TPITH AΠOΨH H Aττική Οδός ενώνει δύο κόσμους

Άκουσα πρώτη φορά να μιλούν για την ανάγκη χάραξης της Αττικής Οδού όταν ήμουν
ακόμα φοιτητής στο Πολυτεχνείο, πριν από 30 και πλέον χρόνια! Από τότε κύλησε
πολύ νερό στ’ αυλάκι μέχρι το σχέδιο να γίνει πραγματικότητα. Δεν είναι όμως
το μόνο μεγάλο έργο που χρειάστηκε δεκαετίες για να περάσει από τη σύλληψη
στην υλοποίηση. H ζεύξη Ρίου – Αντιρρίου ή το Μετρό αποτελούν ανάλογα
παραδείγματα.

H καθυστέρηση αυτή δείχνει αφενός ότι η (πολιτική) διαδικασία λήψης αποφάσεων
είναι γενικώς χρονοβόρα στην Ελλάδα και αφετέρου – όπως έχει τονίσει και ο
ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας – ότι μόνο τα τελευταία χρόνια η χώρα μας
βοηθούσης φυσικά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέκτησε τις οικονομικές και
οργανωτικές δυνατότητες για τέτοια έργα. Ακόμη, τα επιτεύγματα αυτά έγιναν
παρά τις αυξημένες δυσκολίες των τελευταίων χρόνων (ας μην ξεχνάμε ότι όταν
ρίχτηκε η ιδέα της Αττικής Οδού, ο οικιστικός ιστός του Λεκανοπεδίου ήταν πιο
περιορισμένος, τα αυτοκίνητα λιγότερα και το κυκλοφοριακό πρόβλημα μικρότερο).
Και φυσικά κανείς δεν αμφιβάλλει ότι θα ήταν πολύ καλύτερα τα πράγματα για την
πολεοδομική λειτουργία της πρωτεύουσας και της χώρας γενικά αν το έργο είχε
γίνει νωρίτερα. Διότι είναι ένα έργο συγκοινωνιακής υποδομής που καλύπτει
πολλαπλές ανάγκες και επιφέρει ριζική αλλαγή στη δομή του αττικού χώρου.

H Αττική Οδός, που αποτελεί τη νέα διαγώνιο της περιφέρειας (κάθετη στον
υπάρχοντα οδικό άξονα του Κηφισού), ενώνει τις γεωγραφικές ενότητες της
Ανατολικής και της Δυτικής Αττικής, που μέχρι πρότινος δεν επικοινωνούσαν
μεταξύ τους και αποτελούσαν δυο ολότελα χωριστούς κόσμους με διαφορετικό
επίπεδο ποιότητας ζωής και ανάπτυξης. Όπως ακριβώς συμβαίνει ανάμεσα στην
υποβαθμισμένη Δυτική και την πλουσιότερη Ανατολική Αθήνα. Και κατά τούτο ο
νέος οδικός άξονας συμβάλλει στη μείωση των ανισοτήτων στον χώρο και στην
ορθολογικότερη και δικαιότερη χρήση του από το σύνολο των κατοίκων του
Λεκανοπεδίου και της περιφέρειας.

Με την Αττική Οδό η Αθήνα αποκτά τον πρώτο (και μοναδικό) παρακαμπτήριο –
(ημι)περιφερειακό δρόμο της. Μια πρακτική που ακολουθείται χρόνια τώρα σε όλα
τα μεγάλα αλλά και μεσαία μητροπολιτικά κέντρα της ηπείρου μας, από τη Μόσχα
μέχρι το Παρίσι και από τη Ρώμη μέχρι τη Μαδρίτη.

Αλλά το όφελος δεν είναι μόνο τοπικό (για το Λεκανοπέδιο) και υπερτοπικό (για
την περιφέρεια). Αντανακλά σαφέστατα και στο εθνικό επίπεδο αφού ο οδικός
αυτός άξονας συνδέει ουσιαστικά τη Βορειοανατολική με τη Νοτιοδυτική Ελλάδα.
Τα 26 χιλιόμετρα που παραδόθηκαν προσφάτως στην κυκλοφορία διευκολύνουν το
ταξίδι όλων εκείνων που έρχονται από Θεσσαλονίκη και κατευθύνονται προς Πάτρα
– Πελοπόννησο, αφού συντομεύουν τη διέλευσή τους από την Αθήνα κατά μία
περίπου ώρα! Συμβάλλει επομένως η Αττική Οδός σε αυτό που ονομάζουμε
«χωροταξική συνοχή» της χώρας και κατά συνέπεια στη συνολικότερη περιφερειακή
– οικονομική και κοινωνική – ανάπτυξη.

Με αφορμή την Αττική Οδό, πρέπει να τονίσουμε επίσης τη μεγάλη σημασία της
χάραξης των εγκάρσιων και διαγώνιων οδικών αξόνων (αυτοκινητοδρόμων) στην
ορθολογικότερη λειτουργία του ελληνικού χώρου, που κύριο στόχο έχουν τη
σύνδεση του ανατολικού με το δυτικό τμήμα της χώρας. Οι άξονες αυτοί (όπως για
παράδειγμα Λαμίας – Πάτρας, Λαμίας – Καλαμπάκας, Βόλου – Ηγουμενίτσας κ.λπ.)
αποτελούν ακόμα τους «ελλείποντες κρίκους» του ελληνικού οδικού δικτύου, που
οι περισσότεροι έχουν προταθεί από τα κατά καιρούς χωροταξικά ή στρατηγικά
σχέδια μεταφορικής υποδομής και κάποια προβλέπονται να υλοποιηθούν στο Γ’ ΚΠΣ.

Τέλος, το έργο της Αττικής Οδού θα πρέπει να γίνει παράδειγμα στους αρμόδιους
φορείς για την αντιμετώπιση του προβλήματος της παράκαμψης της Αθήνας και στο
μέλλον, κάτι που ίσως απαιτηθεί από τις νέες συνθήκες. Σχεδιασμός εξάλλου
σημαίνει να προβλέπει και να προλαμβάνει κανείς τις ανάγκες και όχι να τρέχει
πίσω από αυτές. Στο πλαίσιο αυτό αξίζει να συζητηθεί η πρόταση που
διατυπώνεται από μερικούς για τη δυνατότητα δημιουργίας ενός διαγώνιου άξονα
(Θηβών – Ελευσίνας), δηλαδή μιας άλλης Αττικής Οδού που θα ενώνει τα δύο σκέλη
του γνωστού ΠΑ-ΘΕ απαλλάσσοντας ολόκληρο το Λεκανοπέδιο από τη χρονοβόρα και
ενεργοβόρα κυκλοφορία διέλευσης.

O Ηλίας Μπεριάτος είναι καθηγητής Χωροταξικού – Περιβαλλοντικού
Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, πρώην γ.γ. ΥΠΕΧΩΔΕ.