Τα Tαμεία στην κόψη του ξυραφιού

Οι ασφαλιστικές εισφορές των εργαζομένων μαζί με την αυξημένη συμμετοχή του
κράτους κρατάνε στη ζωή τα μεγαλύτερα ασφαλιστικά ταμεία τα οποία λόγω της
εντυπωσιακής αύξησης των συνταξιούχων θα είχαν καταρρεύσει.

H εισφοροδιαφυγή… ζει και βασιλεύει και στερεί από τα Ταμεία πάνω από 3 δισ.
ευρώ ετησίως. Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγει νέα μελέτη για το Ασφαλιστικό που
έγινε από την ΠΟΠΟΚΠ (Πανελλήνια Ομοσπονδία Προσωπικού Οργανισμών Κοινωνικής
Πολιτικής) με την οποία διαπιστώνεται ότι:

* Αυξήθηκαν κατά 40% την τελευταία 20ετία (1983-2003) οι ασφαλιστικές
εισφορές των εργαζομένων, ενώ την ίδια περίοδο υπερδιπλασιάστηκαν οι
συνταξιούχοι.

* Αυξήθηκε η περιουσία των ασφαλιστικών ταμείων – την οποία το κράτος
είχε «λεηλατήσει» στο παρελθόν – και με τα σημερινά δεδομένα η συνολική
περιουσία των Ταμείων αντιστοιχεί στις δαπάνες συντάξεων 9,5 μηνών.

* Σήμερα ο ένας στους πέντε εργαζομένους είναι ανασφάλιστος.

Καταλήστευση αποθεματικών

Σχετικά με το σύνολο της περιουσίας των ασφαλιστικών φορέων, όπως
απεικονίζεται στη μελέτη της ΠΟΠΟΚΠ, το έτος 1983 ήταν μόλις 381,5 εκατ. ευρώ.
Το ποσό είναι ιδιαίτερα μικρό και αντιστοιχεί περίπου στο 35% των συνολικών
εσόδων των Ταμείων ή στο 4,2% του ΑΕΠ του ιδίου έτους, με δεδομένο ότι τα
Ταμεία είχαν διανύσει μια μακρά περίοδο με μικρό αριθμό συνταξιούχων, μεγάλο
αριθμό ασφαλισμένων και επομένως αρκετά πλεονάσματα. Το συγκεκριμένο στοιχείο
λοιπόν δείχνει – επισημαίνεται στη μελέτη της ΠΟΠΟΚΠ – το μέγεθος της
καταλήστευσης των αποθεματικών των Ταμείων για πολλές δεκαετίες.

Το έτος 2003 και ενώ έχει διανυθεί μια 20ετία πλήρους ωρίμανσης του συστήματος
με σημαντική επιδείνωση στη σχέση ασφαλισμένων – συνταξιούχων, η συνολική
περιουσία των Ταμείων ανέρχεται στο ποσό των 18.121 εκατ. ευρώ, που
αντιστοιχεί στο 79% των συνολικών εσόδων των Ταμείων ή στο 12% του ΑΕΠ του
ιδίου έτους.

Μόλις φθάνουν για 9,5 μήνες.

Ένα άλλο συγκριτικό στοιχείο είναι ότι η συνολική περιουσία των Ταμείων το
1983 επαρκούσε για να καλύψει τις δαπάνες για συντάξεις 6 μηνών του ιδίου
έτους. Αντίστοιχα η συνολική περιουσία του έτους 2003 αντιστοιχεί στις δαπάνες
συντάξεων 9,5 μηνών. Όλα τα παραπάνω οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η αξιοποίηση
των αποθεματικών κυρίως μετά το 1987, παρά το γεγονός ότι οι εξελίξεις στο
χρηματιστήριο ήταν δυσμενείς, απέδωσε, με αποτέλεσμα να αυξηθούν τα
αποθεματικά. Πάντως με βάση τα στοιχεία του κοινωνικού προϋπολογισμού
παραμένουν «φτωχά» τα μεγαλύτερα Ταμεία όπως το IKA, το TEBE, ο ΟΓΑ κ.λπ. αφού
η περιουσία που αντιστοιχεί σε κάθε ασφαλισμένο είναι ιδιαίτερα μικρή.
Αντίθετα, «πλούσια» με βάση πάντοτε τη συνολική τους περιουσία είναι μικρά
Ταμεία που καλύπτουν ασφαλιστικά ολιγάριθμες ομάδες εργαζομένων.

H «κοινωνική εισφορά»

Εξάλλου, με βάση την κατανομή που γίνεται στην ίδια μελέτη, οι ασφαλισμένοι
μισθωτοί συμμετέχουν στα έσοδα των Ταμείων με ποσοστό 18,20%, οι ασφαλισμένοι,
αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες σε ποσοστό 14%, οι εργοδότες με τις εισφορές
για τους μισθωτούς που απασχολούν με ποσοστό 29,5%. Επιπλέον το 33,6% των
εσόδων των Ταμείων προέρχονται ουσιαστικά από «κοινωνική εισφορά» που πληρώνει
το κοινωνικό σύνολο, εργαζόμενοι, άνεργοι, ενήλικοι, ανήλικοι, συνταξιούχοι,
μισθωτοί, αυτοαπασχολούμενοι, δηλαδή όσοι συμμετέχουν έμμεσα ή άμεσα στη
χρηματοδότηση του κρατικού προϋπολογισμού ή είναι χρήστες διαφόρων υπηρεσιών
για τις οποίες προβλέπεται ειδικός πόρος για τα Ταμεία.

Υπερδιπλασιάσθηκαν στη 10ετία!

Ένα άλλο στοιχείο που αναδεικνύεται στη μελέτη της ΠΟΠΟΚΠ είναι η συνεχιζόμενη
γήρανση του πληθυσμού, με τις γνωστές επιπτώσεις στο σύστημα κοινωνικής
ασφάλισης. H μελέτη οδηγείται στο συμπέρασμα ότι είναι υπερδιπλάσιοι οι
συνταξιούχοι των Φορέων Κύριας Ασφάλισης, πλην ΟΓΑ, που παίρνουν σύνταξη το
έτος 2003 σε σύγκριση με τους αντίστοιχους του 1983. Συγκεκριμένα, οι
συνταξιούχοι το έτος 1983 ήταν 593.487, ενώ το έτος 2003 έχουν φθάσει αισίως
τον αριθμό 1.275.394 (αύξηση 115%). Αντίθετα οι συνταξιούχοι του ΟΓΑ
παρουσίασαν αύξηση την ίδια περίοδο μόνο κατά 15,6%. Στο σύνολο των Φορέων
Κύριας Ασφάλισης που εποπτεύονται από το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών
Ασφαλίσεων (συμπεριλαμβανομένου και του ΟΓΑ) η αύξηση των συνταξιούχων την
ίδια περίοδο είναι 61% (από 1.300.217 το 1983, στα 2.092.394 το 2003). Στην
επικουρική ασφάλιση τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα, αφού την 20ετία
1983-2003 παρουσιάζεται αύξηση των συνταξιούχων κατά 254% (242.202 το 1983,
857.671 το 2003). Οι αριθμητικές σχέσεις ασφαλισμένων – συνταξιούχων έχουν
επιδεινωθεί ιδιαίτερα. Συγκεκριμένα για την κύρια σύνταξη η σχέση από 2,7 προς
1 που ήταν το 1983, το 2003 είναι στο 1,8 προς 1.