διακοπές Eθνικός Δρυμός Bίκου – Aώου

Περπατώντας στο Ζαγόρι

H χαράδρα του Βίκου

H άποψη ενός, εξαιρετικά κοσμογυρισμένου, Αμερικανού φίλου που έρχεται τακτικά
στην Ελλάδα για διακοπές είναι σαφής, παρά τη φαινομενική αμφιθυμία της. H
χώρα μας, κατά τη γνώμη του, είναι μία από τις μεγαλύτερες μικρές χώρες που
έχει επισκεφθεί. Αυτό που εννοεί είναι ότι παρά την περιορισμένη της έκταση,
επιφυλάσσει εναλλαγές και εκπλήξεις που συνήθως αναμένουμε από πολύ μεγαλύτερα
κράτη. Όσο εξερευνώ τους νομούς της τόσο περισσότερο κατανοώ την εύνοια της
δημιουργίας προς την πατρίδα μας. Η φύση εδώ, στην άκρη της Ευρώπης, διαθέτει
πολλά τοπία ασυνήθιστης ομορφιάς. Ένα ιδεώδες δείγμα τους θα μας απασχολήσει
στο πλαίσιο του μικρού αυτού σημειώματος. Ο Εθνικός Δρυμός Βίκου – Αώου.
Περιλαμβάνει το Φαράγγι του Βίκου που ακολουθεί την προαιώνια διαδρομή
του στις παρυφές του όρους Τύμφη, της γνωστής Γκαμήλας. Μαζί με το
βουνό και τους παραδοσιακούς οικισμούς των γύρω χωριών, αποτελεί προορισμό που
καταλαμβάνει δικαιωματικά μια από τις πρώτες θέσεις στις λίστες προτίμησης
συμπατριωτών αλλά και αλλοδαπών ταξιδιωτών.

Για τους περισσότερους τα έξοχα Ζαγοροχώρια αποτελούν από μόνα τους
ικανό και αναγκαίο κίνητρο, για να δανειστούμε μια έκφραση από τα μαθηματικά,
προκειμένου να πραγματοποιήσουν μια επίσκεψη στην περιοχή. Χωριά όπως τα
Μονοδένδρι, Βίκος, Μικρό και Μεγάλο
Πάπιγκο, Τσεπέλοβο, Δίλοφο, Κουκούλι και
Κήποι κατ’ αρχήν, και σ’ ένα δεύτερο επίπεδο μέρη όπως τα
Βρυσοχώρι, Σκαμνέλι, Λάιστα, Νεγάδες,
Βίτσα, Άνω και Κάτω Πεδινά απαιτούν επανειλημμένες
επισκέψεις. Το Ζαγόρι (η λέξη είναι σλαβική και σημαίνει «πίσω από τα βουνά»)
με τις παραδόσεις και τις ομορφιές του είναι ένας θησαυρός του ελληνισμού. Το
βίωμα του Ζαγορίου αποτελεί δωρεά που προσφέρεται απλόχερα και ανά πάσα
στιγμή. Έχει τον χαρακτήρα «πτυχίου» ηπειρωτικών σπουδών, ενώ ταυτόχρονα
λειτουργεί ως «πιστοποίηση» της αληθινής συνείδησης…

Το Φαράγγι του Βίκου

Οι πηγές του Βοϊδομάτη. Το καλοκαίρι κάποιοι κολυμπούν. Το χειμώνα μη βάλετε ούτε το χέρι σας

Μαζί με τη Σαμαριά αποτελεί τον πλέον επιτυχή, στην ελληνική επικράτεια,
προσδιορισμό της έννοιας «φαράγγι». Έχει μήκος περίπου δέκα χιλιόμετρα και η
διάσχισή του απαιτεί περίπου επτά ώρες συναρπαστικής πεζοπορίας. H
διαδρομή ξεκινάει συνήθως από το Μονοδένδρι, απ’ όπου μια απότομη
κατάβαση οδηγεί στην κοίτη. Το μικρό ποταμάκι έχει νερό από τον Νοέμβριο έως
τον Ιούνιο. H διάσχιση του φαραγγιού είναι, επομένως, ευκολότερη τους
υπόλοιπους μήνες. H διαδρομή εξελίσσεται μέσα σε υπέροχα πυκνά δάση, ενώ κοντά
στα βράχια των τοιχωμάτων φύονται πολλά σπάνια αγριολούλουδα και βότανα για τα
οποία φημίζεται ο Βίκος (σημειώστε ότι στο Κουκούλι υπάρχει σχετικό μουσείο
που αξίζει τον κόπο να επισκεφθείτε). Το μονοπάτι ύστερα από περίπου τρεις
ώρες φθάνει στη συμβολή του Βίκου με τον Μέγα Λάκκο. Τρεις ώρες
αργότερα, ο πεζοπόρος συναντά την έξοδο του φαραγγιού, όπου ξαφνικά μέσα από
την κατάξερη κοίτη αναβλύζει ένα ολόκληρο ποτάμι. Πρόκειται για τις
πηγές του μοναδικού Βοϊδομάτη. Εκεί κοντά, σε μια από τις πρώτες
στροφές του πεντακάθαρου υδάτινου ρεύματος, βρίσκεται ένα γραφικό εκκλησάκι.
Από εδώ ξεκινά το παλιό καλντερίμι που ανηφορίζει για τον Βίκο, ενώ λίγο πιο
πριν αρχίζει η ανηφορική διαδρομή για το Πάπιγκο.

Πίσω στο Μονοδένδρι υπάρχει ένα δρομάκι που οδηγεί στο μοναστήρι της
Αγίας Παρασκευής, στην άκρη του χωριού. Εκεί σας περιμένει η ενδιαφέρουσα
θέα προς τα βάθη του φαραγγιού και ένα σύντομο, χαραγμένο επάνω στις κάθετες
ορθοπλαγιές, μονοπάτι που οδηγεί στη σπηλιά που χρησιμοποιούσαν ως κρύπτη οι
κάτοικοι επί Τουρκοκρατίας. Και πάλι με αφετηρία το χωριό και έπειτα από
περίπου μισή ώρα ανηφορικής οδήγησης, η τοποθεσία «Οξυά ή
Μπαλκόνι του Βίκου» προσφέρει το εντυπωσιακότερο πανόραμα
του φαραγγιού. Τα ωραία δάση με τα φυλλοβόλα και οι χαρακτηριστικοί βράχοι που
χωρίζονται σε λεπτά, επάλληλα στρώματα τα οποία μοιάζουν με λεπτές πλάκες,
τοποθετημένες η μία επάνω στην άλλη, είναι τα πρώτα πράγματα που αποσπούν την
προσοχή.

Γκαμήλα (Αστράκα – Δρακόλιμνη)

H Γκαμήλα από το Πάπιγκο

Τρεις ώρες ανάβασης, με αφετηρία το Μικρό Πάπιγκο, που περνάει από ισάριθμες,
δροσερές πηγές μεσολαβούν μέχρι το διάσελο ανάμεσα στις κορυφές Αστράκα
και Λάπατος και το καταφύγιο. Ψηλά κυριαρχεί το ρόμπολο.
Χαμηλότερα συναντάμε οξιές, σφεντάμια και μαυρόπευκα. Από το καταφύγιο, το
μονοπάτι κατηφορίζει προς τη Λάκα Τσουμάνη, το ειδυλλιακό οροπέδιο που
πήρε το όνομά του από μια οικογένεια τσοπαναραίων. Οι ορθοπλαγιές της
Αστράκας, με τις φημισμένες αναρριχητικές τους διαδρομές, καταλαμβάνουν το
κυριότερο μέρος του οπτικού πεδίου των χιλιάδων ανθρώπων που βρέθηκαν εδώ στο
πέρασμα του χρόνου. H πλέον εμφανής, η περίφημη «Κόψη των Τριεστίνων»
εξελίσσεται επάνω στη χαρακτηριστικά «απειλητική» βορινή κόψη.

H περίφημη Δρακόλιμνη, ένα από τα ομορφότερα αλπικά τοπία στην Ελλάδα,
απέχει άλλη μία ώρα. Πήρε το όνομά της από τον δράκο που η παράδοση είχε
εγκαταστήσει στα παγωμένα της νερά. Κάτι αντίστοιχο συνέβη και στον γειτονικό
Σμόλικα (μαζί με την Γκαμήλα είναι τα σημαντικότερα βουνά στη Βόρεια Πίνδο),
όπου ένας άλλος δράκος χρησιμοποιούσε ως ορμητήριο την τοπική δρακόλιμνη. Ο
θρύλος ήθελε τους δύο συναδέλφους να διατηρούν κάτι λιγότερο από άψογες
σχέσεις. Όταν τα πράγματα έφταναν στο απροχώρητο, το έριχναν στον πετροπόλεμο.
Πρόκειται για μυθικό «γεγονός» που «εξηγεί» την ύπαρξη των βράχων στις όχθες.
H θέα προς την ορθοπλαγιά της υψηλότερης κορυφής του βουνού, της Γκαμήλας, και
η αντανάκλασή της στα νερά της λίμνης έχει κάνει τον γύρο του κόσμου χάρη στο
υπέροχο μέσο της φωτογραφίας.

H Γκαμήλα μαζί με τον Όλυμπο, τον Χελμό και τα Βαρδούσια είναι μερικά από τα
ομορφότερα ελληνικά βουνά. Υπάρχουν πολλές άλλες ενδιαφέρουσες προτάσεις για
αναβάσεις στην Τύμφη, από Τσεπέλοβο, Σκαμνέλι και Βραδέτο. H «Σκάλα του
Βραδέτου» είναι μια εντυπωσιακή και όχι ιδιαίτερα κοπιαστική περιπατητική
απόδραση στο κεντρικό Ζαγόρι. H πλέον απαιτητική διαδρομή είναι αυτή που
ανεβαίνει από το Βρυσοχώρι. Από την Κόνιτσα, τέλος, ξεκινά το
μονοπάτι για την όμορφη τοποθεσία της Μονής Στομίου και άλλες αναβάσεις
προς τη βάση της επιβλητικής ορθοπλαγιάς της Γκαμήλας. Το Ζαγόρι είναι
πρακτικά ανεξάντλητο από ταξιδιωτική άποψη. Ο επισκέπτης έχει την αίσθηση ενός
διαφορετικού χρόνου, μιας άλλης, ριζικά διαφορετικής πραγματικότητας.

Μεγάλο και Μικρό Πάπιγκο

Μετά την Αρίστη, ο δρόμος για το Πάπιγκο κατηφορίζει προς την κοιλάδα του
Βοϊδομάτη. Τίποτα δεν μπορεί να προετοιμάσει τον πρωτάρη επισκέπτη για το
θέαμα που τον περιμένει μόλις φτάσει στην κοίτη. Το χρώμα του νερού παραπέμπει
περισσότερο σε εξωτική παραλία παρά σε ποταμό, ενώ τα πυκνά δάση από ιτιές και
πλατάνια σκεπάζουν την περιοχή. Από εκεί, μια απότομη, φιδογυριστή ανηφόρα
οδηγεί στο Μεγάλο Πάπιγκο, τον γνωστό, προβεβλημένο ορεινό παράδεισο
από γκρίζα πέτρα.

H θέα προς την Γκαμήλα είναι αντάξια της φήμης της. H κορυφογραμμή της
Αστράκας πέφτει προς το Πάπιγκο, σχηματίζοντας τους χαρακτηριστικούς
Πύργους, τις ορθοπλαγιές που δεσπόζουν επάνω από το χωριό. Φαίνεται
επίσης το διάσελο της Αστράκας και (στην περίπτωση καλής ορατότητας) το
ορειβατικό καταφύγιο. H περιπλάνηση στα καλντερίμια των δύο μικρών οικισμών
αποκαλύπτει τις ιδιαιτερότητες της τοπικής αρχιτεκτονικής, που υπαινίσσεται τα
αναμφισβήτητα κέφια που είχαν οι κτίστες στο Ζαγόρι. Ανάμεσα στα δύο χωριά και
ακριβώς επάνω στον δρόμο που τα ενώνει «κρύβονται» οι αλλόκοτες
Κολυμβήθρες του Πάπιγκου, οι φυσικές γούρνες που σχηματίζονται στο
στενό, λιλιπούτειο φαράγγι. Πρόκειται για μια από αυτές τις μικρές
τρικλοποδιές που αρέσκεται να βάζει η φύση στον ανυποψίαστο περαστικό.

ΠΩΣ ΘΑ ΦΤΑΣΕΤΕ

Το Μονοδένδρι απέχει 41 χλμ. και η Αρίστη 50 χλμ. από τα Ιωάννινα. Το
Μεγάλο Πάπιγκο απέχει 13 χλμ. από την Αρίστη και το Μικρό Πάπιγκο 2 χλμ. από
το Μεγάλο Πάπιγκο.

ΔΙΑΜΟΝΗ

Όσο περνά ο καιρός τόσο αυξάνονται και μεγαλώνουν οι ξενώνες στα ονομαστά
χωριά του Ζαγοριού. Κάποτε έμεναν ανοιχτοί μόνο τα Σαββατοκύριακα, τώρα και
τις καθημερινές, μαζί με μόνιμους κατοίκους. Τα παρακάτω αναφέρονται
ενδεικτικά:

Αρχοντικό της Αρίστης: 26530-42210.

Μονοδένδρι: Βίκος (26530-71370), Μονοδένδρι (26530-71300), To Καλντερίμι
(26530-71510).

Μεγάλο Πάπιγκο: Αστράκα (26530-41693), Σαξόνης (26530-41615), Παπαευαγγέλου
(26530-41135), Το Πάπιγκο (26530-41121), Το Ρόδι (26530-41954).

Μικρό Πάπιγκο: Δίας (26530-41257).

ΦΑΓΗΤΟ

Οι τουρίστες στο Ζαγόρι συνήθως ζητάνε πίτες και δεν έχουν άδικο. Οι
παραδοσιακές ζαγορίσιες «κασιόπιτες» με αυγά, γάλα, τυρί, γιαούρτι και αλεύρι
είναι εξαιρετικές. H γιαγιά Αλεξάνδρα έχει τις κορυφαίες στην Αρίστη, ο
Ιωαννίδης στο Μεγάλο Πάπιγκο έχει νόστιμες χορτόπιτες και φημισμένη είναι η
κυρα-Κικίτσα στο Μονοδέντρι. Ο Τσουμάνης στο Μεγάλο και ο Δίας στο Μικρό
Πάπιγκο έχουν επίσης πολύ καλό φαγητό, ενώ στο χωριό Βίκος ξεχωρίζει το
ταβερνάκι του Χριστόφορου. H γευστική εμπειρία που θα σας μείνει αξέχαστη
είναι εκείνη που προσφέρει η ταβέρνα τού πολύ καλού ξενώνα «Αρχοντικό της
Αρίστης».

info

Αστυνομία (Αρίστη) 26530-41294, Δήμος Κεντρικού Ζαγορίου 26530-61243,
Αστυνομία (Κήποι) 26530-71606, Δήμος Τύμφης 26530-81091-3.

Κείμενο – Φωτογραφίες: Κώστας Λουκόπουλος