραχμών για το Δημόσιο. Μετά την αθώωση όμως, ο υπουργός
Παιδείας κ. Π. Ευθυμίου (που ως δημοσιογράφος είχε φέρει στην επιφάνεια την
υπόθεση) ζήτησε από τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου να επανεξετάσει την
υπόθεση. Έτσι, τον περασμένο Μάρτιο, ο κ. Κρουσταλλάκης άσκησε αναίρεση κατά
της αθωωτικής απόφασης.

Σήμερα θα γίνει η συζήτηση και αναμένεται η απόφαση του 5ου Τμήματος του
Αρείου Πάγου για το αν θα επαναληφθεί η όχι η δίκη. Εισαγγελέας στη συζήτηση
θα είναι ο κ. Χρ. Λάμπρου, γνωστός από τη δίκη της 17 Νοέμβρη.

«Αιχμάλωτοι» του… ενός βιβλίου

Σχεδόν κάθε πανεπιστημιακός στην Ελλάδα, έχει και… το σύγγραμμά του! Και
κάθε φοιτητής είναι «αιχμάλωτος» ενός μόνο βιβλίου.

Περίπου 7.000 τίτλοι πανεπιστημιακών συγγραμμάτων διανέμονται κάθε ακαδημαϊκό
έτος, διαμορφώνοντας έτσι την υψηλότερη ίσως αναλογία στον κόσμο μεταξύ
πανεπιστημιακών καθηγητών και συγγραμμάτων, που πλησιάζει… το ένα προς ένα.

Την ίδια στιγμή ο μέσος όρος σε άλλα κράτη, εκτιμά εμπειρικά ο διευθυντής των
Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης κ. Στεφ. Τραχανάς, κυμαίνεται σε αναλογίες 1
(σύγγραμμα) προς 20 (καθηγητές), έως 1 προς 100. Κι αυτό, παρότι στην Ελλάδα
ισχύει ακόμα το καθεστώς τού ενός συγγράμματος ανά μάθημα, ενώ στις
περισσότερες χώρες υπάρχουν πολλά ώστε να επιλέγουν οι φοιτητές.

Για την αγορά συγγραμμάτων το κράτος δαπανά κάθε έτος 17-20 εκατ. ευρώ, δηλαδή
κατά μέσο όρο 2.500-3.000 ευρώ για κάθε τίτλο. Στο παρελθόν έχουν διατεθεί έως
και 8,5-10 δισ. δρχ. για τα συγγράμματα ενός μόνον έτους.

Εξαιρέσεις

Βεβαίως υπάρχουν και αρκετές εξαιρέσεις καθηγητών που διδάσκουν πολύ
ενδιαφέροντα συγγράμματα άλλων συναδέλφων τους, όμως είναι το ίδιο το σύστημα
συγγραφής που, όπως τονίζει ο κ. Τραχανάς, «ενθαρρύνει την προχειρογραφία» και
χρειάζεται αναμόρφωση. H μόνη γνήσια προσπάθεια μεταρρύθμισης είχε επιχειρηθεί
από τον τότε υπουργό Παιδείας Γιώργο Παπανδρέου το 1995 – και μάλιστα την είχε
υποστηρίξει ο Στ. Μάνος – όμως το σχετικό νομοσχέδιο που προέβλεπε τη θέσπιση
πολλαπλού συγγράμματος αποσύρθηκε τελικά εξαιτίας ποικίλων αντιδράσεων.

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι γενικές συνελεύσεις των διαφόρων πανεπιστημιακών
Τομέων και Τμημάτων, που είναι οι μόνες αρμόδιες αρχές για να εγκρίνουν ή μη
την υιοθέτηση ενός συγγράμματος, ελάχιστες φορές έχουν απορρίψει κάποιο
προτεινόμενο βιβλίο. Έτσι όμως, ανάμεσα στα όχι λίγα πραγματικά καλά
επιστημονικά συγγράμματα, υπάρχουν και αρκετά χαμηλής ποιότητας.

Και ζήτημα ποιότητας

Βεβαίως πολλές φορές υπάρχει και ζήτημα ποιότητας. Όπως λέει ο πρύτανης του
Πολυτεχνείου κ. Αν. Ανδρεόπουλος, δεν υπάρχει σήμερα ιδιαίτερος ακαδημαϊκός
έλεγχος καταλληλότητας ενός συγγράμματος και ασφαλέστερη κρίση είναι η γνώμη
των φοιτητών. Σύμφωνα με τον πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθήνας κ. Γ.
Μπαμπινιώτη, «αν θέλουμε να μιλάμε για Παιδεία ποιότητας, πρέπει κάποτε να
ξεπεραστεί η λογική του “φοιτητή τού ενός βιβλίου” και να βρεθούν καλύτερες
λύσεις». Βέβαια οι λύσεις θα πρέπει να διατηρήσουν τη δωρεάν διανομή για να
γίνουν αποδεκτές από τους κυρίως ενδιαφερομένους, που είναι βέβαια οι φοιτητές.