Eργαλείο ταπείνωσης

Πώς να καταστρέψεις την εικόνα του εχθρού; Με μια άλλη εικόνα. «Το άκουσα,
αλλά δεν το πιστεύω αν δεν το δω με τα ίδια μου τα μάτια. Δεν το πιστεύω αν
δεν μου δείξουν πως είναι αυτός».

Ο γύρος του κόσμου. Κάτοικοι του Χονγκ Κονγκ παρακολουθούν σε γιγαντοοθόνη τις εικόνες από τη σύλληψη του Σαντάμ

Οι Αμερικανοί γνώριζαν καλά πως στους δρόμους της Βαγδάτης, αλλά και αλλού
στον αραβικό κόσμο, οι άνθρωποι θα αντιδρούσαν κάπως έτσι. Γι’ αυτό φρόντισαν
να εκμεταλλευτούν τις φωτογραφίες του Σαντάμ όχι μόνο σαν απόδειξη για τη
σύλληψή του, αλλά και σαν ένα εργαλείο για την ταπείνωσή του.

Σύμφωνα με τις παραδόσεις τους, οι Άραβες θέλουν να έχουν «πρόσωπο». Όταν
χάνει κανείς το πρόσωπό του, είναι σαν να δέχεται ένα θανάσιμο τραύμα. H
Ουάσιγκτον είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον να ταπεινώσει τον έκπτωτο ηγέτη, κυρίως
για τρεις λόγους: Να δείξει ότι η σύλληψή του ήταν γεγονός, να καταστρέψει την
εικόνα του παρουσιάζοντάς τον σαν ένα δειλό ανθρωπάκι που κρυβόταν μέσα σε μια
τρύπα και να αποθαρρύνει τους υποστηρικτές του. «Τον πιάσαμε σαν ποντίκι»,
δήλωσε ο στρατηγός Ρέι Οντιέρνο. Και έτσι ακριβώς τον έδειξε, για να δουν όλοι
πως ο «βασιλιάς» ήταν πια χωρίς πρόσωπο, γυμνός. H εικόνα τον Ιρακινών
δημοσιογράφων που αποδοκίμαζαν τις εικόνες του Σαντάμ θα έκανε τον γύρο του
κόσμου, μεταδίνοντας το μήνυμα της ήττας στους υποστηρικτές του.

Το βίντεο

Στο βίντεο του Πενταγώνου, ο πρώην τρομοκράτης του Περσικού έμοιαζε πιο πολύ
με άστεγο του Σέντραλ Παρκ, σαν και εκείνους που τους δίνουν ελεημοσύνη οι
εθελοντές του Στρατού Σωτηρίας κάθε Χριστούγεννα. Τα μαλλιά του ήταν μακριά
και μπερδεμένα και τα γένια του του έφταναν στο στήθος. Έψαχνε με τα χέρια του
το κεφάλι και το πρόσωπο, σαν να μην είχε συνέλθει ακόμη από τον αιφνιδιασμό
της σύλληψής του. Υπάκουε σαν παιδάκι στις εντολές του γιατρού. Ύστερα, το
βίντεο τον έδειχνε που μιλούσε. Ένας άνθρωπος που είχε καταθέσει τα όπλα και
συνεργαζόταν με τον εχθρό, σχολιάζει η εφημερίδα «Στάμπα». H επιμελημένη
μετάδοση του βίντεο στόχευε στην απογοήτευση των οπαδών του, στη συστηματική
καταστροφή του μύθου. Μετά την ουσιαστική έκπτωσή του από την εξουσία, η
μεταφορική. «H ειρωνεία είναι», είπε ο στρατηγός Οντιέρνο, «ότι τον βρήκαμε
μέσα σε μια τρύπα, απέναντι ακριβώς από ένα από τα μεγαλόπρεπα παλάτια του,
που είχε ανεγείρει κλέβοντας τα χρήματα του ιρακινού λαού».

ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΔΙΚΤΑΤΟΡΕΣ

Ποιοι τιμωρήθηκαν και ποιοι τη «γλίτωσαν»

Στο παρελθόν, ηγέτες ή δικτάτορες αντιμετώπισαν κατηγορίες για
εγκλήματα εναντίον του λαού τους. Άλλοι τιμωρήθηκαν, άλλοι τη «γλίτωσαν».
Μερικές περιπτώσεις είναι οι ακόλουθες:

Ο Μανουέλ Νοριέγκα κατέλαβε την εξουσία στον Παναμά με πραξικόπημα το 1983.
Έξι χρόνια αργότερα καταδικάστηκε για διακίνηση ναρκωτικών και ξέπλυμα
χρήματος. Τώρα βρίσκεται σε φυλακή στο Μαϊάμι.

Ο στρατηγός Αουγκούστο Πινοσέτ για 17 χρόνια κυβερνούσε δικτατορικά τη Χιλή.
Στη διάρκεια της δικτατορίας του εκτέλεσε και βασάνισε δεκάδες χιλιάδες
ανθρώπων. H βρετανική κυβέρνηση αρνήθηκε να τον εκδώσει στην Ισπανία, καθώς
κρίθηκε ανήμπορος να περάσει από δίκη, και επέστρεψε στη Χιλή το 2000.

H δίκη της Νυρεμβέργης το 1945 αποτέλεσε το πρώτο παράδειγμα διεθνούς
δικαστηρίου το οποίο επέρριψε ευθύνες για τα εγκλήματα που τελέστηκαν στον B’
Παγκόσμιο Πόλεμο.

H δίκη τού πρώην προέδρου της Σερβίας και της Γιουγκοσλαβίας βρίσκεται σε
εξέλιξη στο διεθνές δικαστήριο της Χάγης. Ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς κατηγορείται
για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στην Κροατία και για γενοκτονία σε Βοσνία
– Ερζεγοβίνη.

Ο Ζαν Μπεντέλ Μποκάσα κυβέρνησε την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία επί 13 χρόνια.
Όταν εκτοπίστηκε, κατηγορήθηκε ότι σκότωνε και έτρωγε τους επικριτές του. Το
1987 καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά αφέθηκε ελεύθερος το 1993.

Ο Νικολάε Τσαουσέσκου ήταν πρόεδρος της Ρουμανίας επί 21 χρόνια. H
διακυβέρνησή του κράτησε έως το 1989, όταν διέταξε τον στρατό να ανοίξει πυρ
εναντίον διαδηλωτών. Δολοφονήθηκε την ημέρα των Χριστουγέννων.

Ο Έριχ Χόνεκερ, ηγέτης της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας μέχρι το 1989,
αντιμετώπισε μετά την πτώση του καθεστώτος κατηγορίες για θανάτους στα σύνορα
με τη Δυτική Γερμανία κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.