ΧPIΣTOΣ ΠAΠAΔHMHTPIOΥ Tο Ίντερνετ κρατάει το κλειδί για το μέλλον της ζωής μας

Θαυμαστής της ιδιοφυΐας του Άλαν Τούρινγκ και μελετητής του Ίντερνετ, ο καθηγητής της Πληροφορικής στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ Χρίστος Παπαδημητρίου ετοιμάζει ταυτόχρονα πέντε βιβλία και παράλληλα επανακυκλοφορεί βελτιωμένο το «Χαμόγελο του Τούρινγκ»

Το Ίντερνετ είναι για τους επιστήμονες της Πληροφορικής ό,τι το Σύμπαν για
τους αστρονόμους, το κύτταρο για τους βιολόγους, ο εγκέφαλος για τους
νευρολόγους: Ένα σύστημα θαυμαστό και μυστηριώδες ταυτόχρονα, που κρύβει το
κλειδί για το μέλλον της ζωής μας.

Γι’ αυτό ο κ. Χρίστος Παπαδημητρίου, καθηγητής από το 1996 στο Τμήμα Επιστήμης
των Υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ, προσεγγίζει αυτό το σύστημα
«ταπεινά, με μετρήσεις και πειράματα και θεωρίες και μαθηματικά μοντέλα». Και
σχέδιό του, όπως λέει στα «NEA», είναι να αναπτύξει μία πειστική θεωρία για το
Ίντερνετ.

Ο καθηγητής έχει αφιερώσει την καριέρα του «στο δίκτυο που άλλαξε τον κόσμο,
επηρέασε βαθιά την παραγωγή, το εμπόριο, και την ανταλλαγή γνώσης, έφερε τη
ραγδαία αύξηση της παραγωγικότητας της τελευταίας δεκαετίας. Όλοι πρέπει να το
αγκαλιάσουμε, γιατί δεν έχουμε επιλογή. Όποιος δεν έχει κάποια οικειότητα με
το Ίντερνετ, όχι μόνο δουλειά δε θα βρίσκει, αλλά ούτε και επίδομα ανεργίας θα
μπορεί να εισπράττει». Και σε αυτούς που αντιδρούν λέγοντας ότι το Διαδίκτυο
είναι «ξενοκεντρικό και ξενόφωνο, έρμαιο μεγάλων εταιρειών», απαντά: «Και έτσι
θα μείνει, αν εμείς μείνουμε απέξω».

Αλλά η έρευνα του Ίντερνετ δεν είναι εύκολη υπόθεση. «Γιατί είναι το πρώτο
πληροφορικό τέχνημα που δεν το σχεδιάσαμε, αλλά μας προέκυψε ως αποτέλεσμα
πολύπλοκων αλληλοεπιδράσεων. Δεκαπέντε χιλιάδες εταιρείες το έκτισαν και το
εκμεταλλεύονται (μεταξύ τους και μερικές ελληνικές), εκατομμύρια άλλες το
χρησιμοποιούν. Σύστημα που θεμελιώθηκε σε αρχές άμεμπτα δημοκρατικές, που
ανθίσταται επί χρόνια στις προσπάθειες του κράτους να το ελέγξει, φορολογήσει,
λογοκρίνει, κρυφακούσει, περιορίσει νομοθετικά».

Ανάμεσα στις θεωρίες που δοκιμάζει στη μελέτη του Δικτύου σημαντική θέση
κατέχει η Θεωρία των Παιγνίων του Τζον Νας. Γιατί, όπως εξηγεί ο επιστήμονας,
το Ίντερνετ αναπτύχθηκε άναρχα από πολλούς παίκτες-εταιρείες, που ο καθένας
κυνηγούσε το στενό του συμφέρον, ακριβώς όπως στη θεωρία του Νας. «Το
αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας (η ισορροπία κατά Νας, όπως λέγεται), είναι
το ίδιο το Ίντερνετ».

Ο κ. Παπαδημητρίου έχει γράψει και βιβλίο-μυθιστόρημα για το Ίντερνετ και τους
τρόπους που αλλάζει τη ζωή μας: «Το χαμόγελο του Τούρινγκ», το οποίο
μετατράπηκε σε «Μαθήματα Αγάπης», βγήκε στην Αμερική και επανακυκλοφορεί στην
Ελλάδα με πιο προσιτά στο ευρύτερο κοινό τα τεχνικά σημεία.

Το βιβλίο είναι παράλληλα ένας μεταθανάτιος ύμνος στον Άλαν Τούρινγκ,
«ο ιδρυτής της επιστήμης μου και ήρωάς μου». Και δικαιολογημένα άλλωστε:
«Έλυσε το πιο μεγάλο μαθηματικό-φιλοσοφικό πρόβλημα της εποχής του (τη
δυνατότητα αυτοματοποίησης της μαθηματικής σκέψης) σε ηλικία 23 χρόνων. Έβαλε
τα θεμέλια της πληροφορικής θεωρίας αλλά και του ίδιου του κομπιούτερ. Όρισε
τον κλάδο της Τεχνητής Νοημοσύνης, που μόλις τώρα, 50 χρόνια αργότερα, βγάζει
φτερά. Στον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο έσπασε τον κρυπτογραφικό κώδικα του γερμανικού
ναυτικού – κατόρθωμα που ήταν ίσως η πιο σημαντική μεμονωμένη νίκη του
πολέμου. Και έθεσε τα θεμέλια της μαθηματικής βιολογίας».

Χάκερ, πολιτική και κόμικ

Ο Έλληνας καθηγητής ετοιμάζει παράλληλα άλλα πέντε βιβλία: Δύο επιστημονικά,
για αλγόριθμους και τη θεωρία παιγνίων, το τρίτο ονομάζεται «Ισόβια στους
χάκερ;» και βασίζεται σε άρθρα του στο «Βήμα της Κυριακής» με θέμα τα
κομπιούτερ, την επιστήμη, την κοινωνία, την πολιτική, τη διεθνή επικαιρότητα.
Το τέταρτο, με τον πιθανό τίτλο «Ανεξαρτησία», είναι μία ιστορία
η οποία «πού και πού με βασανίζει, που ανακατεύει τη χούντα, το 1821, τη
σύγχρονη τραγική ιστορία δύο νέων και τέλος τη θεωρία της πιθανότητας – που
έχει τόσα να μας πει για όλα αυτά και για πολλά άλλα». Αλλά εκείνο που τον
ενθουσιάζει πιο πολύ από όλα αυτόν τον καιρό είναι ένα νέο βιβλίο με τίτλο
«Logicomix», μυθιστόρημα σε μορφή κόμικς. Το δουλεύει εδώ και καιρό
μαζί με τον Απόστολο Δοξιάδη, τον σκηνοθέτη αλλά και συγγραφέα του «Θείου
Πέτρου», τον Αλέκο και την Ανί Παπαδάτου που κάνουν το σκίτσο, και την
ιστορικό Αν Μπαρντί. «Είναι η ιστορία της Λογικής, η ζωή και οι καιροί των
μεγάλων μαθηματικών (Ράσελ, Κάντορ, Γκέντελ, Ποστ, φον Νόιμαν, Νας και πολλών
άλλων, συμπεριλαμβανομένου, φυσικά, και του Τούρινγκ…) που θεμελίωσαν τη
μαθηματικά αυστηρή σκέψη και συμπεριφορά. Ή μάλλον είναι η ιστορία δύο φίλων
(του Απόστολου και εμένα) καθώς ανακαλύπτουν, περπατώντας στην Αθήνα, την
ιστορία εκείνη – και προσπαθούν να καταλάβουν γιατί τόσο πολλοί από τους
μεγαλοφυείς αυτούς άνδρες πέθαναν σε ψυχιατρικά ιδρύματα. Είναι η σκοτεινή και
περίπλοκη ιστορία του ίδιου του 20ού αιώνα, των τραγικών του αντιθέσεων και
των μεγάλων θριάμβων του – συμπεριλαμβανομένου του κομπιούτερ, και του
Ίντερνετ. Και τελικά, με τον ίδιο τρόπο που η λογική σκέψη και τα κομπιούτερ
αντλούν δύναμη από την αυτοαναφορά και τον κύκλο που είναι έντεχνα “φαύλος”,
το «Logicomix» είναι η ιστορία του ίδιου του βιβλίου».

INFO

Χρίστου Παπαδημητρίου, «Τούρινγκ: μαθήματα αγάπης», Εκδόσεις Νέα Σύνορα, Σελ.
356, Τιμή: 16 ευρώ. Ίντερνετ: http: //www.cs.berkeley.edu/~christos/