TPITH AΠOΨH Γκουαντάναμο: Tο κολαστήριο

2002: Οι Αμερικανοί δημιουργούν στο Γκουαντάναμο το πιο βάρβαρο
(σωφρονιστικό) κρατητήριο όλου του κόσμου! Αλυσοδεμένοι Αφγανοί και Ευρωπαίοι
υπήκοοι μένουν φυλακισμένοι – κάτω από κτηνώδεις συνθήκες – σε αυτή τη
διαβόητη ναυτική βάση, γιατί είναι ύποπτοι για τρομοκρατική δράση. Το κείμενο
τούτο είναι ένας φόρος τιμής στα παιδιά του Πολυτεχνείου, που έδωσαν τη ζωή
τους για ένα καλύτερο κόσμο, στον οποίο δεν θα υπάρχουν τέτοια απάνθρωπα
κολαστήρια!

Τι συμβαίνει, λοιπόν, στο Γκουαντάναμο (τώρα τελευταία); Έτσι, δεκαέξι
«ξεχασμένοι» έγκλειστοι ζητούν αγωνιωδώς από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ να
εξετάσει το εξής βασανιστικό πρόβλημα. Δηλαδή, να ανιχνεύσει αν τα
ομοσπονδιακά δικαστήρια (αυτής της χώρας) έχουν τη δικαιοδοσία να αποφανθούν
για τη νομιμότητα της ατελείωτης «προσωρινής τους κράτησης». Υποστηρίζουν ότι
δεν τους έχει απαγγελθεί (επί δύο σχεδόν χρόνια) καμία κατηγορία. Επίσης, ότι
δεν τους έχει επιτραπεί μέχρι τώρα να επικοινωνήσουν με το νομικό τους
σύμβουλο. Και, τέλος, ότι στοιβάζονται – σαν τα ζώα – μέσα σε κλουβιά (κάτω
από συνθήκες πλήρους απομόνωσης με τον έξω κόσμο, «Frankfurter Allgemeine
Zeitung», 12/11/2003).

Όμως, ευσταθούν αυτές οι φοβερές μομφές που μας ξαναγυρίζουν νοερά στις
φυλακές των μισητών χρόνων της Ιεράς Εξέτασης; Πιστεύω, ειλικρινά, ότι οι
αιτιάσεις τούτες των «σύγχρονων μελλοθανάτων» είναι αληθινές, γιατί η
ρεπουμπλικανική κυβέρνηση του προέδρου Μπους υιοθετεί την εξής ακατανόητη
παραδοχή για το νομικό καθεστώς αυτών των ανθρώπων.

Έτσι, δέχεται κατ’ αρχήν ότι οι τρόφιμοι του Γκουαντάναμο είναι παράνομοι
μαχητές του εχθρού (unlawful enemy combatants). Υπ’ αυτήν την έννοια δεν
θεωρεί ότι οι προβλέψεις της συνθήκης της Γενεύης – για τους αιχμαλώτους
πολέμου – μπορούν να ισχύουν και για αυτά τα άτομα. Από την άλλη μεριά,
βέβαια, η Bush administration ενστερνίζεται την άποψη ότι τα ομοσπονδιακά
δικαστήρια δεν έχουν τη δικαιοδοσία να κρίνουν την δικονομική νομιμότητα της
«προφυλάκισης» των ξεχασμένων τούτων συνανθρώπων μας, γιατί το Γκουαντάναμο
δεν αποτελεί μέρος της αμερικανικής επικράτειας.

Ορθά, κατά συνέπεια, οι 16 έγκλειστοι καταλήγουν αναπόφευκτα στο φοβερό
συμπέρασμα ότι η προκείμενη φυλακή λειτουργεί ολοκληρωτικά έξω από τα όρια του
Δικαίου. Ίσως, η έξαλλη χριστιανική ομάδα των νεοσυντηρητικών στην Αμερική να
αποδέχεται την εξής άποψη: Δηλαδή, ότι στους απόκληρους αυτού του κολαστηρίου
να ταιριάζει μόνο η ιδιότητα του res, δηλαδή η ιδιότητα του πράγματος με την
οποία οι Ρωμαίοι σκιαγραφούσαν νομικά το καθεστώς των σκλάβων.

Μέσα σε αυτό το γενικότερο πλαίσιο ανάλυσης πρέπει να αξιολογηθεί εντελώς
θετικά η πρόσφατη δικαιοπολιτική απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ. Με
την απόφαση τούτη το Supreme Court αποδέχεται τις ενστάσεις των φυλακισμένων
του Γκουαντάναμο και προχωρεί στην επανεξέταση του παραπάνω κομβικού
προβλήματος: Αν, δηλαδή, τα ομοσπονδιακά δικαστήρια θα έχουν τη δυνατότητα να
αξιολογούν νομικά όλες αυτές τις πρωτόγονες επιλογές της κυβέρνησης Μπους, που
προσβάλλουν αφόρητα την ανθρώπινη αξιοπρέπεια αυτών των ατόμων, τα οποία
κρατούνται στην προκείμενη ναυτική βάση (πολλά από τα οποία συνελήφθησαν
εντελώς τυχαία κατά την είσοδο των Αμερικανών στο Αφγανιστάν, «Ν.Υ. Times»,
11/11/2003 ).

Όμως, ταυτόχρονα, η προκείμενη απόφαση στέλνει και ένα ηχηρό (ιδεολογικό)
μήνυμα στην ασυγκράτητη ρεπουμπλικανική πλειοψηφία, που προσπαθεί να επιβάλλει
ένα στυγνό μονοκομματικό (και θεοκρατικό) καθεστώς. H τάση τούτη αποκαλύπτεται
από τις ύποπτες νομοθετικές πρωτοβουλίες της κυβέρνησης, που επιδιώκουν να
ακρωτηριάσουν απροκάλυπτα τον δικαστικό έλεγχο για κάποια θεμελιώδη προβλήματα
της κοινωνικής ζωής (αμβλώσεις, φυλετικές διακρίσεις κ.λπ., «Ν.Υ. Times»,
12/11/2003 ). Με αυτόν τον τρόπο ακυρώνεται, βέβαια, πανηγυρικά και η βασική
πολιτική φιλοσοφία που ενέπνευσε τη διαμόρφωση του αμερικανικού πολιτεύματος:
Δηλαδή, ότι η εξουσία οργανώνεται μέσα από την ανάδυση και τη διαπλοκή των
αντιμαχόμενων δυνάμεων (Hardt-Negri, H αυτοκρατορία, 2002).

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; Πρέπει να αγωνισθούμε όλοι για την
κατάργηση της φυλακής του Γκουαντάναμο. Έξω από αυτό το κολαστήριο μπορεί να
«φιγουράρει» μόνο η γνωστή προμετωπίδα των ποινικών δικαστηρίων του Μεσαίωνα:
« Vous qui entrez ici, quittez toute espe’rance» (Εσείς που μπαίνετε εδώ μέσα,
δεν θα ξαναβγείτε έξω!).

O Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ.