Προεκλογικό τσεκ απ της Kομισιόν στην οικονομία

Στο υπουργείο Οικονομίας ετοιμάζονται ήδη για μια δύσκολη συζήτηση και
φοβούνται ότι δεν θα αποφύγουν επώδυνες συστάσεις από την E.E. σε μια
προεκλογική περίοδο, όπως θα είναι ο Φεβρουάριος. Σύμφωνα, μάλιστα, με
εκτιμήσεις των υπηρεσιών του υπουργείου Οικονομίας που έχουν ετοιμάσει το
Πρόγραμμα και, συνεπώς, γνωρίζουν τα αδύνατα σημεία του, το επίκεντρο της
κριτικής είναι προδιαγεγραμμένο. Θα αφορά, κυρίως, τα εξής σημεία:

1. Το ύψος του δημοσιονομικού ελλείμματος. H Ευρωπαϊκή Επιτροπή
προβλέπει ότι η κυβέρνηση δύσκολα θα πετύχει τον περιορισμό του ελλείμματος
στο 1,2% και είχε, μάλιστα, εκτιμήσει στις φθινοπωρινές της προβλέψεις ότι θα
φτάσει το 2,4%. Αν και εκ των υστέρων αναγνώρισε ότι ίσως υπήρξε υπερβολική
στις εκτιμήσεις της, αυτό δεν σημαίνει ότι δέχεται το 1,2% ως ρεαλιστικό.
Εξάλλου, η Επιτροπή αναμένεται να θέσει ένα γενικότερο θέμα καθυστέρησης της
δημοσιονομικής προσαρμογής της Ελλάδας, η οποία με τους υψηλούς ρυθμούς
ανάπτυξης που έχει θα έπρεπε να μειώνει πολύ πιο δραστικά τόσο το έλλειμμά της
όσο και το χρέος της.

2. Την καθυστέρηση στη λήψη διαρθρωτικών μέτρων, κυρίως σε ό,τι αφορά
την κοινωνική ασφάλιση και την απελευθέρωση των αγορών, με επίκεντρο την αγορά
εργασίας.

Περίοδος ρευστότητας

Το δυστύχημα για την Ελλάδα είναι ότι η αξιολόγηση του Προγράμματος
Σταθερότητας θα συμπέσει με μια περίοδο κατά την οποία όλο το σκηνικό της
οικονομικής πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Ένωση χαρακτηρίζεται από ρευστότητα. Οι
κανόνες που ίσχυαν, με βάση το Σύμφωνο Σταθερότητας, έχουν πλέον αμφισβητηθεί
και συνεπώς η έκβαση της όποιας συζήτησης δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.
Έτσι, η Ελλάδα δεν αποκλείεται να βρεθεί προ εκπλήξεων, αντιμετωπίζοντας
σκληρή κριτική για θέματα που δεν εντάσσονται στο στενό πλαίσιο του Συμφώνου
Σταθερότητας, όπως για παράδειγμα, για το ύψος του δημοσίου χρέους της.

Δύο νέες πρωτοβουλίες

Σύμφωνα με πληροφορίες από τις Βρυξέλλες, η Επιτροπή αναμένεται να προχωρήσει
σε δύο νέες πρωτοβουλίες το 2004. Φυσικά, αυτές συναρτώνται με το σκηνικό που
έχει διαμορφώσει η αμφισβήτηση του Συμφώνου Σταθερότητας από το Συμβούλιο
υπουργών Οικονομίας τον Νοέμβριο, αλλά και η αποτυχία συμφωνίας πάνω στο
Ευρωπαϊκό Σύνταγμα τον Δεκέμβριο. Συγκεκριμένα, οι αναμενόμενες πρωτοβουλίες
από πλευράς Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 2004 είναι οι εξής:

* H απόφαση για το αν θα προχωρήσει ή όχι στην κατάθεση προσφυγής στο
Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, για την απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών Οικονομίας τον
Νοέμβριο, με την οποία αθωώθηκαν η Γερμανία και η Γαλλία για το υπερβολικό
τους έλλειμμα και απέφυγαν έτσι την προοπτική επιβολής χρηματικών προστίμων
εις βάρος τους. H απόφαση αυτή, η οποία σηματοδότησε τον κλονισμό του ίδιου
του Συμφώνου Σταθερότητας, προκάλεσε την έντονη αντίδραση της Κομισιόν, η
οποία είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να προσφύγει στο Δικαστήριο για να
προστατεύσει το θεσμικό πλαίσιο της Ένωσης. Το αν θα προχωρήσει ή όχι σε αυτή
την πρωτοβουλία θα το αποφασίσει, σύμφωνα με πληροφορίες, τον Ιανουάριο.

* H δεύτερη αναμενόμενη πρωτοβουλία της Επιτροπής αφορά την υποβολή της
πρότασής της για την οικονομική διακυβέρνηση της Ένωσης, όπως την ονομάζει.
Πρόκειται για μια διαδικαστικού περιεχομένου πρόταση, μέσα από την οποία,
όμως, θα της δοθεί η δυνατότητα να «περάσει» νέες ερμηνείες των αυστηρών
κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας και να εισάγει τα στοιχεία της «ευελιξίας»,
που ζητούν τα μεγάλα κράτη-μέλη. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει στέλεχος της
Κομισιόν «το πρόβλημα δεν είναι το όριο του 3% που θέτει το Σύμφωνο
Σταθερότητας για το δημοσιονομικό έλλειμμα, αλλά το πώς εφαρμόζονται στη
συνέχεια οι διατάξεις του Συμφώνου για όσους υπερβαίνουν αυτό το όριο».

Πάντως, σύμφωνα με το ίδιο στέλεχος, η Επιτροπή δεν θα βιαστεί να υποβάλει τις
προτάσεις της πριν ξεκαθαριστεί η γενικότερη πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά
την αποτυχία των Βρυξελλών. Χαρακτηριστικά επισημαίνεται η πρόθεση που
διατυπώθηκε από τον γαλλογερμανικό άξονα να προχωρήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση μόνο
με έναν σκληρό πυρήνα στην περαιτέρω ενοποίησή της. Μια τέτοια κίνηση, θα
δώσει ασφαλώς άλλο περιεχόμενο και στην οικονομική πολιτική, ακόμη και στο
Σύμφωνο Σταθερότητας.

Στον «πάγο»

H εξέλιξη των Βρυξελλών έβαλε προς το παρόν στον «πάγο» τις πρωτοβουλίες για
την καθιέρωση μεγαλύτερης ευελιξίας στο Σύμφωνο Σταθερότητας. Στο πλαίσιο του
γεύματος, στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών, τα κράτη-μέλη αποθάρρυναν την
Επιτροπή να υποβάλει νέες προτάσεις. Μάλιστα, σ’ αυτήν τη στάση αναμονής
συναίνεσαν όλες οι πλευρές. H μεν Γερμανία και η Γαλλία επειδή δεν έχουν πλέον
άμεσο πρόβλημα, μετά την απόφαση του Νοεμβρίου για το έλλειμμά τους. Οι δε
υπόλοιπες χώρες και κυρίως η Ελλάδα και το Βέλγιο, επειδή φοβούνται ότι
οποιαδήποτε πρωτοβουλία θα έχει ως επίκεντρο την ανάδειξη του δημοσίου χρέους,
ως εξίσου καθοριστικού παράγοντα των δημοσιονομικών εξελίξεων, όσο και το
έλλειμμα. Ο κ. Χριστοδουλάκης έχει ήδη δηλώσει κατηγορηματικά ότι «εμείς δεν
θα δεχθούμε καμία αλλαγή στο θέμα του χρέους».

Όμως, ενώ τυπικά δεν θα έχει αλλάξει το Σύμφωνο έως τον Φεβρουάριο που θα
συζητηθεί το ελληνικό Πρόγραμμα Σταθερότητας, τίποτα δεν εμποδίζει τους
υπουργούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης να επισημάνουν τον αργό ρυθμό αποκλιμάκωσης
του ελληνικού δημοσίου χρέους, αφού αυτή είναι η επιταγή της ίδιας της
Συνθήκης του Μάαστριχτ.