«Πληρώθηκαν για να τους σώσουν»

Ένα τηλεοπτικό πρόγραμμα στη Βρετανία «ξαναγράφει» την ιστορία της θρυλικής
Δουνκέρκης. Στο επίκεντρο, η διάσωση χιλιάδων Βρετανών στρατιωτών από τα
αποκαλούμενα «μικρά πλοία». Αυτοί που διακινδύνευσαν δεν ήταν απλώς ήρωες,
λένε κάποιοι σήμερα, είχαν πάρει και χρήματα.

Ψαράδες σώζουν τους Βρετανούς στη Δουνκέρκη το 1940 (πάνω). H σειρά του BBC (κάτω) υποστηρίζει πως ο ηρωισμός τους υποκινήθηκε από το χρήμα

Τέλη Μαΐου 1940. Τα τύμπανα του B’ Παγκοσμίου Πολέμου ηχούν καταστροφικά στη
Βρετανία. Ο γερμανικός στρατός, προωθημένος στην Ευρώπη, κυκλώνει τις
βρετανικές δυνάμεις στο γαλλικό λιμάνι της Δουνκέρκης. Ο θάνατος εκατοντάδων
χιλιάδων Βρετανών φαντάζει βέβαιος με τα τανκς του Χίτλερ μόλις στα 16 χλμ.
Στις 4 Ιουνίου, περίπου 330.000 άνδρες διασώζονται σε μια επιχείρηση που
έμεινε χαραγμένη ως μία από τις σπουδαιότερες στην ιστορία… Χάρη στις
μηχανότρατες και τους ψαράδες, χάρη στον ηρωισμό τους είπαν κάποιοι. Μια μίνι
τηλεοπτική σειρά του BBC 2 όμως, «αποκαλύπτει» ότι το πλήρωμα αυτών των μικρών
πλοίων είχε δεχτεί χρήματα.

Ο ισχυρισμός αυτός άναψε φωτιές. Ιστορικοί και βετεράνοι του πολέμου επέκριναν
το ντοκιμαντέρ – κόστους πάνω από 3 εκατ ευρώ – που απομυθοποιεί τον ηρωισμό
πολλών εξ αυτών που συμμετείχαν στην επιχείρηση διάσωσης και επάνδρωναν τα
«μικρά πλοία», από μηχανότρατες μέχρι ναυαγοσωστικά. O μικρός στόλος είχε
παραπλανηθεί για τους κινδύνους που αντιμετώπιζε και είχε δωροδοκηθεί από
Βρετανούς στρατηγούς για να λάβει μέρος στην επιχείρηση. Ήταν τα
αντιτορπιλικά, και όχι τα μικρά πλοία που έσωσαν τους στρατιώτες της
Βρετανικής Εκστρατευτικής Δύναμης, προσθέτει.

Οι παραγωγοί της σειράς ερεύνησαν το θέμα επί 18 μήνες, εντοπίζοντας
στρατιώτες που είχαν παγιδευτεί στην Δουνκέρκη και μέλη της αποστολής
διάσωσης. Ο Άλεξ Χολμς, σκηνοθέτης της σειράς, δήλωσε αρχικά ότι «για κάποιους
από αυτούς που συμμετείχαν στην επιχείρηση, το βασικό κίνητρο ήταν στην αρχή
οικονομικό», και χαρακτήρισε «περίπλοκο» τον ηρωισμό τους. Βετεράνοι του
πολέμου μιλούν για προσβολή της γενναιότητας των ανδρών που τους έσωσαν. Ο
Ρόμπερτ Πέντλετον, διαβιβαστής του πεζικού, είχε σωθεί στις 4 Ιουνίου,
πηδώντας στην ψαρόβαρκα ενός Γάλλου. «Δεν γνωρίζω αν δόθηκαν χρήματα αλλά
αυτοί οι ψαράδες διακινδύνευαν τη ζωή τους κάθε φορά που έρχονταν για να μας
πάρουν… Μας βοήθησαν ενώ μας βομβάρδιζαν με Στούκας.

«Τρία σελίνια για κάθε άνδρα»

Ο σκηνοθέτης της παραγωγής επανήλθε στο θέμα στις 8 Δεκεμβρίου με άρθρο του
στην «Ντέιλι Εξπρές». «Εγώ και οι συνάδελφοί μου στο BBC είχαμε την ευκαιρία
να πούμε την ιστορία αυτών των σημαντικών γεγονότων και έτσι να τιμήσουμε τους
ανθρώπους που μας είδαν μέσω αυτών. Μιλώντας με τους βετεράνους της
Δουνκέρκης, έμεινα έκπληκτος από το πόσο ζωντανή είναι αυτή η περίοδος στη
μνήμη τους. Πολλοί επιζήσαντες πολέμησαν και σε άλλες εκστρατείες στη
συνέχεια, όμως η Δουνκέρκη ήταν η πιο έντονη και τρομακτική εμπειρία τους.
Φαντάζεστε λοιπόν τον τρόμο μου όταν είδα στις εφημερίδες της περασμένης
Πέμπτης και διάβασα τα δημοσιεύματα που κατηγορούσαν το BBC για προσβολή των
ηρώων πολέμου της Βρετανίας». Στο ίδιο άρθρο ο Άλεξ Χολμς επαναλαμβάνει τα
περί οικονομικών κινήτρων: «Είχαν υπογράψει ναυτικά συμβόλαια και ναι, είχαν
πληρωθεί – η αμοιβή ήταν της τάξεως των τριών σελινιών ανά άνδρα – όχι
ασήμαντο ποσό για την εποχή. Σίγουρα όμως όχι αρκετό για να κάνει κάποιον να
σαλπάρει άοπλος σε ένα περιβάλλον, από τα πιο εχθρικά που μπορεί κανείς να
φανταστεί, διατρέχοντας τον κίνδυνο των ναρκών θαλάσσης, πυρών πυροβολικού και
βομβαρδιστικών…». Πράγματι, από τα 850 διαφορετικά σκάφη, τα 235 βυθίστηκαν.

Ο ηρωισμός. Ο Χολμς καταλήγει εξυμνώντας τον ηρωισμό των βετεράνων:
«Ελπίζουμε τα προγράμματά μας να βοηθήσουν το κοινό να κατανοήσει το βάθος στο
οποίο ήταν έτοιμοι να δοκιμαστούν οι άνθρωποι για να σώσουν τη χώρα τους και
τους συντρόφους τους. Μόνο κατανοώντας τον ηρωισμό τους μπορούμε πραγματικά να
τον τιμήσουμε». H σειρά αναμένεται να προβληθεί στις αρχές του νέου έτους.

© The Times, 2003

LINK:

* www.bbc.co.uk/dna/ww2/