Tο χάσμα δεν κρύβεται

Τις επίμονες και βαθιές κοινωνικές διαφορές που ταλανίζουν τη σύγχρονη
τουρκική κοινωνία έφερε με έναν ιδιόρρυθμο τρόπο στο προσκήνιο της
δημοσιότητας το δημοφιλές τηλεπαιχνίδι Popstar, η α λα τούρκα έκδοση του «Fame
Story», που μεταδίδεται από το Kanal D, το σοβαρό ψυχαγωγικό κανάλι του
δημοσιογραφικού ομίλου Dogan (ιδιοκτήτη της «Χουριέτ», της «Μιλιέτ», της
«Ραντικάλ» και του CNN Turk).

Νέα αστέρια. Πάνω, οι «λαϊκοί» Μπεϊχάν Γκιουρχάν και Φιρντέβς Γκιουνές και κάτω οι «λευκοί» Τούρκοι Μπαρίς Κομιουρτσιούογλου και Αμπιντίν Οζσαχίν

Οι συμμετέχοντες μαθαίνουν και εξασκούνται να τραγουδούν μουσική pop και αφού
δεχθούν τις κριτικές μιας τετραμελούς επιτροπής, που συγκροτείται από γνωστά
ονόματα του χώρου της τουρκικής pop, παραδίδονται στην κρίση του τηλεοπτικού
κοινού, που αποφασίζει ποιος θα προκριθεί στο επόμενο στάδιο.

Στο προτελευταίο στάδιο έχουν προκριθεί τρεις νεαροί και μια κοπέλα, ενώ οι
λεπτομέρειες του παιχνιδιού είναι ένα από τα θέματα συζήτησης ανάμεσα στους
διανοουμένους και τους ακαδημαϊκούς στην Κωνσταντινούπολη, που μέσα από το
παιχνίδι βλέπουν να σκιαγραφείται με χαρακτηριστικό τρόπο η τουρκική κοινωνία.

«Πρόκειται για μια μάχη ανάμεσα στις ελίτ και τις λαϊκές τάξεις», λέει στα
«NEA» ο Οζγκιούρ Τουρέσαϊ, ερευνητής στο γαλλικό Ινστιτούτο Ανατολικών Σπουδών
στην Κωνσταντινούπολη και σημειώνει ότι καθ’ όλη τη διάρκεια του παιχνιδιού
σταθερά πρώτοι στις προτιμήσεις των τηλεθεατών, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων
είναι κορίτσια στην εφηβεία, είναι οι λαϊκοί τύποι από τις φτωχικές συνοικίες
των επαρχιακών πόλεων και τονίζουν όσο μπορούν τη «μάγκικη» ταυτότητά τους.

«Λευκοί Τούρκοι». Πρώτος, με μεγάλη διαφορά, είναι ο Μπεϊχάν, ένας
νεαρός από τις φτωχικές γειτονιές των Αδάνων, με βαριά προφορά, που έχει πάει
στη φυλακή επειδή σκότωσε, εξ αμελείας, τον ξάδελφό του. Ακολουθούν οι
εκκολαπτόμενοι «λευκοί Τούρκοι», ο Μπαρίς, από μεσοαστική οικογένεια της
Άγκυρας, που αντιπροσωπεύει τον κλασικό δυτικότροπο popstar, με ιδιαίτερα
προσεγμένη εμφάνιση και ομιλία και ο Αμπιντίν από μεσοαστική και αυτός
οικογένεια των Αδάνων, περιποιημένος και «υπερβολικά σωστός». Τέταρτη έρχεται
η Φιρντέβς, κομμώτρια από διαλυμένη λαϊκή οικογένεια του Ικονίου, που έχει
τελειώσει μόνο το Δημοτικό. Ο όρος «λευκοί Τούρκοι» (κατά παράφραση του λευκού
Αμερικανού) πρωτακούστηκε στα μέσα της δεκαετίας του ’90 και περιγράφει τον
Τούρκο από την πόλη, απόφοιτο «καλών» σχολείων, που μιλά ξένες γλώσσες, έχει
ένα «αξιοπρεπές» και «μοντέρνο» επάγγελμα, π.χ. χρηματιστής, δικηγόρος κ.τ.λ.
και θεωρεί τον εαυτό του ανώτερο από τις λαϊκές μάζες.

«Μέσα από το παιχνίδι βλέπουμε καθαρά την προσπάθεια της παραμελημένης
κοινωνικής περιφέρειας να ακουστεί στο κέντρο», λέει ο Χακάν Γιουτζέλ,
κοινωνιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Γαλατάσαραϊ και τονίζει ότι, εκτός από τους
τηλεθεατές που ψηφίζουν με βάση αισθητικά κριτήρια, ένα μεγάλο μέρος της
ψηφοφορίας γίνεται με καθαρά κοινωνικά κριτήρια.

Το Popstar έρχεται να υπενθυμίσει και τις μεγάλες κοινωνικές διαφορές μεταξύ
της τουρκικής ποπ μουσικής και του αραμπέσκ, της δημοφιλούς μουσικής των
λαϊκών μαζών. H τουρκική ποπ γεννήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του ’60 όταν
τραγουδιστές των μεσαίων-ανώτερων τάξεων, οι περισσότεροι απόφοιτοι καλών
σχολείων της Κωνσταντινούπολης με γνώσεις ξένων γλωσσών, άρχισαν να τραγουδούν
αμερικανικά, αγγλικά, γαλλικά και ιταλικά τραγούδια.

Οι διαφορές. Την ίδια περίπου περίοδο γεννήθηκε και το αραμπέσκ, μια α
λα τούρκα σύνθεση μεταξύ της λαϊκής τουρκικής μουσικής, της δημοτικής μουσικής
της Κεντρικής Τουρκίας, αραβικών μοτίβων και δυτικής μουσικής, που γρήγορα
έγινε η αγαπημένη μουσική των λαϊκών τάξεων.

H ποπ είναι το σύμβολο των μεσαίων και ανώτερων τάξεων που ενστερνίζονται
απόλυτα τον δυτικό τρόπο ζωής, ενώ η αραμπέσκ είναι δημοφιλής στις λαϊκές
μάζες, που επιθυμούν και αυτές ένα δυτικότροπο ύφος ζωής, εμπλουτισμένο όμως
με τις τοπικές παραδόσεις και συνήθειες και οι κοινωνικές αυτές διαφορές
αντικατοπτρίζονται με χαρακτηριστικό τρόπο στους Τούρκους σταρ.

Οι συζητήσεις των τεσσάρων κριτικών του παιχνιδιού, που εκπροσωπούν τις «ελίτ»
της Κωνσταντινούπολης, για το αν ο Μπαϊχάν είναι τραγουδιστής ποπ ή αραμπέσκ
αλλά και τα καυστικά τους σχόλια για τον τρόπο ντυσίματος και την ομιλία
διαφόρων παικτών τονίζουν για άλλη μια φορά ότι στην τουρκική κοινωνία
εξακολουθούν να υπάρχουν τεράστια κοινωνικά χάσματα.

LINK:

* www.kanald.com.tr/popstar/