Eιδύλλιο Tουρκίας – Συρίας

Στους ρυθμούς της «ιστορικής» επίσκεψης του προέδρου της Συρίας Μπασάρ
Άσαντ έζησε την εβδομάδα που πέρασε η Άγκυρα, καθώς ο Άσαντ ήταν ο πρώτος
Σύρος πρόεδρος που επισκέφθηκε την Τουρκία ύστερα από 57 χρόνια.

Ο Τούρκος πρόεδρος Αχμέτ Σεζέρ με τον Σύρο ομόλογό του στην Άγκυρα. H κατάσταση στο Ιράκ και οι κινήσεις των Κούρδων στην περιοχή έφεραν ακόμα πιο κοντά την Τουρκία με τη Συρία. Στον χάρτη φαίνεται η διαφιλονικούμενη περιοχή του Χατάι

H επίσκεψη σηματοδότησε την αρχή μιας νέας περιόδου στις σχέσεις ανάμεσα στην
Άγκυρα και τη Δαμασκό, όπου για δεκαετίες κυριαρχούσε επικίνδυνη ένταση, που
έφθασε στα πρόθυρα στρατιωτικής σύγκρουσης το 1998, όταν η Τουρκία απείλησε τη
Συρία με πόλεμο αν η Δαμασκός συνέχιζε να στηρίζει τον Αμπντουλάχ Οτζαλάν.

Εκτός όμως από το Κουρδικό, οι σχέσεις των δυο χωρών ταλαιπωρήθηκαν και από το
θέμα της προσάρτησης της επαρχίας του Χατάι (όπου βρίσκεται η Αντιόχεια και η
Αλεξανδρέττα) και βεβαίως από το μεγάλο ζήτημα της κατανομής των υδάτινων
πόρων του Ευφράτη.

H Συνθήκη της Λωζάννης είχε αφήσει την επαρχία του Χατάι εκτός των συνόρων της
νεοσύστατης τότε Τουρκίας, αναγνωρίζοντας ωστόσο την πολιτιστική αυτονομία των
Τούρκων της περιοχής και το 1936 η Γαλλία ανακοίνωσε ότι προτίθεται να
αναγνωρίσει την ανεξαρτησία της Συρίας και να της δώσει την επαρχία.

Τις παραμονές του B’ Παγκοσμίου Πολέμου, το Κοινοβούλιο της περιοχής ανακήρυξε
την ανεξαρτησία του Χατάι και ένα περίπου χρόνο αργότερα, το 1939, ανακοίνωσε
την ένωση της περιοχής με την Τουρκία, προκαλώντας την οργή της Δαμασκού, που
δεν έχει μέχρι σήμερα αναγνωρίσει επίσημα την προσάρτηση.

Στροφή. H πρώτη μεγάλη στροφή στις τουρκοσυριακές σχέσεις έγινε το
1998, όταν μετά την απέλαση του Οτζαλάν από την Συρία υπεγράφη η συμφωνία των
Αδάνων, χωρίς ωστόσο να δημιουργηθεί κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης.

Το 2000, λίγους μόλις μήνες μετά την εκλογή του στο αξίωμα του προέδρου της
Τουρκίας, ο Αχμέτ Νεζντέτ Σεζέρ μετέβη στην Δαμασκό για την κηδεία του Χαφέζ
Άσαντ, κίνηση που θεωρήθηκε ιδιαίτερης συμβολικής σημασίας.

Κάνοντας ένα βήμα προς τα εμπρός, ο Μπασάρ Άσαντ μιλώντας στην Άγκυρα έκανε
λόγο για μια νέα προσέγγιση που θα αφήσει κατά μέρος τους διαπληκτισμούς και
θα εστιαστεί στην αμοιβαία κατανόηση ώστε να βρεθούν οι λύσεις για τα
προβλήματα ανάμεσα στις δυο χώρες, ικανοποιώντας έτσι την Άγκυρα, που αποδίδει
μεγάλη σημασία στις σχέσεις με τις χώρες της περιοχής.

Οικονομικές σχέσεις. Ο Άσαντ απέφυγε να θίξει τα προβλήματα και έδωσε
ιδιαίτερη σημασία στην προώθηση των οικονομικών σχέσεων ανάμεσα στις δυο
χώρες, με την υπογραφή τριών συμφωνιών για τις εμπορικές σχέσεις, τον τουρισμό
και την αποφυγή διπλής φορολογίας.

Εξάλλου, η κατάσταση στο Ιράκ και οι κινήσεις των Κούρδων στην περιοχή έφεραν
ακόμα πιο κοντά την Τουρκία με τη Συρία, που αποδίδουν τεράστια σημασία στην
εδαφική ακεραιότητα του Ιράκ και συμφωνούν απόλυτα ότι δεν πρέπει να
δημιουργηθεί ένα ανεξάρτητο κουρδικό κράτος στο B. Ιράκ.

Τα νερά του Ευφράτη

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα ανάμεσα στην Τουρκία και τη Συρία είναι η
κατανομή των υδάτινων πόρων του Ευφράτη, που άρχισε κυρίως μετά τη δεκαετία
του ’60 όταν η Άγκυρα ξεκίνησε τις εργασίες για το μεγαλεπήβολο Πρόγραμμα
Νοτιοανατολικής Ανατολίας (GAP), που προβλέπει τη δημιουργία ενός τεράστιου
αρδευτικού συστήματος για την αναβάθμιση της περιοχής.

H Συρία και άλλες αραβικές χώρες κατηγόρησαν επανειλημμένως την Τουρκία ότι
«χρησιμοποιεί το νερό για να ασκεί πολιτικές πιέσεις» και μέχρι σήμερα δεν
έχει επιτευχθεί συνολική συμφωνία για την κατανομή των υδάτινων πόρων του
Ευφράτη και του Τίγρη.

Στον «πόλεμο του νερού» εμπλέκεται και το Ισραήλ που βρίσκεται σε μακροχρόνιες
διαπραγματεύσεις με την Τουρκία για την αγορά νερού από το Μαναβγκάτ (κοντά
στο Τζεϊχάν).