Eισαγόμενη μανία για βιολογικά προϊόντα

«Βιολογική μανία» καταλαμβάνει το τελευταίο εξάμηνο τους Έλληνες
καταναλωτές, που αρχίζουν να ανακαλύπτουν τα βιολογικά προϊόντα. Ωστόσο οι
υψηλές τιμές των ελληνικών «βιοπροϊόντων» τούς στρέφουν στα εισαγόμενα.

Είναι ενδεικτικό ότι έως και 15% αυξήθηκαν οι πωλήσεις εισαγόμενων βιολογικών
προϊόντων στα σούπερ μάρκετ, από τον Ιούλιο έως τον Δεκέμβριο του 2003, σε
σχέση με το αντίστοιχο περυσινό διάστημα. Φρούτα, λαχανικά, ξηροί καρποί,
ελαιόλαδο, προερχόμενα κυρίως από την Ιταλία αλλά και από άλλες ευρωπαϊκές
χώρες, βρίσκονται στην κορυφή των προτιμήσεων των καταναλωτών. Οι μεγάλες
αλυσίδες σκέφτονται να διευρύνουν την γκάμα των βιολογικών προϊόντων που
προσφέρουν, ενώ ο Σύνδεσμος Ιδιοκτητών Σούπερ Μάρκετ (ΣΕΣΜΕ) εκτιμά ότι έως το
τέλος του 2005 τα επίπεδα κατανάλωσης θα είναι αντίστοιχα των άλλων χωρών της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ξεπερνούν το 20% επί του συνόλου των προϊόντων
διατροφής. Στη χώρα μας, το ποσοστό αυτό ήταν μόλις 2% μέχρι πέρυσι για να
εκτιναχθεί στο 4% φέτος.

Ωστόσο τα ελληνικά προϊόντα δεν ακολούθησαν αντίστοιχη ανοδική πορεία αφού οι
τιμές τους είναι – σε ορισμένες περιπτώσεις έως και 50% – ακριβότερες από τα
εισαγόμενα, ενώ η ελληνική παραγωγή ούτως ή άλλως δεν επαρκεί για να καλύψει
τη ζήτηση. Στα ράφια των καταστημάτων οι καταναλωτές μπορούν να βρουν πάνω από
2.000 κωδικούς τέτοιων προϊόντων: Φρέσκα φρούτα και λαχανικά αλλά και
τυποποιημένα προϊόντα (ζυμαρικά, όσπρια, καλλυντικά, χαρτικά). Οι 1.300 από
αυτούς τους κωδικούς είναι εισαγόμενοι. Οι τιμές τους είναι έως και 50%
χαμηλότερες από τα αντίστοιχα ελληνικά.

Αυξημένο ενδιαφέρον. «Υπάρχει αυξημένο ενδιαφέρον των καταναλωτών το
τελευταίο διάστημα», επισημαίνει ο κ. Χαράλαμπος Τσοκανής, βιοκαλλιεργητής από
το 1983 (!). Ωστόσο παραδέχεται ότι τα ελληνικά βιοπροϊόντα χάνουν τον αγώνα
απέναντι στα εισαγόμενα. Όπως εξηγεί ο κ. Τάσος Λιάπης, ιδιοκτήτης του
ομώνυμου κτήματος στα Οινόφυτα (με 1.500 στρέμματα παρθένου βοσκότοπου), «αν
το συμβατικό προϊόν κοστίζει 20 λεπτά και το βιολογικό 2 ευρώ, ο καταναλωτής
δεν θα το αγοράσει. Αν όμως το ένα κοστίζει 20 λεπτά και το άλλο 50, τότε δεν
θα διστάσει καθόλου».

«Οι αλλεπάλληλες διατροφικές κρίσεις – την τελευταία 15ετία – και η επιβάρυνση
του περιβάλλοντος από την αλόγιστη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων έχουν
προκαλέσει έντονες ανησυχίες», εξηγεί ο κ. Σπύρος Σγούρος, πρόεδρος του ΔΗΩ,
ενός από τους τρεις Οργανισμούς Πιστοποίησης Βιολογικών Προϊόντων που
λειτουργούν στη χώρα μας. «Ένα πιάτο απαλλαγμένο από την κατάχρηση των
φυτοφαρμάκων, με προϊόντα οικολογικής παραγωγής, αποτελεί επιλογή όλο και
περισσότερων καταναλωτών», συμπληρώνει.

Εκπρόσωπος αλυσίδας καταστημάτων οικολογικής παραγωγής υπογραμμίζει ότι αυτό
που παρακινεί τους καταναλωτές να προτιμήσουν τα συγκεκριμένα προϊόντα είναι
το γεγονός ότι είναι πιστοποιημένα από ελληνικούς και ευρωπαϊκούς οργανισμούς.
«Τα βιολογικά προϊόντα δεν είναι μόδα που με τις υπάρχουσες συγκυρίες ήρθε
στην επιφάνεια. Είναι ένας τρόπος ζωής», λέει.

«Δεν μετάνιωσα για την επιλογή μου», επισημαίνει ο κ. Τάσος Λιάπης, βιολογικός κτηνοτρόφος. Ο ίδιος επέλεξε, το 2000, να εγκαταλείψει τη συμβατική κτηνοτροφία. Στο κτήμα του, σήμερα, ζουν 900 πρόβατα

Τα ζητούν επίμονα. Ο κ. Τάσος Λιάπης περιγράφει χαρακτηριστικά: «H
κυρία στο τηλέφωνο ήταν ιδιαίτερα επίμονη. Ήθελε σώνει και καλά να μάθει πότε
θα έβρισκε ξανά το γιαούρτι, δικής μας παραγωγής, στο κατάστημα απ’ όπου
ψώνιζε. Αφού της εξέφρασα την έκπληξή μου γι’ αυτή την επιμονή της, μου
εξήγησε: Είχε ένα μικρό παιδί στο οποίο άρεσε να τρώει ένα γιαούρτι κάθε
βράδυ. Όταν λοιπόν δεν βρήκε το δικό μας γιαούρτι και έδωσε στο παιδί ένα άλλο
– συμβατικό -, αυτό γέμισε εξανθήματα. Παρουσίασε αλλεργία, προφανώς, σε
κάποιο χημικό συστατικό του γιαουρτιού».

Ο κ. Λιάπης είναι νέος, παντρεμένος και έχει τρία παιδιά. Ο ίδιος εξηγεί ότι
όταν το 2000 πήρε την απόφαση να ασχοληθεί με τη βιολογική κτηνοτροφία, ήξερε
ότι ο δρόμος θα ήταν μακρύς, με δυσκολίες. Τέσσερα χρόνια μετά, δηλώνει ότι
όχι μόνο δεν μετάνιωσε αλλά είναι έτοιμος να επεκτείνει τις δραστηριότητές του
σε νέους τομείς, να φέρει καινούργια ζώα και να παράγει νέα προϊόντα.

Το κτήμα Λιάπη, στα Οινόφυτα, περιλαμβάνει εκτός από τον καταπράσινο βοσκότοπο
και άλλα 100 στρέμματα με τις εγκαταστάσεις για τα ζώα και το τυροκομείο.
Εκτός από τα 900 πρόβατα, κατσίκια, πάπιες, κότες, γουρούνια και σκυλιά
κινούνται ελεύθερα στον χώρο. Δώδεκα άτομα ζουν στο κτήμα. «Δεν εργάζονται
απλώς εδώ. Το νιώθουν δικό τους. Ταΐζουν τις κότες, παίζουν με τα σκυλιά,
γνωρίζουν ένα προς ένα τα πρόβατα», λέει ο κ. Λιάπης, ενώ εξηγεί ότι «μου
αρέσει να ζω σε ένα ολοκληρωμένο αγρόκτημα. Να κινούνται πολλά ζώα σε αυτό».

Οι διαφορές. Οι διαφορές του κτήματος Λιάπη με ένα συμβατικό είναι δύο.
Τα ζώα κινούνται ελεύθερα, δεν περιορίζονται, δεν δένονται και δεν
καθοδηγούνται. Τρέφονται κυρίως με τριφύλλι που παράγεται στο ίδιο το κτήμα
και δεν τους χορηγούνται φάρμακα και αντιβιοτικά, λίπη ή έλαια, υποπροϊόντα
κρέατος, ορμόνες ή συνθετικό γάλα. «Τα ζώα μας τρώνε επίσης άχυρο, τριφύλλι,
κριθάρι, καλαμπόκι, βρώμη, όλα πιστοποιημένα βιολογικά», συμπληρώνει.

Οι τιμές των βιολογικών προϊόντων είναι διεθνώς ακριβότερες από τις τιμές των
συμβατικών. «Οι τελικές τιμές που πληρώνει ο καταναλωτής για το βιολογικό
προϊόν μεγεθύνονται από το σημαντικά υψηλότερο κόστος διανομής», επισημαίνει ο
κ. Λιάπης. «Στις οργανικές καλλιέργειες απαιτείται περισσότερη εργασία. Η
απαιτούμενη εργασία εξαρτάται βέβαια από τον βαθμό εκβιομηχάνισης. Για
παράδειγμα, έρευνα έδειξε για τις πατάτες ότι το ξερίζωμα των ζιζανίων με το
χέρι στις βιοκαλλιέργειες απαιτεί 100 περισσότερες ώρες τον χρόνο ανά
εκτάριο». Συχνά οι βιοκαλλιεργητές, για να καλύψουν τη διαφορά ποσοστού
κέρδους, αναλαμβάνουν οι ίδιοι την επεξεργασία και τη διάθεση των προϊόντων
τους, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο τις ώρες εργασίας.

Βιολογικές οι βρεφικές τροφές στη Γερμανία και το 70% για τους μαθητές στην Ιταλία

Τα γιαούρτια. Οικολογικό γιαούρτι σε γυάλινη συσκευασία – και όχι σε κεσεδάκια – είναι το ένα από τα 2.000 βιολογικά προϊόντα που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά

Στην Ιταλία το 70% των τροφίμων που καταναλώνουν οι μαθητές του Νηπιαγωγείου
είναι βιολογικά. Επιπλέον, στην ίδια χώρα έχει επιβληθεί περιβαλλοντικός φόρος
στα φυτοφάρμακα και τα έσοδα που συγκεντρώνονται επενδύονται στον τομέα της
βιολογικής γεωργίας. Αντίστοιχα στη Γερμανία οι βρεφικές τροφές που
διατίθενται στην αγορά είναι μόνο βιολογικές, ενώ ταυτόχρονα συνιστάται στους
γονείς να προτιμούν οικολογικά προϊόντα.

H βιολογική παραγωγή και στην Ελλάδα, αν και άρχισε μόλις το 1993,
αναπτύσσεται ταχύτατα σήμερα. Από τα 11.882 στρέμματα βιολογικών καλλιεργειών
το 1994, φτάσαμε στα 300.000 στρέμματα το 2003. Σύμφωνα με στοιχεία των
Οργανισμών Ελέγχου και Πιστοποίησης Βιολογικών Προϊόντων, σε όλη την Ελλάδα
έχουν οργανωθεί δεκάδες αγροκτήματα, μικρές κτηνοτροφικές μονάδες και
εμπορικές επιχειρήσεις που διαθέτουν οικολογικά προϊόντα όλων των κατηγοριών.
Στον Κεφαλά, ένα χωριό κοντά στη Σπάρτη, το 95% των ελαιώνων καλλιεργούνται
βιολογικά.

Μεγάλες επιχειρήσεις της βιομηχανίας τροφίμων και ποτών επενδύουν στην
οικολογική παραγωγή προϊόντων. Στο λιανικό εμπόριο, γνωστοί επιχειρηματίες
έχουν αναπτύξει αλυσίδες βιολογικών προϊόντων, ενώ σε όλα σχεδόν τα σούπερ
μάρκετ υπάρχουν τμήματα προϊόντων βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας.
Επίσης, κάθε πόλη της Ελλάδας έχει τη δική της λαϊκή αγορά βιολογικών
προϊόντων.

Το υπουργείο Γεωργίας υποστηρίζει ότι έχει ανάμεσα στις πρώτες προτεραιότητές
του την εξάπλωση της βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας και την αύξηση της
κατανάλωσης βιοπροϊόντων. «Από τον Οκτώβριο του 2003», τονίζουν παράγοντες του
υπουργείου, «συστήθηκε το Εθνικό Συμβούλιο Βιολογικής Γεωργίας. Το απαρτίζουν
τέσσερις διευθύνσεις: Στρατηγικού Σχεδιασμού, Αγοράς, Εφοδίων και Εκπαίδευσης
γεωργών – κτηνοτρόφων – γεωπόνων – κτηνιάτρων ».

Τις επόμενες ημέρες θα συνεδριάσει υπό την προεδρία του γενικού γραμματέα του
υπουργείου Γεωργίας κ. Παναγιώτη Κολλίρη και θα συζητηθούν θέματα όπως η
αντιμετώπιση της πολυνομίας που ισχύει για το θέμα και οι απλούστευση των
πολύπλοκων διαδικασιών που απαιτούνται σήμερα για την επιδότηση των
βιοκαλλιεργητών.

Επιδοτούνται οι βιολογικές μονάδες στην Ευρώπη

Οι ευρωπαϊκές παραγωγικές μονάδες έχουν τη δυνατότητα να πουλούν χαμηλότερα
από τις ελληνικές γιατί επιδοτούνται από τις εθνικές κυβερνήσεις, οι οποίες
δίνουν μεγάλη σημασία σε αυτές – και σίγουρα μεγαλύτερη απ’ ό,τι η Ελλάδα.
«Υπάρχει συγκεκριμένο σχέδιο, το οποίο χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία
ακολουθούν», λέει ο κ. Σγούρος. «Συγκεκριμένες επιδοτήσεις, χαμηλότοκα δάνεια
από τις αντίστοιχες αγροτικές τράπεζες, προώθηση των εξαγωγών, καμπάνιες
ενημέρωσης, είναι μερικά μόνο από τα μέτρα που έχουν πάρει ώστε να κάνουν τα
προϊόντα τους ανταγωνιστικά».

Θέμα επιπέδου. Πάντως όπως προκύπτει από έρευνα που πραγματοποίησε το
Εθνικό Κέντρο Αγροτικών Ερευνών (ΕΘΙΑΓΕ), οι καταναλωτές βιολογικών προϊόντων
εμφανίζουν υψηλότερο μορφωτικό και εισοδηματικό επίπεδο από εκείνους που, αν
και είναι ενήμεροι για τα βιολογικά προϊόντα, αγοράζουν συμβατικά. Επιπλέον,
παρουσιάζουν έντονο ενδιαφέρον για θέματα περιβαλλοντικής ασφάλειας. Σχετικά
με τις διαιτητικές τους συνήθειες, «εμφανίζονται ευαισθητοποιημένοι σε θέματα
υγιεινής διατροφής».

Λιγότερο νερό – περισσότερη σάρκα

Τα βιολογικά προϊόντα δεν είναι, σε αντίθεση με ό,τι πιστεύουν οι
περισσότεροι, νοστιμότερα από τα συμβατικά. H γεύση, σύμφωνα με τους
καλλιεργητές, εξαρτάται από την περιοχή, τα εδαφολογικά και τα κλιματολογικά
χαρακτηριστικά της. Το σίγουρο είναι ότι τα χημικά λιπάσματα συσσωρεύουν νερό,
με αποτέλεσμα τα βιολογικά προϊόντα να έχουν 28% λιγότερο νερό και άρα
περισσότερη σάρκα. Στα κτηνοτροφικά προϊόντα, το κρέας είναι πιο σκληρό γιατί
τα ζώα κινούνται ελεύθερα.