Πρώτο πιάτο… κάδμιο

Σαλιγκάρια, θαλασσινά, φυλλώδη λαχανικά, πατάτες και ορισμένα είδη
δημητριακών είναι μερικά από τα τρόφιμα που φτάνουν καθημερινά στο τραπέζι των
Ελλήνων καταναλωτών και περιέχουν υψηλές συγκεντρώσεις ενός επικίνδυνου για
την υγεία μετάλλου, του καδμίου.

H τοξική αυτή ουσία εμφανίζεται ακόμη και στα βιολογικά προϊόντα, ενώ κανονικά
δεν έπρεπε να υπάρχει ούτε καν σε μικρές ποσότητες! Τα στοιχεία αυτά
προκύπτουν από έρευνα που πραγματοποίησε το Τμήμα Χημείας του Πανεπιστημίου
Αθηνών σε 93 τρόφιμα που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά με στόχο την
ανίχνευση καδμίου.

Πάνω από τα όρια

Από τα 93 είδη που εξέτασαν οι επιστήμονες του Τμήματος Χημείας – πρόκειται
για την πρώτη έρευνα σε τόσο μεγάλο εύρος προϊόντων – τα μεγάλα σαλιγκάρια όχι
μόνο παρουσίασαν υψηλές συγκεντρώσεις αλλά ξεπέρασαν και τα ανώτατα όρια που
έχει θεσπίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση (1,5958mg/kg με όριο το 1mg/kg). Ακολουθούν με
υψηλές τιμές, κοντά στα όρια χωρίς να τα ξεπερνούν, τα θαλασσινά (στρείδια,
μύδια, καλαμάρια), φυλλώδη λαχανικά (όπως το σπανάκι και ο μαϊντανός), οι
πατάτες, το ρύζι.

«Αυτά τα είδη – σαλιγκάρια, λαχανικά, ρίζες – εμφανίζουν υψηλές τιμές γιατί
έρχονται σε άμεση επαφή με το έδαφος, άρα και με τα λιπάσματα που περιέχουν
κάδμιο» εξηγεί στα «NEA» ο αναπληρωτής καθηγητής Χημείας στο Πανεπιστήμιο
Αθηνών κ. Μιχάλης Σκούλλος. Όσο για τα θαλασσινά, οι επιστήμονες τονίζουν ότι
παρουσιάζουν υψηλές συγκεντρώσεις γιατί λειτουργούν ως φίλτρα μεγάλων
ποσοτήτων νερού με αποτέλεσμα να κατακρατούν κάδμιο. Χαμηλότερες ήταν οι τιμές
του καδμίου στα υπόλοιπα τρόφιμα.

Και στα βιολογικά προϊόντα

Ακόμη και τα βιολογικά προϊόντα όμως δεν είναι απαλλαγμένα από το τοξικό
μέταλλο, όπως αποδεικνύεται από την έρευνα. Κανονικά θα έπρεπε να μην έχουν
καθόλου κάδμιο. Ωστόσο, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ορισμένα είδη έχουν απλώς
μικρότερες συγκεντρώσεις σε σύγκριση με προϊόντα συμβατικής καλλιέργειας, ενώ
ορισμένα βιολογικά φρούτα και λαχανικά παρουσιάζουν απειροελάχιστες διαφορές
από τα συμβατικά (ροδάκινα, παντζάρια, φασολάκια). «Αυτό ίσως συμβαίνει γιατί
υπάρχει η τάση καλλιεργητές που ασχολούνταν με τη συμβατική γεωργία να μην
περιμένουν να περάσει το απαιτούμενο διάστημα τριών ετών για να μετατρέψουν το
χωράφι τους σε “βιολογικό”. Συνεπώς, έχουν παραμείνει κατάλοιπα λιπασμάτων»
τονίζει η ερευνήτρια κ. K. Σακελλάρη. Οι επιστήμονες μελέτησαν και την ύπαρξη
καδμίου στο νερό. Οι συγκεντρώσεις στις περισσότερες περιπτώσεις ήταν χαμηλές,
λένε οι ερευνητές, με εξαίρεση περιοχές των Κυκλάδων, της Λέσβου, της Κρήτης
και της Θεσσαλίας.

Περιέχεται σε λιπάσματα και μπαταρίες

Το κάδμιο χρησιμοποιείται στις ηλεκτροεπιμεταλλώσεις, ως
σταθεροποιητικό στα πλαστικά, ως συστατικό στις μπαταρίες νικελίου – καδμίου,
στην κατασκευή χρωμάτων και περιέχεται και στα λιπάσματα. Τα λιπάσματα και οι
μπαταρίες είναι οι δύο κυριότερες «πηγές» καδμίου στην Ελλάδα. Όπως σημειώνει
ο αναπληρωτής καθηγητής κ. Μιχάλης Σκούλλος, για να ελαχιστοποιηθεί η μόλυνση
του περιβάλλοντος και της τροφικής αλυσίδας είναι αναγκαίο να ξεκινήσει
οργανωμένα η συλλογή και ανακύκλωση μπαταριών και να απομακρύνεται το κάδμιο
από τα λιπάσματα κατά τη διάρκεια της παραγωγής τους.

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Προσβάλλει το συκώτι, προκαλεί καρκινογενέσεις

Δυσλειτουργία του ήπατος, βλάβες στα οστά, τον σπλήνα, τον θυρεοειδή
αδένα, το αναπαραγωγικό και αναπνευστικό σύστημα είναι οι κυριότερες συνέπειες
που προκαλεί στον άνθρωπο το κάδμιο (cd) που ανήκει στην κατηγορία των βαρέων
μετάλλων και έχει αποδειχθεί ότι είναι από τα τοξικότερα.

«Πρόκειται για ένα τοξικό μέταλλο που προκαλεί καρκινογενέσεις και προσβάλλει
κυρίως το συκώτι και άλλα εσωτερικά όργανα», λέει η κ. Αγγελική Τσάτσου,
χημικός από τη Διεύθυνση Περιβάλλοντος του Γενικού Χημείου του Κράτους.

Το 1993 μάλιστα η Διεθνής Υπηρεσία για την Έρευνα του Καρκίνου κατέταξε το
κάδμιο στην πρώτη τάξη ουσιών που είναι ύποπτες για καρκινογενέσεις.

«Όπως τονίζεται πάντως από τους επιστήμονες της έρευνας για την ύπαρξη καδμίου
στα ελληνικά τρόφιμα, τέτοιες μελέτες είναι απαραίτητο να γίνονται περιοδικά –
κάθε 2-3 χρόνια.