EΓKON MΠAP «H Eυρώπη πρέπει να γίνει ασπίδα, όχι σπαθί»

Το αντίδοτο στην τρομοκρατία δεν είναι τα όπλα, αλλά η συνεργασία, που
αποτελεί τη «λέξη-κλειδί του 21ου αιώνα»: αυτό λέει σε συνέντευξή του στα
«NEA» ο Έγκον Μπαρ, ιστορική φυσιογνωμία του γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού
Κόμματος και εμπνευστής της «οστπολιτίκ», όπως καταγράφηκε ιστορικά η πολιτική
της ύφεσης που ακολούθησε ο καγκελάριος Βίλι Μπραντ.

Σύμφωνα με τον Μπαρ, η άσκηση βίας είναι και παραμένει μονοπώλιο του κράτους,
ακόμη και όταν εκχωρείται στον ΟΗΕ. Αυτό είναι η μεγάλη κατάκτηση και η μεγάλη
ελπίδα που πρέπει να ενισχύσουμε».

Απέχει όμως πολύ αυτή η ιδέα από τη σημερινή «κατανομή εργασίας» μεταξύ ΗΠΑ
και Ευρώπης. Και ικανοποιημένος από την κατανομή αυτή δεν είστε.

Όχι. Διότι η Αμερική αντιμετωπίζει με απαξίωση την αδύναμη στρατιωτικά Ευρώπη,
την ώρα που με τον υπερεξοπλισμό της κάνει την Ευρώπη συνεχώς ασθενέστερη. H
απόσταση γίνεται συνεχώς μεγαλύτερη. Δεν μπορούν να παραπονούνται ότι δεν
ακολουθούμε κατά βήμα την εξοπλιστική τους πορεία. Προς τι άλλωστε; Για να
προσθέσουμε ένα μικρό κομματάκι στην ανυπέρβλητη ισχύ των ΗΠΑ; Εναντίον τίνος;
Προκύπτει λοιπόν η αναγκαιότητα μιας νέας σχέσης Ευρώπης – Αμερικής, υπό τον
τίτλο «κατανομή εργασίας».

Που σημαίνει;

Στον κόσμο των υπολογιστών υπάρχει χάρτγουερ και σόφτγουερ. Ακόμη και το
καλύτερο χάρτγουερ δεν βοηθά σε τίποτα, αν έχεις αδύνατο σόφτγουερ. H Ευρώπη
πρέπει να χρησιμοποιήσει τη δική της δύναμη, αξιοποιώντας τις εμπειρίες και
την παράδοσή της στην προληπτική διπλωματία – όχι τα προληπτικά πλήγματα – στη
διαχείριση κρίσεων. Να αντικαταστήσει το δίκαιο του ισχυρού με την ισχύ του
δικαίου. H Ευρώπη δεν έχει άλλη επιλογή από την ενίσχυση του ΟΗΕ. Το νέο δόγμα
των Αμερικανών είναι: «επιφυλάσσουμε στον εαυτό μας το δικαίωμα δράσης, χωρίς
τον ΟΗΕ». Μπορούν να το κάνουν. Αλλά η Ευρώπη δεν είναι υποχρεωμένη να
ακολουθήσει.

Αυτή είναι η «οστπολιτίκ» του 21ου αιώνα;

Αν συστηματοποιήσουμε αυτή την κατανομή εργασίας, ναι. Όταν είχα εξηγήσει την
οστπολιτίκ στον Κίσιγκερ το φθινόπωρο του 1969, ήταν έντονα επιφυλακτικός, δεν
μπόρεσα να τον πείσω. Του είπα: «Δεν ήρθα εδώ για διαβουλεύσεις, ήρθα να σας
ενημερώσω. Ξέρουμε τι θέλουμε, και θα το κάνουμε».

Σήμερα πώς θα περιγράφατε αυτό το μοντέλο;

H Ευρώπη θα πρέπει να συμβάλει με την παράδοσή της στην πρόληψη, τη
διπλωματία, τη διαχείριση κρίσεων. Αν πετύχουμε, εξοικονομούμε στην Αμερική,
ίσως, έναν πόλεμο. Φροντίζουμε ώστε «απείθαρχα κράτη» να μη συμπεριφέρονται
απείθαρχα. Αν αποτύχουμε, η δύναμη της Αμερικής παραμένει στο ακέραιο ανέπαφη.
H Ευρώπη πρέπει να είναι τόσο ισχυρή, ώστε να μη χρειάζεται τους Αμερικανούς
στα Βαλκάνια. Αλλά δεν χρειάζεται να είναι τόσο ισχυρή για έναν πόλεμο κατά
του Ιράκ. Εκεί έχουμε ήδη τους Αμερικανούς. Ο αμερικανικός στρατός είναι
εξοπλισμένος και εκπαιδευμένος να κάνει και να κερδίζει έναν πόλεμο. Όχι να
κερδίζει την ειρήνη. Εκεί τα καταφέρνουν καλύτερα οι Ευρωπαίοι. Και η
Ευρωπαϊκή Αμυντική Ένωση πρέπει να προσφέρει μια ευρωπαϊκή ασπίδα, αλλά να μη
γίνει αμερικανικό σπαθί.

H ηγεμονία στην Ευρώπη

Ο «Γερμανικός δρόμος» είναι ο τίτλος του τελευταίου σας βιβλίου που
εκδόθηκε πρόσφατα (Εκδ. Blessing). Δεν φοβάστε μήπως παρεξηγηθείτε,
χρησιμοποιώντας έναν όρο με τόσο αρνητικό, ιστορικό φορτίο;

Ο γερμανικός δρόμος, με σεβασμό στο παρελθόν, σημαίνει ότι κάποτε πρέπει να
γίνουμε ένα «κανονικό» κράτος. H αρρωστημένη επιδίωξη δύναμης του Ράιχ και η
παραίτηση από κάθε αξίωση ισχύος της παλιάς Ομοσπονδιακής Γερμανίας πρέπει
κάποτε να ισορροπήσουν. Πότε, αν όχι τώρα; Για τη Γερμανία, στο κέντρο της
Ευρώπης, είναι δείγμα υγείας. Το χρωστούμε στην Ευρώπη, να είμαστε προβλέψιμοι
σε μια ισορροπία δυνάμεων.

Πού οδηγεί σήμερα ο «γερμανικός δρόμος»;

Υπάρχουν δύο όρια, που έχουν δοκιμαστεί στο πρόσφατο παρελθόν. H Γερμανία
είναι πολύ σημαντική για να ληφθεί εναντίον της μια απόφαση σε κάποιο
ευρωπαϊκό ζήτημα. Έχουμε ένα αποτρεπτικό βάρος, όταν άπτονται τα ζωτικά μας
συμφέροντα. Από την άλλη πλευρά η Γερμανία δεν είναι σε θέση να υλοποιήσει
μόνη της μια σωστή ιδέα, παρά μόνο αν έχει αρκετούς συμμάχους, και σημαντική
υποστήριξη.

ΠΟΙΟΣ EINAI

Από δημοσιογράφος συνεργάτης, του Βίλι Μπραντ

Ο 85χρονος Έγκον Μπαρ, ιστορική προσωπικότητα του SPD, είναι γέννημα-θρέμμα
του Βερολίνου. Από δημοσιογράφος έγινε στενός συνεργάτης του Βίλι Μπραντ και
πνευματικός πατέρας της «οστπολιτίκ». Διετέλεσε υπουργός Καγκελαρίας για
ειδικές αποστολές (1969-1974), αργότερα γραμματέας του SPD και για δέκα
χρόνια, μέχρι το 1994, διευθυντής του Ινστιτούτου Ερευνών Ειρήνης και
Πολιτικής Ασφάλειας στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου.