Kέρδισε η «σκοτεινή ενέργεια»

H απόδειξη ότι μια μυστηριώδης δύναμη που ονομάστηκε «σκοτεινή ενέργεια»
ωθεί το σύμπαν να επεκτείνεται αδιάκοπα με ολοένα και πιο γρήγορους ρυθμούς
επιλέχθηκε ως «η ανακάλυψη της χρονιάς» από τους συντάκτες του επιστημονικού
περιοδικού «Science».

Αυτή η παράδοξη ιδέα, ότι υπάρχει μια άγνωστη δύναμη στο σύμπαν, που είναι
αντίθετη στη βαρύτητα και σπρώχνει τους γαλαξίες ολοένα και πιο μακριά τον
έναν από τον άλλο, διατυπώθηκε για πρώτη φορά το 1998. Νέες έρευνες το 2003
απέδειξαν ότι αυτή η δύναμη πράγματι υπάρχει. Έτσι, η ανακάλυψη απέσπασε το
πρώτο βραβείο του περιοδικού «Science» ως η σπουδαιότερη επιστημονική
ανακάλυψη της χρονιάς. «Είναι μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στον χώρο
της επιστήμης», δήλωσε ο Ντον Κένεντι, διευθυντής του περιοδικού. «Διεγείρει
τη φαντασία μας, έστω και αν μας δυσκολεύει να την καταλάβουμε».

Οι επιστήμονες

Όσον αφορά τους επιστήμονες, γράφει το περιοδικό, δεν προσπαθούν πια να
επιβεβαιώσουν την ύπαρξη της σκοτεινής ενέργειας, αλλά να ανακαλύψουν από τι
αποτελείται και τι έχει να μας πει για τη γένεση και την εξέλιξη του
σύμπαντος.

H «σκοτεινή ενέργεια» αντιμετώπισε σκληρό ανταγωνισμό ώσπου να αποσπάσει το
βραβείο. Γιατί είχε απέναντί της άλλες εννέα μεγάλες ανακαλύψεις, που το
διεκδικούσαν και αυτές: από τη γονιδιακή θεραπεία των ψυχικών νόσων και τις
εκρήξεις των ακτίνων γάμμα μέχρι τα υλικά που «λυγίζουν» το φως και τις νέες
αντικαρκινικές θεραπείες. Όλες οι υποψηφιότητες, σύμφωνα με το περιοδικό,
είχαν επιλεγεί με βάση «τις βαθιές επιπτώσεις τους για την κοινωνία και την
πρόοδο της επιστήμης».

H απόδειξη για την ύπαρξη της «σκοτεινής ενέργειας» προήλθε από δύο μελέτες,
στις οποίες οι επιστήμονες ερεύνησαν το πολύ πρώιμο σύμπαν – ηλικίας όχι
παραπάνω των 400.000 ετών από το «μπιγκ μπανγκ», όπως επικράτησε να ονομάζεται
η στιγμή της γένεσής του – και επαλήθευσαν ότι διαστέλλεται. Το τηλεσκόπιο
WMAP (Wilkinson Microwave Anistropy Probe) ανέλυσε το υπόβαθρο της κοσμικής
μικροκυματικής ακτινοβολίας – τον απόηχο του «μπιγκ μπανγκ» – και προσδιόρισε
την ηλικία και τη σύνθεση του σύμπαντος. Μόνο το 4% του σύμπαντος αποτελείται
από κοινή ύλη, από το υλικό δηλαδή που βλέπουμε γύρω μας κάθε μέρα, ενώ το 23%
είναι μια ψυχρή, σκοτεινή ύλη που αποτελείται από άγνωστα σωματίδια. Το
υπόλοιπο 73% του σύμπαντος είναι «σκοτεινή ενέργεια». Οι επιστήμονες καθόρισαν
επίσης την ηλικία του σύμπαντος στα 13,7 δισεκατομμύρια έτη, κατά προσέγγιση
μερικών εκατοντάδων χιλιάδων ετών. Σε προηγούμενους υπολογισμούς κυμαινόταν
μεταξύ 12 και 15 δισεκατομμυρίων ετών. Σε άλλη έρευνα (Sloan Digital Sky
Survey), οι επιστήμονες χαρτογράφησαν την κατανομή 250.000 γαλαξιών και
επιβεβαίωσαν και αυτοί την κυριαρχία της «σκοτεινής ενέργειας».

Το «Κολούμπια»

Οι συντάκτες του περιοδικού «Science» επιλέγουν επίσης κάθε χρόνο το
μεγαλύτερο επιστημονικό σφάλμα. Για τη χρονιά 2003 «η μεγαλύτερη επιστημονική
αποτυχία» ήταν η απώλεια του διαστημικού λεωφορείου «Κολούμπια», την 1η
Φεβρουαρίου. Το διαστημικό σκάφος διαλύθηκε κατά την επιστροφή στη Γη, πάνω
από το Τέξας, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν οι επτά αστροναύτες που επέβαιναν σε
αυτό. Το πρόγραμμα των διαστημικών λεωφορείων ανεστάλη από την Αμερικανική
Υπηρεσία Αεροναυτικής και Διαστήματος.

LINKS:

* www.sciencemag.org/

* supernova.lbl.gov/~evlinder/sci.html