MATIEΣ Mετά 30 έτη…

Μαρία Δαμανάκη, Κώστας Λαλιώτης, Μίμης Ανδρουλάκης, Στέλιος Λογοθέτης. Τέσσερα
πρόσωπα – και πόσα άλλα – που πρωταγωνίστησαν στην εξέγερση, αλλά τώρα (ο
Λογοθέτης από χρόνια) βρίσκονται «εκτός πολιτικού παιχνιδιού», με σφιγμένα,
από την πίκρα και την απογοήτευση, χείλη. Αλήθεια, «πού πήγαν κείνα τα παιδιά/
της θύελλας και του βοριά/ πού πήγαν;»

Τριάντα χρόνια από το «Πολυτεχνείο». Γράφτηκαν και θα γραφτούν πολλά γι’ αυτό
το συγκλονιστικό γεγονός – το συγκλονιστικότερο της νεώτερης ιστορίας μας.
Τούτες τις μέρες – σύμπτωση – διαβάζω το τρίτομο έργο του Μίκη Θεοδωράκη «Πού
να βρω την ψυχή μου» (Εκδ. Λιβάνη). Στον τρίτο τόμο (σελ. 50-68), υπάρχει ένα
ξεχωριστό κείμενο για τον φοιτητικό ξεσηκωμό της 17ης Νοεμβρίου. Αντιγράφω
μερικά σημεία του, που τα βρίσκω πολύ ενδιαφέροντα:

«… Οι πρωτοπόροι φοιτητές, που ζούσαν πάνω στο πετσί τους το σκληρό νόμο της
δικτατορίας, βρήκαν τελικά τη μεθοδολογία για να μαζικοποιήσουν το κίνημα κατά
της χούντας. Εγκατέλειψαν την αντίσταση της φράσης. Εγκαινίασαν και εφάρμοσαν
μέσα στη ζωή την αντίσταση της πράξης. Μιλώντας για τα αιτήματα των φοιτητών,
έφτασαν γρήγορα στα αιτήματα όλου του λαού. Δηλαδή: ανεξαρτησία, δημοκρατία
και πιο πέρα: κοινωνική δικαιοσύνη και σοσιαλισμός!

Όταν βρέθηκαν κλεισμένοι όλοι μαζί μέσα στο Πολυτεχνείο, τότε λειτούργησαν ως
γνήσιοι εκπρόσωποι του λαού και βάλθηκαν να ιεραρχήσουν και να προβάλουν τα
ιδανικά του. Όμως την ίδια στιγμή ένιωσαν παγιδευμένοι. Όχι φυσικά από τα
τανκς, αλλά από τη σκληρή ιστορική συγκυρία, που τους καταδίκαζε να είναι οι
εκφραστές ενός αντιστασιακού ιδανικού, που όμως δεν είχε θεμέλια και
δυνατότητες για να επιβληθεί, και συγχρόνως οι προπαρασκευαστές μιας λύσης
συμβιβασμού, που βρισκόταν πολύ μακριά από τον κόσμο των ιδανικών τους. Όμως,
πολύ κοντά στην ελληνική πραγματικότητα, που, στην ουσία της, μη υπαρχούσης
πραγματικής αντιστασιακής δραστηριότητας, είχε μείνει αδιατάρακτη.

Γι’ αυτό το λόγο ακριβώς, τόσο η επίσημη αντίσταση, όσο και η συγκεκριμένη
πολιτική ηγεσία όχι μόνο ήταν απούσες από τον χώρο του Πολυτεχνείου, αλλά
βρίσκονταν σε αντίθεση με την κυριαρχούσα ιδεολογία του (…). Για την
αντίσταση, το Πολυτεχνείο ήρθε αργά. Γιατί εκείνη είχε χάσει το τρένο. Για το
Πολυτεχνείο ήταν πολύ νωρίς για γενική λαϊκή εξέγερση. Δεν υπήρχε καμιά
πολιτική προετοιμασία και οργανωτική δυνατότητα. Όλα βρίσκονταν στα σπάργανα».