Διαστάσεις H δικαίωση του Pικάρντο

Οι αναλυτές είχαν προβλέψει ότι τον περασμένο μήνα θα δημιουργούνταν στις
Ηνωμένες Πολιτείες 150.000 νέες θέσεις εργασίας. Τελικά, οι θέσεις που
δημιουργήθηκαν ήταν μόλις χίλιες.

«H χώρα πηγαίνει με το πάσο της» – «Ναι, αλλά χωρίς τον απαραίτητο ενθουσιασμό» (του Αλτάν, από το «Εσπρέσσο»)

Οι Αμερικανοί μιλούν και πάλι για «jobless recovery», δηλαδή για ανάκαμψη της
οικονομίας που δεν συνοδεύεται από δημιουργία θέσεων εργασίας. Στις αρχές της
περασμένης δεκαετίας, το φαινόμενο αυτό είχε κρατήσει 15 μήνες. Τώρα φτάνει
τους 25, και τίποτα δεν δείχνει ότι έρχεται το τέλος. Άλλοι λένε ότι φταίει η
έλλειψη εμπιστοσύνης των αμερικανικών εταιρειών, που διστάζουν να προσλάβουν
προσωπικό μέχρις ότου σιγουρευτούν ότι η ανάκαμψη είναι οριστική. Άλλοι
επισημαίνουν ότι προσλήψεις γίνονται αλλά εκτός αμερικανικού εδάφους. Χώρες
όπως η Κίνα και η Ινδία είναι πλέον σε θέση να χορηγούν μεγάλο αριθμό
εργαζομένων με υψηλή ειδίκευση, οι οποίοι προσφέρουν τις υπηρεσίες τους μέσω
Internet. Ορισμένες μονάδες ιατρικών δοκιμών, για παράδειγμα, προτιμούν να
αναθέτουν σε Ινδούς ακτινολόγους να πραγματοποιούν μαγνητικές τομογραφίες εξ
αποστάσεως αντί να απασχολούν ακριβότερους Αμερικανούς…

Οι υπέρμαχοι του ελεύθερου εμπορίου υποστήριζαν ότι η ανεργία θα καταπολεμηθεί
με την επανεκπαίδευση των εργαζομένων, ώστε να ανταποκριθούν στις νέες
απαιτήσεις της οικονομίας. H εκτίμηση αυτή διαψεύδεται: ενώ το κεφάλαιο, η
τεχνολογία, οι ιδέες και οι θέσεις εργασίας χαρακτηρίζονται από μια πρωτοφανή
κινητικότητα, δεν συμβαίνει το ίδιο με τους εργαζομένους, που βλέπουν το
εισόδημά τους να παραμένει στάσιμο ή ακόμη και να μειώνεται, χωρίς να μπορούν
να αντιδράσουν. Αυτός που φαίνεται να δικαιώνεται, γράφει ο Ουίλιαμ Πφαφ στη
Χέραλντ Τρίμπιουν, είναι ο Άγγλος οικονομολόγος του 19ου αιώνα Ντέιβιντ
Ρικάρντο, ο οποίος είχε διατυπώσει μεταξύ άλλων τη θεωρία για τον «Σιδηρούν
νόμο των μισθών». Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή, η αγοραστική δύναμη των μισθών
είναι καταδικασμένη να παραμένει κοντά στο επίπεδο της επιβίωσης. Οι
εργαζόμενοι, έλεγε ο Ρικάρντο, μπορεί να είναι απαραίτητοι και, άρα, να πρέπει
να κρατούνται ζωντανοί, δεν έχουν όμως καμιά ελπίδα να βελτιώσουν τη θέση
τους, αφού διατίθενται σε απεριόριστο αριθμό και μπορούν ανά πάσα στιγμή να
αντικατασταθούν ή να ανταλλαγούν.

Τους δύο προηγούμενους αιώνες η θεωρία αυτή έμοιαζε μη ρεαλιστική, αφού η
προσφορά ειδικευμένων εργατών σε μια συγκεκριμένη θέση ήταν περιορισμένη. Οι
κοινωνίες είχαν τους θεσμούς, τους νόμους και την πολιτική βούληση να
προστατεύουν τους εργαζομένους ενώ τα συνδικάτα μπορούσαν να κινητοποιηθούν
και να τους υπερασπιστούν. H παγκοσμιοποίηση, όμως, άλλαξε τα δεδομένα και
καταργεί στην πράξη τους οικονομικούς, κοινωνικούς ή πολιτικούς περιορισμούς
που υπήρχαν ώς τώρα στην εργασιακή πρακτική της βιομηχανίας. H δεξαμενή
εργατικής δύναμης είναι πλέον ανεξάντλητη. Όπως λέει ο πρόεδρος της Intel
Κραιγκ Μπάρετ, «η Αμερική πρέπει πλέον να αγωνίζεται για κάθε θέση εργασίας».
Αλλά στην κυβέρνησή της, όπως και στις περισσότερες κυβερνήσεις του κόσμου δεν
υπάρχουν πολλοί πρόθυμοι να κάνουν αυτόν τον αγώνα.