ANTA ΠAΠANΔPEΟY Στο ΠAΣOK από το ξεκίνημά του

«Κάπου σας έχω ξαναδεί», της είπε. «Ήμουν προχθές», του απάντησε, «στην
ομιλία σας, στου “Μαραλέτου”, στο Ρίο. Περάσατε από το τραπέζι όπου καθόμουν.
Μας συνέστησαν…».

Από τότε, πέρασαν περίπου δύο δεκαετίες και η Άντα Παπαπάνου, έχοντας βάλει
στην άκρη την καριέρα τής πολιτικού μηχανικού και την ειδικότητά της (μάστερ)
στην «ανάλυση τάσεων σε λεπτότοιχες κατασκευές» βοηθάει τον σύντροφό της,
Γιώργο Παπανδρέου. «Του συμπαραστέκομαι, βάζω όλο το μυαλό μου να σκεφθεί σε
ό,τι μου ζητήσει. Δεν ξεχωρίζω τις εργασίες… Να, όπως προχθές, που έβγαζα
φωτοτυπίες από μία ομιλία του, η οποία έπρεπε να μοιρασθεί».

Στα εγκαίνια. H Άντα με τον Γιώργο Παπανδρέου και τους γονείς της Πάνο και Θεανώ, στην έκθεση του πατέρα της (1990), λίγες ημέρες μετά τη γέννηση της Μαργαρίτας

Όταν ρωτάς την Άντα Παπανδρέου πώς σκέφτεται τον ρόλο της, εάν ο Γιώργος
Παπανδρέου εκλεγεί και γίνει ο επόμενος πρωθυπουργός, απαντά πως «θα είμαι
δίπλα του, όπως πάντα», υπονοώντας τη διακριτική παρουσία που είχε
μέχρι και σήμερα στο πλευρό τού υπουργού Εξωτερικών.

Φυσικά, η εξουσία είναι γλυκιά, πολύ περισσότερο όταν κανείς βρίσκεται στην
«καρδιά» της.

Ωστόσο, η κ. Παπανδρέου – και το λέει με κατηγορηματικό τρόπο σε όσους φίλους
την… τσιγκλάνε – επιμένει: «Είμαι η σύντροφος του Γιώργου και η μητέρα της
Μαργαρίτας, που φέραμε στη ζωή… την ημέρα που κέρδισε η N.Δ. τις εκλογές το
1990. Ασφαλώς, όλοι έχουμε απόψεις και, γιατί όχι, είμαστε αυστηροί κριτές και
του πιο στενού μας, του πιο αγαπημένου μας ανθρώπου. Αλλά αυτό είναι πολύ
διαφορετικό από το να παρεμβαίνει κανείς ή να λειτουργεί “αντ’ αυτού” στη θέση
ενός προέδρου, τον οποίο εκλέγει ο λαός με την ψήφο του. Στον αγώνα πρέπει να
είμαστε μαζί. Στα άλλα, που αφορούν την άσκηση της όποιας εξουσίας, αποφασίζει
ο κυρίαρχος λαός».

H Άντα Παπανδρέου πολλές φορές – αν και ήταν άριστη μαθήτρια και φοιτήτρια –
όταν την ρωτούν, σημειώνει πως «από λάθος έγινα μηχανικός». Και προσθέτει: «Με
συγκινούν και με συναρπάζουν η λογοτεχνία, η τέχνη, το να βοηθάω με
αυταπάρνηση κοινωνικές ομάδες που έχουν ανάγκη στήριξης».

Το «μικρόβιο» της τέχνης το κληρονόμησε από τον αγαπημένο της πατέρα, τον
Πατρινό δικηγόρο και γλύπτη Πάνο Παπαπάνου, που καταγόταν από την Άνω Χώρα της
Ναυπακτίας. (Ρίζες από την Ελατού της Ναυπακτίας και τα Καλάβρυτα έχει και η
Πατρινή μητέρα της, Θεανώ).

Κείμενο στήριξης

Αλλά δεν ήταν το μόνο που πήρε από τον πατέρα της. Γιατί ο Πάνος Παπαπάνου –
στη δεκαετία του ’60 – θαύμαζε τον Ανδρέα Παπανδρέου και είχε συνυπογράψει,
λίγο πριν από τη δικτατορία, μαζί με άλλους δικηγόρους κείμενο στήριξης του
ιδρυτή των Δημοκρατικών Συνδέσμων και του ΠΑΣΟΚ. Τα έφερε όμως η ζωή και
πρωτογνώρισε τα παιδιά του Ανδρέα και της Μαργαρίτας Παπανδρέου ένα πρωινό του
’64, στην οδό Μαιζώνος τής Πάτρας, μία ημέρα που έπαιξε με τον Γιώργο, τον
Νίκο, τον Αντρίκο και τη Σοφία.

«Ήμουν κακή στη γυμναστική στο σχολείο», λέει συχνά σε παρέες, αλλά «πολύ καλή
στα μαθήματα. Διάβαζα πολύ, εκτός από τις ώρες που μετέδιδε το κρατικό
ραδιόφωνο το Θέατρο της Κυριακής και το Θέατρο της Τετάρτης».

H φοιτητική εξέγερση

Μαργαρίτα – Άντα. H σχέση κόρης – μάνας είναι στενή. H κ. Παπανδρέου καμαρώνει που η «μικρή» της πάει καλά στο σχολείο και παίζει όμορφα στο πιάνο κομμάτια των Μπιτλς

H εξέγερση των φοιτητών του Πολυτεχνείου και η εξέγερση των φοιτητών του
Πανεπιστήμιου της Πάτρας την βρήκε πρωτοετή φοιτήτρια στη Σχολή Πολιτικών
Μηχανικών.

Ήταν μέσα στην κατάληψη που έγινε στο παράρτημα του Πανεπιστημίου, κάτι που
λίγες μέρες αργότερα αφηγείτο σε φιλικό σπίτι. «Κάποιος με κάρφωσε και με
φώναξαν για ανακρίσεις στην Ασφάλεια».

Στο ξεκίνημα του ΠΑΣΟΚ ήταν από τις πρώτες που πήραν μέρος. «Θυμάμαι τις
ωραίες συζητήσεις που κάναμε για την ανάγκη αποχουντοποίησης στα Πανεπιστήμια.
Ο ενθουσιασμός των συντρόφων ήταν μεγάλος. Ο καθένας είχε και μία άποψη για να
συμβάλει, ο Γιώργος Τζάθας – γραμματέας της Νεολαίας ΠΑΣΟΚ που διεγράφη το ’76
και αντικαταστάθηκε από τον Στέφανο Τζουμάκα – ο Παύλος Λουκάτος, ο Νίκος
Σαραφόπουλος, ο Τόλης Μπαράτσης, ο Γιώργος Μπαλάνης, η Γιάννα Μαμωνά,
εκφωνήτρια του κατειλημμένου το ’73 Πανεπιστημίου Πατρών…».

Τον Δεκέμβριο του ’76 – μετά τις μεγάλες διαγραφές της Δημοκρατικής Άμυνας στο
ΠΑΣΟΚ, το ’75 – εκδιώχθηκαν εκατοντάδες στελέχη του ΠΑΚ και της Νεολαίας.
Τότε, η Σπουδάζουσα Πάτρας – όπως και άλλες οργανώσεις του ΠΑΣΟΚ – διαφώνησε
με τις διαγραφές.

Και σ’ ένα κείμενο προς τον Ανδρέα Παπανδρέου, που υπέγραφε ο γραμματέας της
και το 97% των μελών της – ανάμεσά τους και η Άντα Παπαπάνου – έλεγαν πως το
κόμμα θα γείρει μονόπαντα και… δεξιότερα.

Ματαίως, κορυφαία στελέχη (Κώστας Σημίτης, Βάσω Παπανδρέου, Κώστας Λαλιώτης,
Στέφανος Τζουμάκας) σε καθόδους τους στην Πάτρα, τον Δεκέμβριο του ’76 και τον
Ιανουάριο του ’77, προσπάθησαν να αλλάξουν την άποψη της Σπουδάζουσας.

Τελικώς, δόθηκε «εντολή» και ετέθησαν, όλοι όσοι υπέγραψαν το κείμενο, «εκτός
διαδικασιών επ’ αόριστον». Στο Πανεπιστήμιο της Πάτρας, στις φοιτητικές
εκλογές που ακολούθησαν, η Άντα Παπανδρέου συμμετείχε στο ψηφοδέλτιο της
λεγόμενης ΠΑΣΠ-νόμιμη», για να δείξει τη διαφωνία της απέναντι σε αυθαιρεσίες
που είχαν συντελεσθεί.

«Μέσα στα πολλά που με συγκινούν στον Γιώργο», λέει πολλές φορές η Άντα
Παπαπάνου, «είναι και αυτή η θέση που κράτησε τότε, αλλά και σε πολλές άλλες
διαγραφές που προηγήθηκαν ή ακολούθησαν. Ο Γιώργος είχε και έχει πάντα μία
δημοκρατική αντίληψη για το πώς πρέπει να λειτουργεί ένα κόμμα. Δεν πιστεύει
ότι κάποιοι δήθεν φωτισμένοι που περιβάλλουν τον αρχηγό μπορεί να αποφασίζουν
και να διώχνουν τον κόσμο, μόνο και μόνο γιατί τολμά να λέει και να αγωνίζεται
για την άποψή του».

Υποτροφία

1964. H Άντα Παπαπάνου (στην κορυφή της σκάλας) με τα παιδιά του Ανδρέα Παπανδρέου, τη Σοφία, τον Νίκο, τον Γιώργο και τον Αντρίκο, στην οδό Μαιζώνος στην Πάτρα

H Άντα Παπανδρέου, η οποία έγινε το ’77 και γραμματέας του Συλλόγου Φοιτητών
Πολυτεχνικής, πήρε την επόμενη χρονιά – ως άριστη φοιτήτρια – υποτροφία και
έφυγε για τον Καναδά, στο Πανεπιστήμιο του Κάρλτον της Οτάβας, για να πάρει το
μάστερ της.

Εκεί όχι απλά τα πήγε καλά – όπως θυμάται με ικανοποίηση – αλλά την προσέλαβαν
και στην εταιρεία Canadair, όπου και δούλεψε με επιτυχία αρκετά χρόνια. «Την
ίδια εποχή και η αγαπημένη μου αδελφή Μπέττυ, πολιτικός μηχανικός κι αυτή,
εργαζόταν με επιτυχία στη Μινεάπολη των ΗΠΑ».

«Λατρεύω την τέχνη του πατέρα μου»

Όταν, στα μέσα της δεκαετίας του ’80, ερωτεύθηκε τον Γιώργο Παπανδρέου,
έψαξε πολλές φορές για να του στείλει όμορφες κάρτες. «Μέχρι και στο Μουσείο
Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης έφαγα μία ημέρα, για να βρω κάποια που θα τον
συγκινούσε».

Αργότερα – και ενώ είχε παντρευτεί τον Γιώργο Παπανδρέου – συνέχισε να ψάχνει
για κάρτες στα μουσεία. Διάβασε πολλή λογοτεχνία, κυρίως γαλλική και αγγλική,
ενώ τον τελευταίο καιρό ξεκοκαλίζει τη Δημουλά, τον Λειβαδίτη, τον Βαρβέρη και
τον Παυλόπουλο.

Αυτές τις ημέρες διαβάζει το βιβλίο «Ανθρωποδιά» του Δημήτρη Δημητριάδη και
ακούει την 14χρονη κόρη της Μαργαρίτα να παίζει σ’ ένα ηλεκτρονικό μικρό πιάνο
κομμάτια των Μπιτλς.

«Δεν ξέρω…», την άκουγε προ ημερών μία φίλη της να λέει. «Μπορεί να σπούδασα
μηχανικός, αλλά λατρεύω το καλό θέατρο. Έπειτα, μου πρόσφερε πολλά το
πρόγραμμα “Lettres modernes” της Σορβόννης, που παρακολούθησα. Θα έλεγα ότι θα
ήθελα να ξαναγύριζα στην αγάπη μου, τα εικαστικά, που λάτρευε και ο πατέρας.
Μεγάλωσα με τη γλυπτική και τα έργα του, την τέχνη του».