«Δεν υπάρχουν δαίμονες…»

«Σελάμ Αλέκουμ».

«Αλέκουμ Σελάμ».

«Εδώ μένουν οι Τσετσένοι;», ρωτάει ο γεράκος.

«Εδώ», απαντά ο άνδρας, που η ραγισμένη του κορμοστασιά μαρτυρά ότι κάποτε
ήταν γεροδεμένος και υγιής.

«Έχω ένα ξενοδοχείο στη Νότια Τουρκία και ψάχνω μια καθαρίστρια για την
επόμενη σεζόν», λέει ο γέρος.

«Έλα να ρωτήσεις», ψιθυρίζει ο άνδρας και τα μάτια του χαμηλώνουν σα να
ντρέπεται.

Νεαρή Τσετσένα προσφυγοπούλα, με το μωρό της στην αγκαλιά, κλαίει καθώς θυμάται τη ζωή της πριν φύγει από την πατρίδα της. Πολλοί Τσετσένοι πρόσφυγες έχουν καταφύγει σε τσιμεντένια παραπήγματα της Κωνσταντινούπολης

Ο γέρος μπαίνει στον καταυλισμό και περπατά σκυφτός προς τρεις γυναίκες που
απλώνουν κάτι χιλιοφορεμένα ρούχα.

Καμιά δεκαπενταριά τσιμεντένια υγρά παραπήγματα κείτονται δίπλα σε μια παλιά
αποθήκη των τουρκικών σιδηροδρόμων, στην ασιατική όχθη της Θάλασσας του
Μαρμαρά, δυο μόλις βήματα από τη Λεωφόρο Μπαγκντάτ, τον πιο ακριβό και κοσμικό
δρόμο της Κωνσταντινούπολης.

«Ήρθα εδώ με τη γυναίκα μου και την κόρη μου πριν από τρία χρόνια», λέει ο
σπασμένος άνδρας, ο Αμπντί. «Τα αεροπλάνα βομβάρδιζαν ασταμάτητα το Γκρόζνι
και μια νύχτα φύγαμε για τη Γεωργία και μετά ήρθαμε στην Κωνσταντινούπολη.
Είμαστε περίπου τετρακόσια άτομα χωρισμένα σε τρεις καταυλισμούς όπως ο δικός
μας. Όλοι φύγαμε νύχτα από τα σπίτια μας. Οι περισσότεροι ελπίζουν ότι θα τα
καταφέρουν να πάνε στην Ευρώπη. Πολλοί λίγοι ελπίζουν ότι μια μέρα θα γυρίσουν
πίσω στην Τσετσενία».

Απόγνωση. Ο γέρος πλησιάζει και πάλι. «Μίλησα με τις γυναίκες, καμία
δεν έρχεται στο ξενοδοχείο μου, γιατί όλες έχουν παιδιά», παραπονιέται.

«Αν δεν είχαν παιδιά νομίζεις ότι θα έφευγαν από την Τσετσενία και θα
ερχόντουσαν να μείνουν στις τσιμεντένιες κάμαρες;», αποκρίνεται με στωικότητα
ο Αμπντί και ο γέρος φεύγει απογοητευμένος.

«Δεν έχουμε χαρτιά, δεν έχουμε κανένα καθεστώς, δεν έχουμε δουλειές. Πάλι καλά
που έχουμε λίγο ηλεκτρικό και νερό και μας βοηθάει και λίγος κόσμος», λέει
ένας μεσήλικος με ένα τσιγκελωτό μουστάκι.

Έφυγαν νύχτα, κυνηγημένοι από τα αεροπλάνα

«Εγώ ήμουν μοδίστρα στην Τσετσενία και τώρα παρακαλάω για να καθαρίζω σπίτια
και με κλέβουν. Μένουμε επτά-οκτώ άτομα σε μια κάμαρα. Τα παιδιά μας δεν τα
δέχονται στα σχολεία, πάνε μόνο ως επισκέπτες μαθητές και δεν τους δίνουν
κανένα δίπλωμα που να λέει ότι έμαθαν γράμματα», αγανακτεί μια γυναίκα και
κρύβει τα μάτια της που βουρκώνουν.

«Στην αρχή του πρώτου πολέμου στην Τσετσενία είχαμε μια μεγάλη κινητοποίηση
της τουρκικής κοινής γνώμης, του μέσου Τούρκου, που στήριξε τους Τσετσένους»,
λέει ο Αλεξάντρ Τουμάρκιν, ερευνητής στο Γαλλικό Ινστιτούτο Ανατολικών Σπουδών
της Κωνσταντινούπολης.

«Σήμερα, ωστόσο, η πολιτική της Άγκυρας είναι να μην ενοχλεί μια Ρωσία με την
οποία αναπτύσσει σημαντικές σχέσεις σε πολλούς τομείς», συνεχίζει ο Τουμάρκιν
και προσθέτει ότι, πολύ γρήγορα, η τουρκική κοινή γνώμη έχασε τον ενθουσιασμό
της και δεν συμπάσχει πια με τους Τσετσένους, που ο τουρκικός Τύπος, σε πλήρη
αντίθεση με το παρελθόν, δεν διστάζει να χαρακτηρίζει σε κάθε ευκαιρία ως
τρομοκράτες.

Εκτός από τις σχέσεις με τη Ρωσία, η υποστήριξη ή όχι προς τους Τσετσένους
μεταφέρθηκε και στην εσωτερική τουρκική πολιτική και στην πόλωση ανάμεσα στους
υποστηρικτές του κοσμικού καθεστώτος και τους συντηρητικούς ισλαμιστές, που
αντιμετώπισαν την τσετσενική σύγκρουση ως θρησκευτική και στήριξαν απροκάλυπτα
τους εξτρεμιστές Τσετσένους.

Ο μελισουργός.H κάμαρα της οικογένειας του Αμπντί είναι γεμάτη φθηνά
χαλιά, ράφια με συμπράγκαλα, φωτογραφίες και λίγα φάρμακα. Μια διπλή κουκέτα,
ένας ξεφτισμένος καναπές, μια κουζινίτσα κουκλίστικη.

Στον καναπέ κάθεται ο Ιντρίς, ο μελισσουργός, που πριν από τον πόλεμο ήταν
παντρεμένος με Ρωσίδα. Έφυγε και αυτός νύχτα από την Τσετσενία με την αδελφή
του, κυνηγημένοι από τα αεροπλάνα.

H κουβέντα είναι γεμάτη από τη βία που στοιχειώνει τον Βόρειο Καύκασο και μέσα
στην υγρή μισοσκότεινη κάμαρα ο μελισσουργός φαντάζει σαν μορφή βγαλμένη από
τα βιβλία του Αντρέ Μαλρό. «Δεν υπάρχουν δαίμονες ούτε άγγελοι. Υπάρχουν μόνο
άνθρωποι που μπλέκονται άθελά τους στα δίχτυα μιας αιματηρής σύγκρουσης».